Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ласк – Польшаның орталық бөлігінде орналасқан, 16 925 тұрғыны бар қала (2020). Кораб – отбасының гербі, қазірге дейін қаланың гербі ретінде сақталған. Ласк қаласы туралы алғашқы жазба 1356 жылға дейін барады. 1366 жылы шіркеу салынды, ал 1498 жылы Польша князі және Польша приматы Фредерик Ягеллон кедейлерге арналған аурухана құрды. 1422 жылы Миелно қаласында Польша королі Владыслав II Ягило берген құжат бойынша, қалаға Środa Śląska үлгісіндегі қала құқықтары берілді. Ұсталық өнерлер тез дамыды, ал 1517-1523 жылдары Польша приматы Ян Ласкинің қолдауымен қаланың ең танымал готикалық колледж шіркеуі салынды. 16 ғасырдың соңында еврейлер бұл қалаға қоныстанды. Осы кезден бастап қаладағы еврей халқының саны жалпы тұрғындардың 50%-дан 65%-ына дейін жетті, бұл аймақтың кішкентай штетлдеріне тән еді. Басты өнеркәсіптер – былғары өңдеу, тоқыма және азық-түлік өндірісі. Ласки (Laski) және Ласкер тегі қаланың атынан шыққан, бұл тегтерді алғандардың көпшілігі поляктар, ал екінші тегтің иелері көбінесе еврейлер болып табылады. 1793 жылы Ласк Польшаның екінші бөлінісі кезінде Пруссия Корольдігіне қосылды, 1807 жылы ол қысқа ғана өмір сүрген Польшаның Варшава Герцогтығының құрамына кірді, ал 1815 жылы Польша Конгресінің бөлігі ретінде белгіленді, кейін күштеп Ресейге қосылды. Польша халқы 19 ғасырдағы Польша көтерілістеріне және патриоттық демонстрацияларға қатысты.
Łask is a town in central Poland with 16,925 inhabitants (2020). Korab, the family's coat of arms, remains the town's coat of arms to this day. The first mention of Łask comes from 1356. A church was built in 1366, and in 1498 Polish prince and Primate of Poland Frederick Jagiellon founded a hospital for the poor. In 1422 it was granted town rights modeled on Środa Śląska by virtue of a document issued by Polish king Władysław II Jagiełło in Mielno. Crafts soon developed and in 1517–1523, the town's landmark Gothic collegiate church was erected under the patronage of the Primate of Poland Jan Łaski. Jews began to settle in the town at the close of the 16th century. From that time forward, the Jewish population of the town averaged between 50% and 65% of the total, typical of small shtetls of the region. The primary industries were leather tanning, textiles, and food. The surnames Łaski (Laski) and Lasker derive from the name of the town, many of those with the former surname are of Polish descent, while often those with the latter are of Jewish descent. In 1793 Łask was annexed by the Kingdom of Prussia in the Second Partition of Poland, in 1807 it became part of the short lived Polish Duchy of Warsaw, and in 1815 it was designated as part of Congress Poland, later forcibly incorporated into Russia. The Polish population took part in 19th century Polish uprisings and patriotic manifestations.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Польшаға басып кіру және 1939 жылдың қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуымен Ласк Вермахтпен оккупацияланып, нацистік Германияға қосылды. Кейін қала жаңа құрылған Рейхсгау Вартеланд провинциясының Ласк округінің (kreis) құрамында басқарылды, ал халықтың еврей бөлігі мен поляк зиялылары нацистік Германияның нәсілдік саясаты бойынша жүйелі түрде таңдалып, жойылды. Ласктан шыққан поляктардың бір бөлігі 1939 жылдың желтоқсанындағы Интеллигенция акциясы кезінде нацистік Германияның жақын орналасқан Лагиевникиде (қазіргі Лодзь ауданы) поляктарды жаппай қырғын жасауының құрбаны болды. 1940 жылдың қаңтарында Еврей телеграф агенттігі Ласктың 100 еврей азаматының сотсыз, жаппай атылып тасталғанын хабарлады, себебі нацистер үйден үйге тінткен кезде олардың қаруланғаны және қарсылық көрсетуді жоспарлап отырғаны анықталды. Қаланың синагогы нацистермен қоршалып алынды және ғимаратты қорғауға тырысқан «жүздеген» еврейлер атып өлтірілді. Олардың қазасымен нацистер ғимаратты өртеді, ол отқа жанып кетті. 