Кіріспе

Jerez de la Frontera (xeˈɾeθ ðe la fɾonˈteɾa) немесе жай ғана Jerez, сонымен қатар ескі ағылшын тіліндегі дереккөздерде Xeres деп аталады, Испанияның Андалусия автономды облысындағы Кадис провинциясындағы қала және муниципалитет. Оңтүстік-батыс Иберияда орналасқан, ол Гуадалете өзенімен кесілген жазық далалық аймақта, Атлант мұхиты, Гуадалкивир өзені және Суббаетикалық жүйенің батыс бөлігінің арасында жатыр. 2020 жылы 213,105 тұрғыны бар Jerez, Кадис провинциясының ең көп халқы бар муниципалитеті болып табылады. Оның муниципалитеті Лос-Алькорнокалес табиғи паркінің аумағын қамтиды. Шарап өсіру ұзақ жылдар бойы, әсіресе 18 ғасырдың ортасында заманауи агроөндіріске көшкен кезде, Jerez экономикасының басты драйверы болды. 19 ғасырда жергілікті Шерри шарабы негізінен экспортқа, ең алдымен британдық нарыққа бағытталған. Осы ғасыр бойы қала ірі жер иелері, жоғары әлеуметтік теңсіздік және шарап өндірумен байланысты ерекшеліктермен танымал болды. 1987 жылдан бері мамыр айының басында Jerez трассасында мотоциклдердің Гран-при жарысы өткізіліп келеді. Трасса Формула-1 Гран-при жарыстарына да төсеу болды, соның ішінде 1997 жылғы маусымның соңғы жарысы, ол әйгілі және даулы чемпионатты шешкен оқиғаға толы болды. Қаладағы танымал мерекелердің ішінде Jerez жәрмеңкесі (Feria de Jerez) және Қасиетті апта бар.

Этимология

Қазіргі атауымен байланысы жоқ, классикалық латынша Аста Регия атауы қазір Месас-де-Аста ішінде орналасқан ежелгі қаланы білдіреді, ол Херез қаласының орталығынан шамалы қашықтықта жатыр. Қазіргі испан тіліндегі атауы Ибериядағы мұсылман кезеңінде қолданылған араб тіліндегі شريش (Sherīsh) атауы арқылы келді. Ескі роман тілдеріндегі дереккөздерде бұл жердің аты Ксерес немесе Ксерэс деп көрсетілген. Әйгілі нығайтылған шараптың – шерридің – атауы қаланың арабша аты Шериштен алынған. Frontera сөзі испан тілінде "шекара" деген мағынаны білдіретін сөздің туысы, себебі 13 ғасырда ол Иберия түбегіндегі мавр және христиан аймақтарының шекарасында орналасқан. Испан тілінің әзір заманғы сибилянтты дыбыстарын қайта реттеу және оңайлату (соның ішінде жазылуы да өзгерді) орын атауының жазылуына да әсер етті. Қалаға берілген есім ретінде "Херез" ескі жазуы көптеген шет тілдерінде жақында ғана сақталды және бүгінгі күні шерриге берілген атауға әсерін тигізуде: португалдық Xerez ʃɨˈɾɛʃ, каталондық Xerès, ағылшынша sherry /ˈʃɛri/, француз Xérès ɡzeʁɛs. Қаланың бас футбол командасы бұрынғы жазуды, Ксерезді, пайдалануды жалғастыруда.

Тарихқа дейінгі және ежелгі тарих

Бұл аймақта адамның іздері жоғарғы неолиттен басталады, және адамдар кем дегенде Мыс немесе неолит дәуірінен бері Херес-де-ла-Фронтерада тұрған, бірақ алғашқы тұрғындардың кім екені әлі анық емес. Аймақтағы алғашқы маңызды прототарихи қоныс (шамамен б.з.д. үшінші мыңжылдықта) Тартессийліктерге жатқызылады. Кейін Херес Аста Регия (Кортихо-эль-Росариодан солтүстікке қарай 8 км қашықтықта орналасқан) деген атпен рим қаласына айналды.

