Джон Скотт, Элдон графының біріншісі: Өмір және мансабы

Кіріспе

Британдық заңгер және саясаткер, (1751–1838)

Джон Скотт, 1-ші Эльдон графы (4 маусым 1751 – 13 қаңтар 1838) – британдық заңгер және саясаткер. Ол 1801–1806 жылдары және 1807–1827 жылдары Ұлыбританияның Лорд-Жоғары канцлері қызметін атқарды.

Өмірбаян

Элдон Ньюкасл-апон-Тайнда дүниеге келген. Оның әкесінің әкесі, Уильям Скотт Сандгейтте, Ньюкасл портына жақын жатқан көшеде, монтаждаушының кеңсе қызметкері болған, ол су тасымалдаушы және көмір сатушысының да жұмысын істеген. Оның әкесі, есімi де Уильям болған, монтаждаушының шәкірті ретінде өмiрiн бастады, осы қызметте ол Ньюкасл қаласының құрметтi азаматы атанды, Hostmen (көмір монтаждаушылар) гильдиясының мүшесi болды; кейiн ол бизнестiң жетекшiсi болды және Ньюкаслда саудагер ретiнде беделдi лауазымға ие болды, шамамен 20 000 фунт стерлингке бағалы мүлік жинады.

Білім

Элдон Ньюкасл-апон-Тайн Корольдік грамматикалық мектебінде білім алған. Оқуға ұқыптылығымен мектепте ерекше көзге түспесе де, тамаша естелігі оның оқуда жақсы үлгеруіне мүмкіндік берді; ол жиі сабақтан қашып, соның үшін жазаланды, бау-бақшаларды тонады және басқа да күмәнді балалық ойындарға араласты; сонымен қатар, ол әрқашан абыройлы және адал болып шыға бермейтін. Грамматикалық мектепте білімін аяқтағаннан кейін, әкесі оны өзінің ісіне шәкірттікке беруді ойлады, онда одан үлкен ағасы Генри бұрыннан жұмыс істеп жүрген еді; бірақ ағасы Уильямның (кейін Лорд Стоуэлл) ықпалымен, Оксфорд университетінің колледжінде стипендия алғаннан кейін, оның оқуын жалғастыруға шешім қабылданды. Осылайша, 1766 жылы Джон Скотт діни қызметке дайындалып, колледжде жұмыс істеу мақсатымен Университет колледжіне қабылданды. Келесі жылы ол стипендия алды, 1770 жылы өнер бакалавры дәрежесін алды, ал 1771 жылы ағылшын эссесіне арналған жүлдеге ие болды, ол сол кезде жалпы бәсекеге ашық болған жалғыз университет жүлдесі еді.

Беси Суртизбен қашып кету

Оның әйелі, Элизабет, "Бесси" деп танымал болды, ол Ньюкаслдегі банкир Обон Суртистің үлкен қызы еді. Суртис отбасы бұл одаққа қарсылық білдіріп, оны тоқтатуға тырысты, бірақ олардың арасында мықты ынтымақ пайда болды. 18 қараша 1772 жылы Скотт, баспалдақ пен ескі досының көмегімен әйелін Сандхиллдегі әкесінің үйінен алып, шекарадан өтіп, Шотландиядағы Блэкшилдске жеткізіп, онда үйленді. Күйеу жігіттің әкесі ұлының таңдауына емес, үйленуге таңдаған уақытына қарсы болды; бұл оның ұлының болашағына нұқсан келтіріп, оны стипендиясынан айырды және шіркеуде қызмет ету мүмкіндігінен түйткілді. Бірақ қалыңдықтың отбасы жұбайлармен қарым-қатынас жасаудан бас тартқанда, Скотт, ақылды және мейірімді әке ретінде, жаман жағдайды жақсартуға тырысып, оларды жылы қабылдады және ұлына 2000 фунт стерлинг берді. Джон әйелімен Оксфордқа оралды, үйленгеннен кейін берілген "рақым жылын" стипендиясымен жалғастырды және жеке репетитор болып жұмыс істеу арқылы табысын арттырды. Біраз уақыттан кейін Суртис мырза қызымен татуласып, 3000 фунт стерлингтік үлкен сома берді. Джон Скотттың рақым жылы колледжде бос орын ашылмастан аяқталды; ол стипендиясынан бас тартып, шіркеу қызметін тастап, құқық тануды зерттеуге кірісті. 1773 жылдың қаңтарында ол Мидл Темплде студент болып тіркелді. 1776 жылы ол адвокаттыққа қабылданды, бастапқыда туған қаласында адвокат ретінде танымал болуды жоспарлады, бірақ ерте жеткен сәттілігі оны бұл жоспардан бас тартуға мәжбүр етті, ол көп ұзамай Лондонда және солтүстік аймақта кәсіби қызметін бастады. 1776 жылдың күзінде әкесі қайтыс болды, оған бұрын берілген 2000 фунт стерлингтен өзге 1000 фунт стерлинг мұра қалдырды.

