Стивен Кингтің «Азап» романы — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

1987 жылы Стивен Кингтің романы

«Мизери» – Стивен Кинг жазған американдық психологиялық қорқыныш триллері, алғаш рет 1987 жылдың 8 маусымында Viking Press баспасында жарық көрген. Романның сюжеті екі басты кейіпкердің – романдық романдардың авторы Пол Шелдон мен оның өзін-өзі жариялаған бірінші жанкүйері Энни Уилкс арасындағы қарым-қатынасқа негізделген. Пол автокөлік апатынан кейін ауыр жарақат алғанда, бұрынғы медбике Энни оны үйіне алып келеді, онда Полқа емдеу жасалып, ауырсынуды басатын дәрілер беріледі. Пол өзінің тұтқынға алынғанын және өзін ұстап алған адамның қалауын орындауға мәжбүр екенін түсінеді. Романның атауы екі мағынаға ие: бұл Полдың кітап сериясының басты кейіпкерінің есімі, сонымен қатар Кинг роман жазу кезінде осындай эмоциялық күйді сезінгенін айтқан. Ол Эннидің кокаиннің символы екенін мәлімдеген. Кинг «Мизери» романының қалай жазылғанын мемуарларында баяндап, Энни Уилкс образы оған түсінде келгенін айтқан. Кинг кітапты Ричард Бахман псевдонімімен шығаруды жоспарлаған, бірақ оның кім екені кітап жарыққа шығар алдында белгілі болды. «Мизери» 1987 жылы «Роман үшін алғашқы Брам Стокер сыйлығын» жеңіп алды және 1988 жылы «Үздік роман» номинациясы бойынша «World Fantasy Award» сыйлығына ұсынылды. «Мизери» романы сыншылар тарапынан жақсы қабылданып, сыншылар Кингтің бұрынғы туындыларындағы фантастикалық элементтерден аулақ болғанын атап, романның Кингтің жеке өмірімен және мәшһүр адамдар мен олардың жанкүйерлері арасындағы қарым-қатынасты зерттеумен сабақтастығын көрсетті. 1987 жылы бестселлерлер тізімінде төртінші орын алған роман 1990 жылы Роб Райнердің режиссерлігімен, «Оскар» сыйлығын жеңіп алған фильмге, ал 2015 жылы Лори Меткалф пен Брюс Уиллис бас рөлде ойнаған театрлық қойылымға бейімделді.