Орта ғасырлар

Батыс Рим империясы құлағаннан кейін, вандалдар мен визиготтар бұл аймақты VIII ғасырдың басында Умайялардың Испанияны жаулағанға дейін биледі. 11 ғасырда ол қысқа мерзімге тәуелсіз тайфа орталығына айналды. Бірнеше жылдан кейін 'Абдун ибн Мұхаммед оны Аркос де ла Фронтерамен біріктіріп, екеуіне де билік етті (шамамен 1040–1053 жылдар). 1053 жылы ол Севильяға қосылды. 1145 жылдан 1147 жылға дейін Аркос және Херез аймағы, Әбу'л Касим Ахиал басшылығымен Гранадаға тәуелді эмират ретінде қысқа ғана уақыт бойы жұмыс істеді. Кейіннен әлмохадтар қаланы жаулап алды. 12-13 ғасырларда Херез үлкен даму кезеңін бастан өткізіп, қорғаныс жүйесін құрды және ескі қаланың қазіргі көше жоспарын қалыптастырды. 1231 жылы Херез қаласында шайқас болды. Кастилия мен Леон королі Альфонсо VII-нің немересі, Кастро әулетінің иесі Альваро Перес де Кастро басқарған христиан әскерлері, қарсыластарының сандық артықшылығына қарамастан, Әмір Ибн Худтың әскерлерін жеңді. 1261 жылы бір айлық қоршаудан кейін қала Кастилияға тәуелді болды, бірақ мұсылман халқы қаладан кетпеді. Олар көтеріліс жасады және 1264 жылы толық жеңіліске ұшырады. Ауыл шаруашылығына негізделген экономикасы мен халқының құрамына байланысты, Херез Орта ғасырдың соңында Төменгі Андалусияның маңызды қалаларының біріне айналды.

Ерте заманауи кезең

Американың ашылуы және 1492 жылы Гранаданың жаулануы, Хересті сауда арқылы және Севилья мен Кадис порттарына жақындығының арқасында Андалусияның ең гүлденген қалаларының біріне айналдырды. Шарап жасау бизнесі ұсынған экономикалық мүмкіндіктерге тартылып, қалаға көптеген шетелдік еуропалықтар (ағылшындар, фламандтар, португалдар және ең бастысы генуэздер) қоныстанды. Олар жергілікті байлармен бірге құлдарды ұстады. XVII ғасырдағы Хабсбургтер әулетінің билігінің аяқталу кезеңінде болған әлеуметтік, экономикалық және саяси құлдырауға қарамастан, қала шарап өнеркәсібімен әлемдік деңгейде танымал болып, даму қарқынын сақтап қалуға үлкерді.

Соңғы заманауи кезең

1892 жылдың қаңтар айында Херес қаласында шаруалар көтерілісі болды, оның қатыгездықпен басылуы келесі он жылда наразылықтар мен жауап ретіндегі жарылыстарға алып келді.

Үкімет

Херес қаласы Херес әкімдігі (муниципалитеті) басқарады, оның өкілдері, Испаниядағы басқа қалалардағыдай, әр төрт жыл сайын барлық 18 жастан асқан азаматтардың жалпы сайлау құқығымен сайланады. Бұл органның төрағасы Херес қаласының мэрі болып табылады. Қазіргі уақытта қала әкімі – Испания Социалистік жұмысшылар партиясының мүшесі Мария дель Кармен Санчес Диас, ол 2015 жылғы муниципалдық сайлауда Ganemos Jerez және IULV CA қолдауымен жеңіске жетті.

Экономика

Херестің экономикасы дәстүрлі түрде шарап өндірісіне негізделген, және шери бүкіл әлемге экспортталады. Өзге қалалардағыдай мемлекеттік басқару аппаратының болмауына байланысты, Херес экономикасын өнеркәсіпке құрған. Жергілікті экономика үшін жеміс-жидек, дәнді дақылдар мен көкөністерді өсіру, сондай-ақ жылқы және мал шаруашылығы да маңызды рөл атқарды. Бұл – Испания әскери жылқы шаруашылығының, Yeguada Militar de Jerez de la Frontera бас штабы. 1990 жылдардағы шарап дағдарысынан кейін қала енді өнеркәсіптік базасын кеңейтуді көздеп отыр. Туризмді дамыту жолында сәтті қадамдар жасалды. Қаланың шарап, фламенко және жылқы өнерінің орталығы ретіндегі беделі, танымал фестивальдері, MotoGP жарыстарын қабылдауы және тарихи мұрасы осы жетістікке үлкен үлес қосты. Қала Херес әуежайына ие, сонымен қатар әуежай, теміржол жүйесі және жақын орналасқан порттардың бірігіп жұмыс істеуі арқылы Батыс Андалусияның логистикалық орталығы ретінде өзін бекемдеп келеді.