1940 жылдың желтоқсанына қарай, осы жаппай өлтіруден аман қалған 3467 еврей геттоға қамалды. 1941 жылы аймаққа көршілес аймақтардан жүздеген еврейлер әкелінді. Сонымен қатар, немістер қаладағы ескі еврей зиратын бұзды және қаланың тротуарларын оның қабір тастарымен жапты. Бір жыл өткен соң, 1942 жылдың 24 тамызында гетто «таратылды». Денсаулығы нашар немесе аурулар дереу өлтірілді, ал қалған еврейлердің барлығы қала сыртындағы шіркеуге жеткізілді. Олар тексерілді, 760 еврей таңдалып Лодзь геттосына жіберілді, бірқатар аурулар сол жерде өлтірілді, ал қалған 3500 еврей Хелмно жойғын лагеріне тасылды, онда олар өлтірілді. Кейін немістер қалада жасырынып жүрген еврейлерді іздеп тауып, оларды өлтірді. Ласк қаласындағы ескерткіш тақта «1942 жылдың тамызында нацистердің қолынан құрбан болған 3517 Ласк еврейін» еске алады. Соғыстан барлық-жоғы 20-ға жуық Ласк еврейі аман қалды, олардың бірі христиан шаруасының көмегімен жасырылды. 1945 жылы Қызыл Армия келгеннен кейін және соғыс аяқталғаннан соң Ласк Польша Халық Республикасының құрамына кірді. 2004 жылғы мәліметтер бойынша «Ласкта 18 948 тұрғын бар [ ] және еврей тұрғындары жоқ».
With the invasion of Poland and the outbreak of the Second World War in September 1939, Łask was occupied by the Wehrmacht and annexed by Nazi Germany. The town was then administered as part of the county or district (kreis) of Lask within the newly formed province Reichsgau Wartheland, and the Jewish half of the population and the Polish intelligentsia were systematically targeted and annihilated under the racial policy of Nazi Germany. Some Poles from Łask were among the victims of large massacres of Poles committed by Nazi Germany in nearby Łagiewniki (present day district of Łódź) in December 1939 during the Intelligenzaktion. In January 1940, it was reported by the Jewish Telegraphic Agency that 100 Jewish citizens of Łask had been summarily executed en masse without trial because house to house searches by the Nazis revealed that they were armed and were planning to resist. The town's synagogue was then surrounded by the Nazis and "hundreds more" Jews were shot and killed as they tried to defend the building. With their deaths, the Nazis put the structure to the torch and it was consumed in fire. By December 1940, 3,467 Jews from the town who had survived these mass murders were confined to a ghetto. In 1941, hundreds of other Jews were brought to the area from surrounding regions. At the same time, the Germans destroyed the old Jewish cemetery in the town, and paved the sidewalks of the town with its gravestones. A year later, on August 24, 1942, a "liquidation" of the ghetto was carried out. Those who were infirm or ill were murdered outright, and all the other Jews were taken to a church outside the town. There they were examined, and 760 selected Jews were transferred to the Łódź Ghetto, some of the ill were killed on the spot, and the remainder of the 3,500 Jews were transported to the Chełmno extermination camp, where they were killed. Later, the Germans hunted down the remnant Jews hiding in the town and killed them all. A wall plaque in Łask commemorates "the 3,517 Lasker Jews exterminated by the Nazis during August, 1942." Only about 20 Lask Jews survived the war, one hidden by a Christian farmer. Following the arrival of the Red Army and the subsequent end of the war in 1945, Łask became part of the People's Republic of Poland. As of 2004, "Łask has 18,948 inhabitants [ ] and there are no known Jewish inhabitants."