Кіріспе

Кросстық цилиндр басы – кіріктіру және шығару тежегіштері қарама-қарсы жақтарында орналасқан цилиндр басы. Газдар бастың өзі арқылы ағып өтетіндей болады. Бұл, тежегіштері бір жақта орналасқан кері ағынды цилиндр бас конструкцияларынан өзгеше. Кросстық бас конструкциялары жоғары орналасқан клапандарды пайдаланады, бірақ олар жоғары орналасқан біліктермен немесе цилиндр блогында біліктері бар клапан механизмі арқылы, итергіштер мен шайқақтармен клапандарды қоздыру арқылы жұмыс істеуі мүмкін.

Артықшылықтар

Кросстлоу басы, кері ағынды цилиндр басынан (біртекті ағынды бастан жақсы болмаса да) жақсы жұмыс істейді, бірақ осыған қатысты жиі айтылатын түсінік – газдар бағытын өзгертуге қажеттілігі болмайды, демек, цилиндрге кіруі мен шығуы тиімдірек болады – бұл бір қараңдайына келтіру, себебі клапандардың ашылуы мен жабылуы үздіксіз ағысқа мүмкіндік бермейді. Бірақ, сіңіру және шығару профильдерінің арасында үйлесім болғандықтан, екі клапанның да бір уақытта ашылатын сәті туындайды. Осы кезде цилиндрден шығатын газдардың инерциясы сіңірілетін газдарды цилиндрге тартуға көмектеседі. Кросстлоудың жақсы жұмыс істеуінің тағы бір маңызды себебі – порттар мен клапандардың үлкенірек болу мүмкіндігі және ыстық эгзосты коллектордың физикалық бөлінуінің арқасында сіңіру коллекторындағы ауа салқынырақ болады. Көптеген қазіргі заманғы қозғалтқыштар кросстлоу конструкциясында жасалған. Осы артықшылықтарды сипаттау үшін инженерлік терминологияда көлемдік тиімділік деп аталады.

Мысалдар

Ұлыбританияда "Crossflow" термині Ford Motor Company компаниясының Kent Crossflow төрт цилиндрлі үстіңгі клапанды қозғалтқышына және оның "Valencia" атты қысқа блоктан жасалған түріне қатысты қолданылады. Бұл қозғалтқыш, отын инъекциясы және заманауи қозғалтқыш басқару жүйесімен жабдықталған күйінде 1960 жылдардан бері қазіргі күнге дейін автомобильдерде пайдаланылып келеді. 1980-жылдардың басында Австралияда да осы термин қысқа мерзімге қолданылды – Ford компаниясының Австралиядағы үлкен отбасылық автокөлігі Falcon-ның жаңартылған 4.1 литрлік, тік орналасқан алты цилиндрлі қозғалтқышын атау үшін. Бұл 1979 жылғы отын дағдарысынан кейін туындаған жағдайға жауап ретінде жасалды, себебі Falcon сол кездегі бәсекелестерімен салыстырғанда отынды тиімсіз пайдаланатын көлік болып саналды.

Төрт клапан басы

Бұл термин цилиндрде екі кіріс және екі шығару клапаны бар қозғалтқыштарды атау үшін қолданылады; цилиндрде төрт (немесе бес) клапан болған жағдайда, қозғалтқыштардың жоғары айналымдардағы өнімділігі порттардың орналасуына қарағанда, порттардың жалпы шеңберіне байланысты артық болады.