Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Керемет жаңғақ (Sitta formosa) – жаңғақтар тұқымдасына жататын құс. Бұл жыныстық ерекшеліктері айқын емес, ірі жаңғақ, ұзындығы шамамен сантиметрге жетеді. Оның түсі мен белгілері ерекше: жоғарғы бөлігі қара және көкшіл, басы ақ және ашық көк сызықтармен өрнектелген, ал қанат қауырсындары осы түстермен жиектелген. Төсі қызғылт, ал құйрығы мен қанаттары сары түсті. Көзін қараңғы, біркелкі емес сызық безейді. S. formosa-ның экологиясы толық зерттелмеген, бірақ ол өсетін аймақтағы ағаштардың діңдері мен эпифиттермен жабылған бұтақтарында кездесетін ұсақ жәндіктер мен дернәсілдермен қоректенетіні белгілі. Көбейтілу мамыр айына дейін сәуірде басталады; ұясы емен, рододендрон немесе басқа да ірі ағаштардың қуысына салынады. Ұя өсімдік материалдарынан және жүннен жасалады, құс әдетте төрттен алтыға дейін жұмыртқа салады. Бұл түр Оңтүстік-Шығыс Азия құрлығын құрайтын көптеген елдерде кездеседі, бірақ өте сирек кездесетін сияқты көрінеді, оның саны таралған жерлерінде ғана шоғырланған. Құс көбінесе тау ормандарында, теңіз деңгейінен шамамен метрге дейін, кейде қыста шамамен метрге дейін биіктікте ұялайды. Оның таралған аймағындағы орналасуы оның санын нақты бағалауды қиындатады, бірақ оның мекендеу ортасына орманның кесуі қауіп төндіреді және түрдің саны азайып бара жатыр. Халықаралық табиғатты қорғау одағы оны қауіпті түрлер тізіміне енгізген.
The beautiful nuthatch (Sitta formosa) is a bird species in the family Sittidae, collectively known as nuthatches. It is a large nuthatch, measuring in length, that is not sexually dimorphic. Its coloration and markings are dramatic, the upper parts being black and azure, streaked with white and pale blue on the head and lined with the same colors on the wing feathers. The are orange, and the and are ochre. An irregular, dark highlights its eye. S. formosas ecology is not fully described, but it is known to feed on small insects and larvae found on the trunks and epiphyte covered branches of trees in its range. Reproduction takes place from April to May; the nest is placed in the hole of an oak, rhododendron, or other large tree. The nest is made of plant material and fur in which the bird typically lays four to six eggs. Although the species is found in most of the countries making up the mainland of Southeast Asia, it appears to be rare throughout its range, its population being highly localized where it is found. The bird nests predominantly in montane forest at an altitudinal range from up to nearly , with some seasonal height adjustment, down to around in winter. Its apparent localization within its range makes rigorous estimates of its population difficult, but its habitat is threatened by deforestation and the species appears to be in decline. It has been classified as vulnerable by the International Union for Conservation of Nature.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Бұл түр шығыс Гималайда тіршілік етеді және Оңтүстік-Шығыс Азияның, Вьетнамның солтүстік-батысында және Лаостың орталық бөлігінде бірнеше шашыраңқы жерлерде кездеседі. Оның таралу аймағы батысқа қарай Үндістанның солтүстік-шығысына дейін созылады, онда ол Батыс Бенгалиядағы Дарджилингке жақын жерде байқалған, бірақ 1933 жылдан бері хабарлама жоқ. Олар әдетте жылы маусымда белгілі бір биіктікте және дерлік биіктікте тіршілік етеді, бірақ маусымдық тік көші-қон жасай алады. Мысалы, Үндістанда бұл түр жазды аралығында өткізеді, ал қыста Сиккимде және солтүстік-шығыс Аруначал Прадеште және аралығында, сондай-ақ және аралығында байқалған. Бірмада олар аралығында, Қытайда аралығында, Лаоста аралығында, ал Таиландта түрдің жалғыз байқауы биіктікте тіркелген.
This species lives in the eastern Himalayas, and has been reported in several scattered sites across Southeast Asia, in the northwest of Vietnam and in central Laos. Its range stretches west into the northeast of India, where it was reported seen near Darjeeling in West Bengal, but not since 1933. They usually live at altitudes of and up to nearly during the warm seasons but may make seasonal vertical migration. In India, for example, the species spends the summer between and , but was observed during winter at just in Sikkim and in northeastern Arunachal Pradesh at and between and In Burma, they were observed at between and , in China between and , in Laos between and and in Thailand, the only observation of the species was at a height of .
Қауіп-қатерлер мен қорғау
Әдемі жаңғақ әрқашан сирек кездесетін және таралған аймағында өте шектеулі болған, мүмкін өте нақты экологиялық талаптарына байланысты, бірақ бұл S. formosa байқалған орталардың алуан түрлілігімен үйлеспейді деген пікірлер де бар. Бұл түр биік тауларда аз қауіп төніп тұрса да, орман шаруашылығы мен адам қоныстарына орын ашу үшін орманды жою салдарынан оның мекендеу ортасы азайды. Лаос орталығында және Вьетнамның солтүстігінде әдемі жаңғақтың тамақтану және ұя салу орны ретінде белгілі Фокиения ағаштары жоғары коммерциялық құны үшін кесілуде. 2001 жылы жүргізілген зерттеулерде 2,500-ден 10,000-ға дейінгі ересек жарақаттар және жалпы саны 3,500-ден 15,000-ға дейінгі жекелеген жарақаттар тіркелді; осы көрсеткіштер азайып барады. Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) бұл түрді осал деп жіктеді.
The beautiful nuthatch has always been rare and very localized throughout its distribution, perhaps due to very specific ecological requirements, though this has been questioned as not in keeping with the diversity of habitats in which S. formosa has been observed. Although the species is less threatened at high elevations, its habitat has been reduced by deforestation, due to logging and forest clearance to make way for human habitation. In the center of Laos and northern Vietnam, Fokienia trees, which are a known beautiful nuthatch foraging source and nesting site, are harvested for their high commercial value. Research conducted in 2001 indicated a population comprising 2,500 to 10,000 adults, and between 3,500 and 15,000 total individuals; these numbers are in decline. The species has been classified as vulnerable by the International Union for Conservation of Nature (IUCN).