Ағылшындық барда

Барда екінші жылы оның болашағы жарқырай бастады. Оның ағасы Уильям, ол осы кезде Оксфордта ежелгі тарих кафедрасының профессоры болып, Лондондағы көрнекті тұлғалармен кең таныс болғандықтан, оның мүдделерін ілгерілетуге қабілетті еді. Оның достарының арасында Гибсайдтің танымал Эндрю Боуес болды, және Скотт отбасының өркендеуі оның үйінің демеушілігіне көп қарызды болды. Боуес Ньюкасл үшін сайлауға түсіп, жеңіліске ұшырағаннан кейін, қарсыласының сайланғанына наразылық білдіретін шағымдама ұсынды. Жас Скотт бұл істе кіші кеңесші ретінде жұмыс істеді, және шағымдаманы ұтып алмаса да, өзінің қабілеттерін көрсетуге мүмкіндік алды. Осы келісім, бардағы екінші жылының басында, және кейде түсетін гонорарлар оның үмітін көтерген болуы керек; сондықтан ол провинциалдық адвокат болу жоспарынан бас тартты. Бір-екі жыл бойы ол көп табыс таппай, ауыр еңбек етті. Бірақ 1780 жылы оның жағдайы Акройд пен Смитсон ісіне қатысуымен күрт жақсарды, бұл іс заң ережесін белгілейтін маңызды іс болып танылды. Жас Скотт төменгі соттағы дауды ұтырып қалғандықтан, жоғарғы сотқа шағымдану кезінде клиенттерінің пікіріне қарамастан, оны қорғауға талап етті және Лорд Терлоудың назарын өзінің шеберлігімен аударды. Сол жылы Боуес оны тағы да сайлау шағымдамасына қатыстырды. Ал келесі жылы Скотт Клитроу сайлау шағымдамасында жетекші кеңесші ретінде өзінің беделін одан әрі арттырды. Осы сәттен бастап оның табысы сөзсіз болды. 1782 жылы ол адвокаттың киімін (silk gown) алды және ертедегі тартымдылығынан арылып, егер оның кіші әріптесі Томас Эрскинге басымдық берілсе, патшаның кеңесшілігін қабылдаудан бас тартты, бірақ Эрскин – теңдесі жоқ шешен және ақсүйек ұлы еді. Ол енді өмірге қадам басқан еді. Денсаулығы, бұрын нашар болған, енді оған қойылатын талаптарға сай күшейді; оның қабілеттері, төзімділігі және амбициясы бірге дамыды. Ол парламенттік комиссиялар алдында және канцлерлік сотта, өзінің округінің солтүстік бөлігінде үлкен тәжірибе жинады. 1787 жылға қарай, акциялық соттағы тәжірибесі соншалықты өсті, ол өзінің шығыс жартысын (алты округті қамтитын) тастап, тек Ланкастерде жұмыс істеуге мәжбүр болды.