Сюжет

Пол Шелдон - Виктория дәуіріндегі ең көп сатылатын романс сериясының авторы, ол жеке басын жек көретін Мизерри Честейн кейіпкерін бейнелейді. Колорадодағы қонақ үйде ол соңғы бөлімді аяқтады, Мизерридің баласы, онда Мизерри өлтіріледі. Жаңа қылмыс романының қолжазбасын аяқтағаннан кейін, Fast Cars, ол әдебиеттің үлкен жетістіктерін алады және өзінің пост Misery мансабын бастайды деп үміттенеді, Пол мас болып, Нью-Йоркке үйіне қайтудың орнына Лос-Анджелеске барады. Ол қарлы дауылға ұшырап, Колорадо штатының Сидвиндер деген шағын, шалғай қалашығында көлігін апатқа ұшыратады. Ол оянғанда өзін құтқарып алған Энни Уилкс екенін біледі, ол жергілікті бұрынғы медбике және "Жазғыру" сериясының жанкүйері. Ол Полды қонақ бөлмесінде ұстайды, аяғы сынғанына қарамастан, оны ауруханаға апарудан бас тартады және оны заңсыз сақталған кодеин негізіндегі ауырсынуды басатын дәрілерді қолдана отырып, өзі емдейді. Пол тез арада Новрил деп аталатын дәріге тәуелді болады, оны Энни оны қорқытып, басқарып отыру үшін жасырады. Ол жақында жарық көрген "Жақсылық баласын" оқып, "Жұмысты машиналар" қолжазбасын оқуға рұқсат сұрайды, бірақ қараңғы тақырыпты және лас сөздерді мақұлдамайды. Пол Эннидің психикалық тұрақсыз екенін бағалайды: ол кататониялық эпизодтарға ұшырауға бейім және кенеттен, күтпеген ашуға ұшырайды. Мизерридің өлімін естіген соң, ол Паулды екі күннен астам уақыт бойы үйінде жалғыз қалдырады, оны тамақтан, судан және ауырсынуды басатын дәрілерден айырады. Осы уақыт аралығында Пол аяғын қарап, олардың жол апатынан күйіп, қирағанын көреді. Энни қайтып келгенде әлсіз Полды ауырсынуды басатын дәрілер үшін "Жұмысты машиналар" қолжазбасын өртеп жіберуге мәжбүрлейді. Энни Пауылға антикалық Корольдік жазу машинасынан тұратын N кілтімен, қағазбен және мүгедектер креслосымен жаңа Мизери романын жазу мақсатында кеңсе құрып, кейіпкерді өлімнен қайтарады. Уақытын күтіп, өзін Шехерезадемен салыстырып, Пол жаңа кітапты бастайды, Мизеридің оралуы, және Энниге жұмыс барысында оқып, жетіспейтін N-ді толтыруға мүмкіндік береді. Пауыл жазғандай, мәтінге Мизерридің қайтып оралуынан үзінділер кіреді, онда Мизерри комада болған кезде тірідей жерленгені туралы айтылған. Пол бірнеше рет мүгедек арбасын пайдаланып бөлмеден қашып шығады, ауырсынуды басатын дәрілерді іздеп, үйді аралап шығады. Ол Эннидің сериялық өлтіруші екенін көрсететін өлім туралы газет оқшауламаларымен толы альбом табады; оның құрбандары көрші отбасы, өз әкесі, бөлмедесі және бас мейірбике болып жұмыс істеген кезде көптеген қарт немесе ауыр жарақат алған науқастар мен он бір сәби, соңғысы оның сотталуына әкеліп соқты, бірақ Денверде ақталды. Энни Пауылдың бөлмеден шығып кеткенін білгенде, оны балтамен аяғын кесіп, аяқ-қолдарын шамдымен "шағып" жазалайды. Бірнеше айдан кейін Пол әлі күнге дейін Эннидің тұтқыны болып қалады. Ол жазу машинасының кілттері бұзылғанына шағымданғаннан кейін және романды жазбай тұрып, романның қалай аяқталатынын айтқысы келмегеннен кейін, ол оның бас бармағын электр пышағымен кесіп алады. Полиция қызметкері Эннидің үйіне Паулды іздеп келеді, ал Энни оны атпен жүретін шөпті кескішпен басып, офицерді өлтіреді. Энни өлген адамның сүйегін жасырып жатыр, бірақ полиция қызметкерінің жоғалуы полиция мен БАҚ-тың назарын аударады. Энни Полды жертөлеге көшіреді. Оның оны өмір сүруге рұқсат беру ниеті жоқ екені анық болады. "Жақсылық қайтып оралды" аяқталғаннан кейін Пол қолжазбаның жалған көшірмесін отқа жағады, оны Энни құтқаруға тырысады. Пол Энниге жазу машинасын лақтырып, онымен қатты ұрысады; ол жатын бөлмеден қашып, Энниді ішке кіргізеді. Пауыл жасырынып, полицияға хабар береді, олар қаза тапқан сарбазды іздеуге оралады. Энни қорада жарақаттан қайтыс болған күйінде табылды. Ол терезеден қашып, Паулды шынжырлы арақпен өлтіруге бара жатқан. Пол Нью-Йоркке оралғаннан кейін, "Жақсылық қайтып оралды" басылып шығады және ол жазылған жағдайларға қызығушылық танытудың арқасында халықаралық бестселлер болады. Пауыл оқиғаларды көркемдеуге міндетті деп ойлап, өзінің жеке басынан өткен оқиғаларды ойдан шығарылған емес оқиға ретінде жазу ұсынысына қарсылық білдіреді. Ол протезбен жүре алады, бірақ әлі де Энни туралы қорқынышты түстермен күреседі, ауырсынуды басатын дәрілерден бас тартады, алкоголизмге және жазу блогына ұшырайды. Пауыл жаңа оқиға жазуға шабыт алған кезде, ол өзінің қираған өміріне қайғырып, ақыры қайтадан жаза алаты...

