Кіріспе

Ерхард Милх (1892–1972) – неміс генерал-фельдмаршалы. Бірінші дүниежүзілік соғыстан (1914–1918 жж.) кейін нацистік Германияның (1933–1945 жж.) қайта қарулануы аясында Германияның әуе күштерін (Luftwaffe) дамытуды басқарды. 1933 жылдың мамыр айынан 1944 жылдың маусымына дейін Рейх авиация министрлігінде мемлекеттік хатшы, ал 1939 жылдың ақпанынан 1945 жылдың қаңтарына дейін әуе күштерінің бас инспекторы болып қызмет етті. Екінші дүниежүзілік соғыстың көп бөлігінде неміс авиациясын өндіру және жабдықтауды ұйымдастырды. 1947 жылы Милч ісінде АҚШ әскери соты оны соғыс қылмыстары мен адамзатқа қарсы қылмыстар жасады деп танып, өмір бойына түрмеге кесті. Бірақ 1951 жылы АҚШ-тың Германиядағы жоғарғы комиссары Джон МакКлой Милчтің жазасын 15 жылға азайтты. 1954 жылы мерзімінен бұрын босатылған Милх 1972 жылы қайтыс болды.

Ата-бабалары мен яһуди мұрасы

Милх Вильгельмшафенде туған, оның әкесі Антон Милх, императорлық неміс теңіз флотында қызмет еткен еврей фармацевті, ал анасы Клара, тумасы Веттер. Кейін Гестапо Милхтің еврей тегіне байланысты тергеді. Нюрнберг заңдарына сәйкес, Милх аралас нәсілді (араласқан) деп есептелген. Дегенмен, ол бұл діннің ортодоксиясы (немесе халаха) бойынша, анасы арқылы яһуди мәртебесі мұраға берілетініне байланысты, яһуди болып танылмаған. 1935 жылы Милхтың әкесі яһуди екендігі туралы қауесет тарады. Гестапо тергеу бастады, бірақ оны Люфтваффе бас қолбасшысы Герман Геринг тоқтатты. Ол Милхтың анасының, оның нағыз әкесі оның інісі Карл Брауер екендігін куәландырған ант беруші хатын ұсынды. Содан кейін Милхке неміс қан сертификаты берілді. Егер бұл рас болса, онда Милхтың анасы Клара тек адалдықтан ғана бас тартпаған, сонымен қатар инцестқа да барған болар еді. Автор және Холокостты жоққа шығарушы Дэвид Ирвинг өзінің «Люфтваффедің өрлеуі мен құлдырауы: фельдмаршал Эрхард Милхтың өмірі» атты кітабында Милхтің өзінің шынайы туғандығы туралы шындықты жарияламауды сұрағанын айтты. Ирвинг Эрхардтың әкесі Антон Милх емес екенін және оның бай туысы Карл Брауерге (1906 жылы қайтыс болған) назар аударса да, Брауерді әкесі деп нақты атамайды. Алайда, фельдмаршалдың жеке күндегісі мен құжаттарына қол жеткізгенін мәлімдеген Ирвинг, Милхтың туғандығы туралы қауесеттердің 1933 жылдың күзінде тарағанын және Эрхард Милхтің өзінің күмәнді әкесі Антоннан, ол Клараның балаларының әкесі емес екенін жазған қол қойылған мәлімдеме алғанын айтады. Сонымен қатар, Ирвинг Клара Милхтың 1933 жылдың наурыз айында күйеу баласы Фриц Херманға өзінің некесінің жағдайы туралы түсіндіріп хат жазғанын және Герингтің оның нағыз әкесін анықтаған жеке тергеуді бастағанын мәлімдеді. 1946 жылғы Нюрнберг процесінде Милхтің күдікті еврей әкесі және Герингтің бұл мәселедегі рөлі туралы АҚШ Бас прокуроры Роберт Х. Джексон тағы да сұрақ қойды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және соғыс аралығындағы мансап