In his second year at the bar his prospects began to brighten. His brother William, who by this time was the Camden professor of ancient history at Oxford, and enjoyed an extensive acquaintance with men of eminence in London, was in a position materially to advance his interests. Among his friends was the notorious Andrew Bowes of Gibside, to the patronage of whose house the rise of the Scott family was largely owing. Bowes having contested Newcastle and lost it, presented an election petition against the return of his opponent. Young Scott was retained as junior counsel in the case, and though he lost the petition he did not fail to improve the opportunity which it afforded for displaying his talents. This engagement, at the start of his second year at the bar, and the dropping in of occasional fees, must have raised his hopes; and he now abandoned the scheme of becoming a provincial barrister. A year or two of dull drudgery and few fees followed, and he began to be much depressed. But in 1780, his prospects suddenly improved by his appearance in the case of Ackroyd v Smithson, which became a leading case settling a rule of law; and the young Scott, having lost his point in the inferior court, insisted on arguing it, on appeal, against the opinion of his clients, and carried it before Lord Thurlow, whose favorable consideration he won by his able argument. The same year Bowes again retained him in an election petition; and in the year following Scott greatly increased his reputation by his appearance as leading counsel in the Clitheroe election petition. From this time his success was certain. In 1782, he obtained a silk gown, and was so far cured of his early modesty that he declined accepting the king's counselship if precedence over him were given to his junior, Thomas Erskine, though the latter was the son of a peer and a most accomplished orator. He was now on the high way to fortune. His health, which had hitherto been but indifferent, strengthened with the demands made upon it; his talents, his power of endurance, and his ambition all expanded together. He enjoyed a considerable practice in the northern part of his circuit, before parliamentary committees and at the chancery bar. By 1787, his practice at the equity bar had so far increased that he was obliged to give up the eastern half of his circuit (which embraced six counties) and attend it only at Lancaster.

Жоғарғы лорд-канцлер

1799 жылы Бас сот судьясы лауазымы бос қалғанда, сэр Джон Скотттың оған деген үміті назардан тыс қалмады; және Төменгі палатада он жеті жыл қызмет еткеннен кейін, ол Лордтар палатасына барон Элдон ретінде кірді. 1801 жылдың ақпан айында Питтің үкіметі Аддингтонның үкіметімен ауыстырылды, ал Бас сот судьясы енді жүн қапшыққа көтерілді. Канцлерлік лауазымы оған, әсіресе, католиктерге қарсы белсенділігі үшін берілді. Амиен келісімінен (1802) 1804 жылға дейін лорд Элдон саясатқа көп араласпаған сияқты. Кейін ол Аддингтонның жұмыстан босатылуына және Питттің премьер-министр лауазымына қайта тағайындалуына әкелген келіссөздерді жүргізгенін көреміз. Лорд Элдон Питттің басшылығымен канцлер болып қызмет етті; бірақ жаңа үкіметтің мерзімі қысқа болды, себебі 1806 жылдың 23 қаңтарында Питт кеңседегі уайым-қайғыдан шаршап қайтыс болды, ал оның орнына Лорд Гренвилл басшылығымен коалиция келді. Бірақ, сыртқы істер министрі және Палата төрағасы болған Фокстың өлімі Гренвилл үкіметін таратып жіберді. 1807 жылдың көктемінде лорд Элдон Портленд герцогының үкіметімен жүн қапшығына қайта оралды және сол кезден бастап жиырма жылға жуық кабинеттің ықпалында болды. Осы кезеңде лорд Элдон әділеттіліктің қағидаларын жүйелеудегі еңбегі үшін құрметке ие болды. Ги против Притчард ісінде ол былай деп жазды: "Бұл орыннан кетуде маған ең ауыр тиері – бұл соттың әділеттілігі канцлердің қадамындай өзгереді деген айыпты ақтауға себепкер болғанымды еске түсіру болар еді". 1827 жылдың сәуіріне дейін, Лорд Ливерпульдің салдарынан бос қалған премьер-министр лауазымы Рим-католиктердің құқықтарын қорғаған Кэннингке берілгенге дейін, лорд Элдон жетпіс алтыншы жасында канцлерліктен бас тартты, себебі ол жаңа премьер-министрдің либералды ұстанымдарына қарсы болды. Кеннинг пен Годерихтің екі қысқа мерзімді үкіметтерінен кейін Веллингтон герцогы кабинет құрастырды, лорд Элдон канцлер болмаса да, маңызды лауазымға тағайындалатынын күтті, бірақ Роберт Пилдің ықпалымен ол назардан тыс қалды, бұл консервативті саясаттан үзіліс болды. Ол билікке құмар емес екенін, зейнетке шығуды армандағанын жиі айтса да, 1835 жылы, өлімінен үш жыл бұрын Пилдің үкіметінде лауазым алуға үміттенгенін көреміз. Ол парламентте соңғы рет 1834 жылдың шілдесінде сөйледі. 1821 жылы лорд Элдонды Джордж IV виконт Энкомб және Элдон графы етіп тағайындады, ол оны, әйеліне қарсы ісін қолдап, Рим-католиктеріне қарсы белсенділігімен татуластыра алды. Сол жылы оның інісі Уильям, 1798 жылдан бастап Адмиралтействоның Жоғары сотының судьясы қызметін атқарған, лорд Стоуэлл титулымен жұртына көтерілді.