Paul Sheldon is the author of the best selling series of Victorian era romance novels featuring the character Misery Chastain, which he privately disdains. In a Colorado hotel, he finishes the final installment, Misery's Child, in which Misery is killed off. After completing the manuscript for his new crime novel, Fast Cars, which he hopes will receive serious literary acclaim and kickstart his post Misery career, Paul gets drunk and drives to Los Angeles instead of flying back home to New York City. He is caught in a snowstorm and crashes his car in the small, remote town of Sidewinder, Colorado. He awakens to find that he has been rescued by Annie Wilkes, a local former nurse who is a devoted fan of the Misery series. She keeps Paul in her guest bedroom, refuses to take him to the hospital despite his broken legs, and nurses him herself using her illicit stash of codeine based painkillers. Paul quickly becomes addicted to a medication named Novril, which Annie withholds in order to threaten and manipulate him. She begins reading the recently published Misery's Child and coerces permission to read the Fast Cars manuscript, but disapproves of the darker subject matter and profanity. Paul assesses that Annie is mentally unstable: she is prone to trailing off into catatonic episodes and has sudden, unpredictable bouts of rage. When she learns of Misery's death, she leaves Paul alone in her house for over two days, depriving him of food, water, and painkillers. During this time, Paul examines his legs and sees that they have been pulverized and deformed in the car crash. Upon Annie's return, she forces a weakened Paul to burn the Fast Cars manuscript in exchange for his painkillers. Annie sets up an office for Paul – consisting of an antique Royal typewriter with a non functional N key, writing paper, and a wheelchair – for the purpose of writing a new Misery novel that will bring the character back from the dead. Biding his time and likening himself to Scheherezade, Paul begins a new book, Misery's Return, and allows Annie to read the work in progress and fill in the missing N's. As Paul writes, the text includes excerpts of Misery's Return, a macabre story in which it is found that Misery was buried alive while comatose. Paul manages to escape his room using his wheelchair on several occasions, searching for more painkillers and exploring the house. He discovers a scrapbook full of newspaper clippings about deaths that reveal Annie to be a serial killer; her victims include a neighboring family, her own father, her roommate and, while she worked as a head nurse, many elderly or critically injured patients and eleven infants, the last resulting in her standing trial but being acquitted in Denver. When Annie discovers that Paul has been leaving his room, she punishes him by cutting off his foot with an axe and cauterizing his ankle with a blowtorch, "hobbling" him. Months later, Paul remains Annie's captive. After he complains that more typewriter keys have broken and refuses to tell Annie how the novel ends before he has written it, she cuts off his thumb with an electric knife. A state trooper arrives at Annie's house in search of Paul, and Annie murders the officer by running him over with her riding lawnmower. Annie hides the remains, but the trooper's disappearance draws attention from law enforcement and the media. Annie relocates Paul to the basement. It becomes clear that she does not intend to let him live. After Misery's Return is finished, Paul lights a decoy copy of the manuscript on fire, which Annie attempts to save. Paul throws the typewriter at Annie and engages her in a violent fight; he manages to escape the bedroom and lock Annie inside. Paul then hides and alerts the police when they return in search of the murdered trooper. Annie is found dead from her injuries in the barn — she apparently escaped through a window and was on her way to murder Paul with a chainsaw. After Paul has returned to New York, Misery's Return is set to be published and becomes an international bestseller due to the interest in the circumstances under which it was written. Paul resists the suggestion to write a nonfiction account of his own experiences, partly in the belief that he would inevitably embellish events. He is able to walk with a prosthesis but still struggles with nightmares about Annie, withdrawal from painkillers, alcoholism, and writer's block. When Paul finds random inspiration to write a new story, he weeps both out of mourning for his shattered life, and in the joy that he is finally able to write again.