Милх 1910 жылы Императорлық неміс армиясына қатарына қосылды, онда лейтенант шеніне дейін көтеріліп, Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Шығыс Пруссиядағы артиллерия бөліміне басшылық етті. 1914 жылдың қыркүйегінде Дейм өзені маңында, ал кейін 1915 жылдың ақпан айында Ангерапп шебінде Ресей армиясына қарсы күресті. 1915 жылдың шілдесінде ол Fliegertruppe (Императорлық әуе күштері) құрамына ауыстырылып, Батыс майданда әуе бақылаушысы ретінде оқытылды, 1916 жылы Соммада (сол жылдың қазан айында Luftstreitkräfte болып қайта құрылған кезеңде) және кейін 1917 жылы Фландрияда қатысты. 1918 жылдың көктемі мен жазында окоптарда рота командирі болғаннан кейін, соғыстың соңғы күндері капитан шеніне көтеріліп, Jagdgruppe 6 истребитель эскадрильясының командирі болып тағайындалды, тіпті ол ешқашан ұшқыш ретінде оқымаған және өзі ұша алмаса да. 1920 жылы Милх азаматтық авиация саласында мансап қуу үшін әскери қызметтен кетті. Милх эскадрилья әріптесі Готтард Саксенбергпен бірге Lloyd Luftdienst, Norddeutscher Lloyd аймақтық неміс әуе компанияларының одағының туы астында Данцигте шағын әуе компаниясын құрды. Бұл әуе компаниясы Данцигті Балтық елдерімен байланыстырды. 1923 жылы Милх оның жаңадан құрылған компаниясының басқарушы директоры болды. Содан кейін Милх пен Саксенберг бәсекелес Junkers Luftverkehr компаниясында жұмыс істеді, онда 1925 жылы Милх басқарушы директор болып тағайындалды. 1926 жылы Милх жаңа құрылған Deutsche Luft Hansa әуе компаниясының басқарушы директоры (үштің бірі) болып тағайындалды. Милх 1929 жылдың 1 сәуірінде нацистік партияға (№ 123,885) қосылды, бірақ оның мүшелігі 1933 жылдың наурызына дейін ресми түрде мойындалмады, себебі Гитлер саяси себептермен бұл фактіні жасыру қажет деп есептеді. 1933 жылдың 5 мамырында Милх жаңадан құрылған Рейх авиация министрлігінің (RLM) мемлекеттік хатшысы лауазымын иеленді, тікелей Герман Герингке бағынышты болды. Осы лауазымда ол нацистік Германияның әуе күштері – Люфтваффе құруға зор үлес қосты. Милх өзінің лауазымын пайдаланып, Хьюго Юнкерс және Вилли Мессершмитт сияқты авиация саласының басқа да тұлғаларымен жеке есеп айдауға асықты. Атап айтқанда, Милх Мессершмиттің Люфтваффе үшін жаңа истребитель ұшағын жасау конкурсына жоба ұсынуына тыйым салды. Мессершмитт Милхтің бұл тыйымын айналып өтіп, жобасын табысты тапсырды. Мессершмиттің жасаған Bf 109 ұшағы жеңімпаз атанды. Мессершмитт Me 210 ұшағының сәтсіздігіне дейін неміс авиация өнеркәсібіндегі жетекші позициясын сақтап келді. Содан кейін де Милх, басшы ретінде, оны қызметтен шеттетудің орнына, төмен шенді лауазымға тағайындады. 1935 жылы Эрхард Милхтың әкесі Антон Милх еврей екендігі туралы қауесет тарағаннан кейін оның этникалық тегі туралы күмән туды. Гестапо тергеу бастады, бірақ Геринг оны тоқтатты, ол Эрхардтың анасын Антон Эрхард пен оның бауырларының нағыз әкесі емес, оның інісі Карл Брауер екендігін растайтын құжатқа қол қоюға мәжбүр етті. Осы оқиғалар мен кейіннен «Неміс қанының куәлігі» жүйесінің кеңейтілуі Герингтің «Әуе күшінде кім еврей екенін мен шешемін» деген мәлімдемесіне негіз болды. Алайда, көптеген адамдар оның тек Венаның бұрынғы мэрі Карл Люгердің сөздерін қайталағанына сенеді.

Нюрнбергте сотталу және сотталу

1947 жылы Милх Нюрнбергте АҚШ әскери трибуналы тарапынан соғыс қылмыскері ретінде сотталды. Ол екі бап бойынша айыпталды: соғыс тұтқындарына қатысты қатыгездік жасауға және оларды мәжбүрлеп жұмыс істеуге, сондай-ақ сол мақсатта азаматтық тұрғындарды депортациялау арқылы соғыс қылмыстары жасады. Герман бақылауына түскен азаматтар, герман азаматтары және соғыс тұтқындарын құлдықпен жұмыс істеуге салу, өлтіру, жою, құлдыққа салу, депортациялау, түрмеге қамау және азаптауға қатысу арқылы адамзатқа қарсы қылмыс жасады. Милх өмір бойына бас бостандығынан айырылды. АҚШ әскери заңдары бойынша сотталған көптеген нацистік соғыс қылмыскерлерінен өзгеше, Милх жазасын өтеу үшін бірден Ландсберг түрмесіне жіберілген жоқ. Ол Мюнхен қаласының жанындағы Ребдорф түрмесіне жіберілді, бірақ кейін Ландсбергке ауыстырылды. 1951 жылы Милхтің жазасы 15 жылға қысқартылды және 1954 жылдың маусым айында мерзімінен бұрын босатылды. Ол өмірінің соңына дейін Дюссельдорф қаласында тұрды, 1972 жылы Люфтваффенің соңғы фельдмаршалы ретінде қайтыс болды.

Танымал мәдениет

1969 жылғы "Британия шайқасы" фильмінде Милхтің рөлін неміс актері Дитрих Фраубоес сомдады. 1982 жылғы "Үшінші рейхтің ішінде" телефильмінде Милхті американдық актер Роберт Вон ойнады.

Марапаттар

1940 жылғы 4 мамырда Темір крестің рыцарлық кресін, генерал-оберст және Luftflotte 5 әуе флотының бас қолбасшысы, сондай-ақ Солтүстік бас қолбасшысы (Befehlshaber Nord) ретінде алды. 1942 жылғы 30 наурызда генерал-фельдмаршал шенімен Финляндияның Ақ роза орденінің "Ұлы кресімен қылыш" орденімен марапатталды.