In 1799, the office of chief justice of the Court of Common Pleas falling vacant, Sir John Scott's claim to it was not overlooked; and after seventeen years' service in the Lower House, he entered the House of Lords as Baron Eldon. In February 1801, the ministry of Pitt was succeeded by that of Addington, and the chief justice now ascended the woolsack. The chancellorship was given to him professedly on account of his notorious anti Catholic zeal. From the Treaty of Amiens (1802) until 1804, Lord Eldon appears to have interfered little in politics. In the latter year we find him conducting the negotiations which resulted in the dismissal of Addington and the recall of Pitt to office as prime minister. Lord Eldon was continued in office as chancellor under Pitt; but the new administration was of short duration, for on 23 January 1806 Pitt died, worn out with the anxieties of office, and his ministry was succeeded by a coalition, under Lord Grenville. The death of Fox, who became foreign secretary and leader of the House of Commons, soon, however, broke up the Grenville administration; and in the spring of 1807 Lord Eldon once more, under the Duke of Portland's administration, returned to the woolsack, which, from that time, he continued to occupy for about twenty years, swaying the cabinet. During this time Lord Eldon was revered for his work in consolidating equity into a working body of legal principles. In Gee v Pritchard he wrote,

"Nothing would inflict on me greater pain in quitting this place, than the recollection that I had done anything to justify the reproach that the equity of this court varies like the Chancellor's foot." It was not until April 1827, when the premiership, vacant through the paralysis of Lord Liverpool, fell to Canning, the chief advocate of Roman Catholic emancipation, that Lord Eldon, in the seventy sixth year of his age, finally resigned the chancellorship in protest, being deeply opposed to the new prime minister's more liberal principles. When, after the two short administrations of Canning and Goderich, it fell to the Duke of Wellington to construct a cabinet, Lord Eldon expected to be included, if not as chancellor, at least in some important office, but he was chagrined at being overlooked at Robert Peel's insistence, in a decisive break with the High Tory past. Notwithstanding his frequent protests that he did not covet power, but longed for retirement, we find him again, so late as 1835, within three years of his death, in hopes of office under Peel. He spoke in parliament for the last time in July 1834. In 1821, Lord Eldon had been created Viscount Encombe and Earl of Eldon by George IV, whom he managed to conciliate, partly, no doubt, by espousing his cause against his wife, whose advocate he had formerly been, and partly through his reputation for zeal against the Roman Catholics. In the same year his brother William, who from 1798 had filled the office of judge of the High Court of Admiralty, was raised to the peerage under the title of Lord Stowell.

Жеке өмір

Лорд Элдонның әйелі, бұрынғы Элизабет Суртиз, оны ол Бесси деп атады, 1831 жылдың 28 маусымында одан бұрын қайтыс болды. Олардың екі ұлы мен екі қызы балалық шақтан аман қалды:

Джон (8 наурыз 1774 – 24 желтоқсан 1805) сэр Мэтью Уайт Ридлидің қызы Генриетта Элизабет Ридлиге үйленді. Оның бір ұлы болды, кейіннен атаққа ие болған Джон. Уильям Генри Джон (1832 жылы қайтыс болды) отбасы құрмады. Леди Элизабет Рептон Джон (1783 – 16 сәуір 1862) Хамфри Рептонның ұлы Джордж Стэнли Рептонға үйленді. Франсис Джейн (6 тамыз 1838 жылы қайтыс болды) 1820 жылдың 6 сәуірінде Генри Бэнкстің ұлы, пастор Эдвард Бэнкске үйленді. Олардың екі ұлы болды: Джон Скотт және пастор Элдон Суртиз. Олардың немересі – сэр Джон Элдон Бэнкс.