Өмірбаян

Стивен Кингтің «Жақсылық» романына түрткі болған нәрселердің бірі – 1984 жылы жарық көрген «Аждаһаның көзі» романына оқырмандарының реакциясы болды. Көптеген жанкүйерлер «Аждаһаның көзі» романын қабылдамады, себебі ол оның атын шығарған қорқынышты оқиғалардан мүлдем айырылған, эпикалық фантастика жанрындағы кітап еді. Пол Шелдонның кейіпкерінің өзіне негізделгені туралы сұраққа жауап бергенде, Кинг оның кейбір жағынан өзіне ұқсас екенін, бірақ әрбір кейіпкердің автордың бір бөлігі болатын жайды еске салды: «Менің ойымша, «Жақсылықтағы» Пол Шелдон – менің өзім бе деп сұрауға болады. Оның кейбір тұстары солай, бірақ сіз көркем әдебиет жазуды жалғастырсаңыз, сіз жасайтын әрбір кейіпкердің ішінен өзіңізді табатыныңызға көз жеткізесіз». Кинг сондай-ақ Лондонға Атлант мұхиты арқылы жасаған рейсінде көрген түсін «Жақсылық» романындағы жағдай мен кейіпкерлердің қалыптасуымен байланыстырды. Ол оянғанда бұл ойды American Airlines коктейль салфеткасына жазғанын айтты, осылайша оны есте сақтау үшін: «Ол шыншыл түрде сөйлейді, бірақ көзбен байланыс жасамайды. Ірі денелі, мықты әйел; ол үзіліссіз. 'Мен мысығыма Misery деген ат қойғанда, жамандықпен күлдіруді көздемедім, әрине. Олай ойламаңыз. Мен оған жанкүйерлердің махаббатының рухымен ат қойдым, ол – ең таза махаббат. Сіз мақтана аласыз!' – деп жазды. Кинг және оның әйелі Табита Кинг Лондонның Браунс қонақ үйінде тұрып, «16 беттік стенографиялық дәптерге» материалдар жазды. Консьерж оған Рэдъярд Киплингке тиесілі үстелдің басында жұмыс істеуге рұқсат берді, ол сол үстелде инсульттан қайтыс болған еді. Алғашқы жұмыс атауы «Энни Уилкс басылымы» болды. Кэти Бейтс Энни Уилкс рөлін сомдағандығы үшін 1991 жылы «Оскар» сыйлығын «Үздік әйел актер» номинациясында жеңіп алды – бұл қорқынышты жанрдағы фильмдер арасындағы сирек «Оскар» жеңістерінің бірі және Кингтің кез келген экранизациясы үшін алғашқысы болды. 2003 жылдың маусым айында Америка кино институты Энни Уилксті, Бейтстің ойнауымен, «100 батыр және жауыз» тізіміне енгізіп, оны кино тарихындағы ең танымал жауыздың 17-ші (ал әйел жауыздың 6-шы) орнына қойды. Режиссер Балу Махендра 2003 жылы романды тамил тілінде «Джули Ганапати» деген атпен бейімдеді.