Орналасқан жері

Jerez de la Frontera Кампинья-де-Жерез аймағында орналасқан, оған Жерес-де-ла-Фронтера және Сан-Хосе-дель-Валле муниципалитеттері кіреді. Аймақтың аумағы 1995 жылы Сан-Хосе-дель-Валле бөлініп шыққанға дейін Херес қаласының бұрынғы муниципалитетіне сәйкес келеді. Херес муниципалитеті Кадис провинциясындағы ең үлкен және Испаниядағы алтыншы муниципалитет болып табылады, оның ауданы 1188 шаршы шақырымды құрайды. Кампинья-де-Жерез аймағы Гуадалете өзенімен кесіледі. Оның аумағында Медина және Торрокс көлдері сияқты бірнеше ылғалды жерлер бар. Сондай-ақ, Лос-Алькорнокалес табиғи паркіне кіретін Монтес де Пропио де Херес таулары бар. Оның ауыл шаруашылығы өзінің шараптарының тегімен, шеримен танымал, ол Жерес-де-ла-Фронтера, Санлукар-де-Баррамеда және Эль-Пуэрто-де-Санта-Мария арасындағы үшбұрыш аймағында өсіріледі. Jerez de la Frontera Эль-Пуэрто-де-Санта-Мариядан, Атлант мұхитынан және Гибралтар бұғазынан орналасқан. Қала Кадис шығанағының метрополитен аймағын құрайтын алты муниципалитеттердің бірі болып табылады, ол Кадис, Чиклана-де-ла-Фронтера, Жерес-де-ла-Фронтера, Пуэрто-Реал, Эль-Пуэрто-де-Санта-Мария және Сан-Фернандо муниципалитеттерінен тұратын көп ядролы қалалық агломерация, және Кадис шығанағында орналасқан.

Климат

Херес-де-ла-Фронтера және Кадис қалалық аймағының қалған бөлігі субтропикалық Жерорта теңізі климатына ие. Қаланың ішкі аймақта орналасуына байланысты (әсіресе қаладан ішкі жағында орналасқан әуежай), Атлантика мұхитының ықпалы шамалы. Хереске жұмсақ, қысқа қыстар тән, кейде салқын түндермен, және ыстық, ұзақ жаздар тән, кейде өте ыстық температурамен; айналасындағы жағалау аймақтарынан айырмашылығы, өте жұмсақ қыстармен және ұзақ жылы жаздармен сипатталады. Жаңбырдың көп бөлігі қазаннан қаңтарға дейін жауады, ал жаз өте құрғақ, бірақ толығымен жаңбырсыз емес. Ішкі аймақта орналасқандықтан, күндізгі температура жағалаудағыдан жоғары, ал түнгі температура салқын, әр айдың ең жоғары және ең төменгі температурасы арасында кем дегенде 10°C айырмашылық бар. Жылдық орташа температура күндіз және түнде. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері жылына, қазан мен сәуір айларында шоғырланған. Желтоқсан айы ең жауын-шашынды ай. Қалада жылына орташа есеппен 53 жаңбырлы күн, 137 ашық күн және 2965 сағат күн сәулесі бар. Қар өте сирек жауады, тіпті Оңтүстік Еуропаның көптеген аралдарындағыдан да сирек. Қалада соңғы рет 1954 жылдың 2 ақпанында қар жауған. Содан бері қар жауғаны тіркелмеген.