Лорд Элдон өзінің көптеген жақын туыстарынан аман қалды. Оның ағасы Уильям 1836 жылы қайтыс болды. Ол 1838 жылдың 13 қаңтарында Лондонда қайтыс болды. Элдон £2,300,000 мүлік қалдырды – миллион фунттық мүліктердің өте сирек кездесетін кезінде. "Қара кітап" немесе "Жасырын сыбайлас жемқорлық" кітабының авторы Джон Уэйд, Элдонның "ұлы байлығының" себебін мемлекеттік "емлеулерге" байланыстырып, оның және оның отбасының осы мүмкіндіктерді шектен тыс монополиялағанын нақты сандармен көрсетті. Элдонның атағы кейіннен оның үлкен немересі Джонға өтті. Лондонның Бедфорд-скверіндегі үйінде еске алу тақтасы орнатылған. Лорд Элдон мен оның әйелі Дорсет графтығының Кингстон қаласындағы шіркеу маңында жерленген.

Саяси және құқықтық көзқарастар

Элдон саяси реформатор Томас Хардиді «мұнда орнатылған үкіметке толыққанды қарсы келетін өкілдік үкіметті» құруға тырысқан деп танымал болды. Дегенмен, ол өзі де әйгілі түрде баяу қозғалатын Канцлерлік сотты реформаламағаны үшін қатты сынға іріккендіктен, 1817 жылғы карикатурада оны заң соттарына шабуыл жасайтын адвокаттардың көбелектерінің тобын басқарып бара жатқан күйде бейнелеген. Элдонның өмірлік кезеңінде журналист (Джордж) Уингрейв Кук: «Келер ұрпақ осы мемлекет қайраткерінің естелігіне қатаң үкім шығаруы мүмкін. Оның құпия кеңестерде ұлттың ішінде дерлік абсолютті ықпалы болған, бірақ екінші ұрпақ елі үшін пайдалы деп бағалаған бірде-бір шараны ойлап таппаған және осындай шаралардың талқылануына қарсы күшті және көбінесе сәтсіз қарсылық көрсеткен басқа ешбір адамның мысалы жоқ» деп мәлімдеді. Джон Уэйд та: «Заңда ақымақтық жоқ, шіркеу басқаруында төзімсіздік жоқ; мемлекеттік тәртіпсіздік жоқ, оның ашулы, қаһарлы және фанатикалық жақтасы емес» деп атап өткен.

Партиялық бағыныштылық

Оппозиция және кейінгі тарихшылар оны тори деп атағанмен, Элдон өзін ұзақ мерзімдік тұрғыдан виг дәстүрінде ұстады, "Бурнет, Уэйк, Гибсон және Поттер заманынан бері министрлік вигтер ұстанған доктринаға едәуір ұқсас доктринаны" қорғады. Католиктердің эмансипациясына қарсылық білдірген ультра-тори ретінде, ол 1830 жылғы парламенттік сессияда вигтермен бірге отырды, ал 1825 жылы тори Фрэнсис Бердеттің Лордтар палатасындағы эмансипация туралы заң жобасы 48 дауыспен жеңілгеннен кейін "48-ге, 1688 жылға және Ұлы Вильям III-нің даңқты және мәңгілік естелігіне" көтерілді. 1831 жылы Джордж Банкспен бірге Дорсет округінің сайлауындағы жарияланымнан ашық каретамен Пурбекке қайтып келе жатып, Уорхэмде жүз адамнан тұратын халық оны таспен шабуылдады. Ол жарақаттанбаса да, егер қолшатыр оның басына тиген тасты бұрмаламаса, қаза табатын еді. Дегенмен, Ұлы реформа актісіне қарсы тұруымен және 1688 жылғы құндылықтарға бекітілген өзгермейтін Ұлыбританияға сенімімен, ол Палмерстонның "ақымақ ескі тори партиясы" деп атаған реакциялық идеалдарды бейнеледі.