One of Stephen King's inspirations for Misery was the reaction his fans had to his 1984 novel The Eyes of the Dragon. Many fans rejected The Eyes of the Dragon because it was an epic fantasy book, with virtually none of the horror that initially made his reputation. When further addressing the idea of whether the character of Paul Sheldon was based on himself, King stated that in certain ways, he was, but in the ways where every character is a part of the author in some way: "It would be fair enough to ask, I suppose, if Paul Sheldon in Misery is me. Certain parts of him are but I think you will find that, if you continue to write fiction, every character you create is partly you." King has also attributed a dream he had while on a trans Atlantic flight to London with the situation and characters that became fleshed out in Misery. He noted that he wrote the idea on an American Airlines cocktail napkin when he woke up so he could make sure to remember it, writing: "She speaks earnestly but never quite makes eye contact. A big woman and solid all through; she is an absence of hiatus. 'I wasn't trying to be funny in a mean way when I named my pig Misery, no sir. Please don't think that. No, I named her in the spirit of fan love, which is the purest love there is. You should be flattered.'" King and his wife, Tabitha King, stayed in London's Brown's Hotel, where he wrote "sixteen pages of a steno notebook"; the concierge let him work at a desk once owned by Rudyard Kipling, who had died of a stroke while using it. Its working title was The Annie Wilkes Edition. For her performance as Annie Wilkes, Kathy Bates won the 1991 Academy Award for Best Actress – one of the few Oscar wins for a performance in the horror genre, and the first for any King adaptation – and was launched into mainstream stardom. In June 2003, the American Film Institute included Annie Wilkes, as played by Bates, in their "100 Heroes and Villains" list, ranking her as the 17th most iconic villain (and sixth most iconic villainess) in the history of film. Director Balu Mahendra loosely adapted the novel into a Tamil film titled Julie Ganapathi in 2003.

Теледидар

Лиззи Каплан сомдаған Энни Уилкс нұсқасы Castle Rock-тың екінші маусымының басты кейіпкері. Маусымның финалында Энни Пол Шелдонның "Жазғыру" романына қол қою рәсіміне қатысады.

Сахна

Роман сонымен қатар Саймон Мурдың пьесасына бейімделді. Бұл спектакльдің премьерасы 1992 жылдың желтоқсан айында Лондонның Критерион театрында өтті, оның басты рөлдерін Шарон Глэс және Билл Паттерсон ойнады, режиссері Мур. Алан Коэн режиссерлік еткен бұл пьеса 2005 жылы Лондонның Кингс-Хед театрында қайта жанданды. 2014 жылы голланд композиторы және театр продюсері Флорус ван Ройен романды "жаман сезім" мюзикліне бейімдеді. Уильям Голдман жазған (фильмнің сценариін де жазған) және Уилл Фрирс режиссерлік еткен тағы бір пьеса 2015 жылы Бродвейде шектеулі уақытқа қойылды. Пьесада Брюс Уиллис Пол Шелдон рөлінде, ал Лори Меткалф Энни Уилкс рөлінде ойнады. Ол 2015 жылдың қазан айында ашылып, 2016 жылдың 16 ақпанында жабылды. Меткалф Вилкс рөлін орындағаны үшін "Үздік әйел актер" номинациясы бойынша Тони сыйлығына ие болды. Бұл спектакль 2012 жылы Бакс Каунти Плейхауста премьераланған, содан кейін Бродвейге көшірілді. Бұл жаңа нұсқа Саймон Мурдың бұрынғы бейімделуімен байланысты емес. 2019 жылдың қазан айында Финляндияның Тампере қаласындағы Тампере театрында "Piina" атты фин пьесасы қойылды. Пьесаны Анти Миккола режиссерлік етті, ал басты рөлдерді Эса Латва Аййо (Пол Шелдон) және Мари Турунен (Энни Уилкс) ойнады. Сол жылдың қыркүйек айында Финляндияның Куопио қаласындағы Куопио қалалық театры Олли Матти Ойнонен режиссерлік еткен "Piina" атты тағы бір интерпретациясын ұсынды, онда Сеппо Паакконен Пол Шелдон рөлін, ал Хенна Хаверинен Энни Уилкс рөлін ойнады. 2022 жылдың қарашасында Финляндияның Пори қаласындағы Пори театры Туомо Айтта режиссерлік еткен үшінші интерпретациясын көрсетті, онда Веса Халтсонен Пол Шелдон рөлінде, ал Мирва Тольппанен Энни Уилкс рөлінде ойнады.

Радио

Мурдың сахналық қойылымы радиоға бейімделіп, BBC World Service арнасында таратылды. Бағдарламаны Дирк Маггс өндірді, Марион Нанкарроу режиссерлік етті, ал Пол Шелдон рөлін Николас Фаррелл, Энни Уилкс рөлін Мириам Марголиес сомдады. Кейіннен бағдарлама BBC тарапынан CD-де жарық көрді.