Шарап

Херес – херес шарабының әлемдік астанасы, ол Херес қаласының жанында өсірілген ақ жүзімнен жасалған күшті шарап. Херес финикиялықтар шарап жасауды Испанияға б.з.д. 1100 жылы әкелгеннен бері шарап өсіру орталығы болып табылады. Римдіктер б.з.д. 200 жылы Иберияны басып алғаннан кейін осы дәстүрді жалғастырды. 711 жылы аймақты мұсылман морилер жаулап алып, дистилляцияны енгізді, бұл бренді мен күшті шараптың дамуына әкелді. Херес шарабы Ұлыбританияға үлкен экспорттық тауар болғандықтан, британдық отбасылар Херестегі көптеген шарап қоймаларын (бодега) құрды. Қалада көптеген бодегалар бар, олардың көпшілігі британдықтарға тиесілі. Ең маңыздылары:
González Byass: Мануэль Мария Гонсалес Ангел 1835 жылы осы бодеганы құрды, ал кейіннен оның ағылшын адамы Роберт Блейк Биасс қосылды. Фирма Tío Pepe деген фино херес шарабын өндіреді. Williams & Humbert: Бұл Херес-де-ла-Фронтерада орналасқан шарапхана, ол херес шараптарын, брендіні және басқа да ликерлерді өндіруге арналған. Оны 1877 жылы сэр Александр Уильямс пен Артур Хамберт құрды. Grupo Garvey: 1780 жылы Уильям Гарви Пауэр құрған. Grupo Estévez: Marqués del Real Tesoro және Valdespin бодегаларына ие. 1430 жылдан бастау алған Valdespino аймақтағы ең көне бодегалардың бірі. Domecq: Альваро Домек Диездің әкесі құрған шарап өндіру компаниясы. Brandy de Jerez – бұл "Херес үшбұрышы" (Кадис провинциясындағы Херес-де-ла-Фронтера, Эль-Пуэрто-де-Санта-Мария және Санлукар-де-Баррамеда қалаларымен шектеледі) ішінде ғана өндірілетін бренді. Brandy de Jerez испан тағамдарында, әсіресе ет тағамдарымен бірге қолданылады.

Картуздық жылқы тұқымы

Херес – Испанияда Caballo cartujano деп аталатын Андалусия жылқысының Картуздық субтұқымының алғашқы отаны. 1400 жылдардың соңында Картуздық монахтар Альваро Обертос де Валетоның Жерес де ла Фронтера (la Cartuja de Jerez de la Frontera) Чартерхаусын салуына арналған жерлерінде жылқы өсіре бастады. Испан Корольдігі испан жылқы шаруаларын Андалусия тұқымын Неаполь және Орталық Еуропа тұқымдарымен будандастыруға міндеттеген кезде, монахтар бұған бағынбай, дерлік төрт жүлдік жыл бойы өздерінің ең жақсы үлгілерін таңдап, құпия сақталған тұқымдық желіні дамыта берді. Херес – Корольдік Андалусиялық ат спорты мектебінің орны, бұл мектеп Венадағы танымал Испан ат спорты мектебімен салыстыруға болады. Херес қаласында орналасқан тағы бір белгілі ат шаруашылығы мекемесі – Yeguada Militar de Jerez de la Frontera (Испаниядан тыс жерлерде Yeguada Militar деп аталады), таза тұқымды Андалусия және Араб жылқыларын өсіруге арналған испан әскери тұқымдық шаруашылығы. 1847 жылы құрылған бұл шаруашылық 1893 жылы испан әскерилерінің ресми асыл тұқымдық фермасы болды. 2002 жылғы FEI Әлемдік ат спорты ойындары 2002 жылдың 10 қыркүйегінен 22 қыркүйегіне дейін Херес қаласындағы шараға арналған Estadio Municipal de Chapín стадионында өтті. Бұл төрт жылда бір рет өткізілетін және FEI ұйымдастыратын ойындардың төртінші шығарылымы болды.

Фламенко

Херес қаласы 1993 жылы фламенконың құндылықтары мен стандарттарын сақтау және дамыту мақсатында құрылған Андалусия фламенко орталығымен мақтанады. Орталық фламенкоға қатысты тарихи құжаттарды – аудио, бейне және жазба материалдарды зерттеуге, қайта жаңартуға және жинауға арналған. Сондай-ақ, орталықта фламенко музыкалық аспаптары, костюмдері, жарнамалық плакаттары, ноталар мен беделді карточкалары бар. Орталықта мұражай мен кітапхана жұмыс істейді, олар халықты біліммен қамтамасыз етуге және ғалымдарға көмектесуге арналған. Ла Пакера де Херес, Лола Флорес және Хосе Мерсе сияқты қаланың көптеген белгілі тұлғалары фламенко өнерін орындаумен айналысқан немесе айналысып жүр.

Басқа мекемелер

Орта ғасырлардан бастау алатын Херес қаласының ескі ауданы "Көркемдік тарихи кешен" деп жарияланды. Херестегі Пасха аптасы тойы "Ұлттық туристік маңызы бар" шара, ал мамыр айындағы әйгілі Feria del Caballo "Халықаралық туристік маңызы бар" оқиға болып саналады. Андалусия фламенко орталығы Пемартин сарайында (Palacio de Pemartín) орналасқан және фламенко би өнерінің кітапханасы, көрмелері, бейнефильмдері мен тікелей көрсетілімдерін ұсынады.

Жерез жолы

Херез қаласы – мотоспорт әлемінің бірінші астанасы. Онда Circuito de Jerez, бұрын Circuito Permanente de Jerez деп аталған, жыл сайынғы MotoGP мотоциклдер Гран-присі өткізіледі. Жарыс трассасы, сондай-ақ, маусым арасында сынақтар өткізгісі келетін Формула-1 командалары үшін маңызды орын саналады. Бұрын ол 1986 және 1990 жылдар аралығында Испания Гран-приін, яғни жарысты Барселона маңындағы Каталония трассасына толығымен көшіруге дейін F1 жарысын қабылдаған. Одан бері Херез бірнеше рет Формула-1 жарыстарын өткізді, 1994 жылы Еуропа Гран-присі ретінде және 1997 жылы даулы жарыс өткізілді.

Шапин қалалық кешені

Чапин муниципалитеттік кешені – футбол стадионы мен алаңын, бейсбол алаңын, ат спорты нысандарын және спорт залын, сондай-ақ футзал алаңын, баскетбол және волейбол алаңдарын қамтитын спорттық нысандар кешені. Шапин қалалық стадионы 1988 жылы салынған, көп мақсатты стадион, 20 523 көрерменге арналған. 2002 жылы FEI Әлемдік ат спорты ойындарын өткізу үшін стадион қайта жаңартылды. Трибуналардың барлығы жабылды, сондай-ақ қонақ үй және спа-спорт залы қосылды. Бұл стадион тарихи тұрғыдан 1947 жылы құрылған және жай ғана «Херез» деп аталатын «Херез CD» клубының үйі болды, ол 2009–2010 маусымда жоғары дивизионда ойнады. Қазіргі уақытта стадион 2013 жылы құрылған және ескі «Херез» клубының орнына келген «Херез Депортиво FC» клубының үйі болып табылады. Жарыс жолы бар бұл стадион Олимпиадалық стадион мәртебесіне ие болды. Мұнда жаттығатын ең маңызды команда – «Херез Депортиво FC» атлетика клубы, ол 2001–2007 жылдары Испания чемпионатын жеңіп алды. «Canasta Unibasket Jerez» және «DKV Jerez» – қаланың баскетбол командалары, олар «Palacio Municipal de Deportes de Chapín»-де ойнайды. Қаланың бейсбол командасы «Venenciadores de Jerez» қазіргі уақытта өз алаңына ие емес және Чапин муниципалитеттік кешеніндегі жаңа алаңның салынуын күтуде. Херес қаласындағы ең ірі футзал командасы – «Херез Депортиво FC» (демеушілік аясында «Херез Toyota Nimauto» деп те аталады). Бұл команда 2014 жылы құрылды және қазіргі уақытта «Ruiz Mateos» спорт орталығында және «Palacio Municipal de Deportes de Chapín»-де «Segunda Andaluza» лигасында ойнайды. Ең маңызды регби клубы – «Club Rugby Xerez», ол Чапинге қарасты «Pradera Hípica» базасында жаттығады.

Домэк стадионы

Domecq стадионы – Херес-де-ла-Фронтерадағы алғашқы футбол стадионы. Бұрынырақта Xerez CD және Jerez Industrial CF командаларының үй стадионы болған, сосын бұзылыпты. Стадион дель Парке (Парк стадионы) 1923 жылы салынды және 1932 жылы архитектор Франсиско Эрнандес Рубио оны қайта жаңғыртты (сол кезде Domecq стадионы деп аталды). Стадионның сыйымдылығы 20 523 адамды құрады және ол 1988 жылы бұзылды.

"Ювентуд" стадионы

Қазіргі уақытта "Ювентуд" стадионы қаланың ең көне стадионы болып табылады. Онда 5000 орын бар және ол 1951 жылы құрылған "Херез Индустриал КФ" клубының үй стадионы, ол "Херез" клубының басты қарсыласы. Бұрынғыда бұл футбол алаңы жанында орналасқан жасөспірімдер үйіне тиесілі болған, содан аталған.

Антонио Фернандес Маршан стадионы

Бұл CD Guadalcacín стадионы, ол үшінші дивизионда ойнайды. Ол Гуадалкасин ауылында, Херес қаласының солтүстігінде орналасқан.

Басқа спорт түрлері

2014 жылғы "Вуэльта-а-Испания" веложарысы 23 тамызда Жерес-де-ла-Фронтера қаласында командалық уақыт сынағымен басталды. Жарыс 21 кезеңнен тұрып, 14 қыркүйекте Сантьяго-де-Компостела қаласында аяқталды. Club Natación Jerez – Херес қаласының ең ірі жүзу клубы. Ол "Campeonato de España Master" ("Испания шеберінің чемпионаты") бірнеше рет жеңіске жетті.

Білім

Херес қаласында 76 бастауыш мектеп, 41 орта мектеп, 12 ересектер білімі орталығы және 10 мемлекеттік кітапхана бар.

Кадис университеті

Кадис университетінің провинциялық университеті Херес қаласында кампусқа ие. Ол әлеуметтік-саяси сараптама саласында маманданған. Қалада сонымен қатар Ресми тілдер мектебінің (Escuela Oficial de Idiomas) бөлімшесі және Ұлттық қашықтықтан білім беру университетінің (Universidad Nacional de Educación a Distancia, UNED) орталығы бар.

Әуежай

Херес әуежайы, сондай-ақ Aeropuerto de La Parra деп те аталады, Кадис провинциясының басты әуежайы. Ол қала орталығынан солтүстікке қарай орналасқан және пойыз бен автобус арқылы қаламен байланысты. 1937 жылы Испания Азамат соғысы кезінде ұлтшылдар Африкадан Испанияға әскер тасымалдау мақсатымен оны салған. Әуежай 1992 жылы азаматтық авиацияға ашылды. Малага мен Севильядан кейін Андалусиядағы үшінші ең маңызды әуежай болып табылады.

Пойыз

1854 жылдан бері Херес қаласында темір жол желісі бар, ол Испаниядағы ең алғашқылардың бірі – Alcázar de San Juan–Cádiz темір жолы. Бұл желі Херес пен Эль-Пуэрто-де-Санта-Мария қалалары арасында жүріп, экспортқа арналған шарап бочкаларын тасымалдаған. Херес-де-ла-Фронтера теміржол стансасы Кадистен көбірек жолаушыларды қабылдайды және Андалусиядағы ең қызылған төртінші станса болып табылады. Херес әуежайының жанында Cercanías Cádiz C 1 желісі арқылы Херес қаласына, сондай-ақ Кадис, Севилья, Лебрия, Утрера, Эль-Пуэрто-де-Санта-Мария және Сан-Фернандо қалаларына қосылатын жаңа теміржол стансасы орналасқан.

Велосипед

Херес қаласының басты даңғылдары бойымен жүретін велосипед жолдарына ие.

Демография

INE-нің ресми халық санағы деректері бойынша, 2020 жылдың 1 қаңтарына қарай Херес қаласының халқы 213 105 адамды құрады. Бұл Хересті провинциядағы ең көп халқы бар қала, Андалусияда бесінші және Испанияда 25-ші орынға қойды.

Иммиграция

Шетелдік тұрғындар саны (2011) Ел / Аймақ Ерлер Әйелдер Жалпы % Халық 929 913 1842 0,87% 109 107 216 0,10% 60 61 121 0,06% 103 124 227 0,11% 124 95 219 0,10% 193 135 328 0,15% 196 227 423 0,20% Еуроодаққа кірмейтін елдер 71 187 258 0,12% 7 61 68 0,03% 29 91 120 0,06% АФРИКА 608 380 988 0,46% 335 244 579 0,27% АМЕРИКА 841 1344 2185 1,03% 67 92 159 0,07% 225 396 621 0,29% 116 196 312 0,15% 57 73 130 0,06% 38 49 87 0,04% АЗИЯ 165 160 325 0,15% 126 112 238 0,11% БАСҚАЛАР 2 0 2 0,001% БАРЛЫҒЫ 2606 2975 5581 2,62%