Люблинец: Тарихы мен географиясы

Кіріспе

Батыс Украинадағы муниципалитет. Люблинец (Люблиниц) – Польшаның оңтүстігінде орналасқан, 23 784 тұрғыны бар қала (2019). Қала Люблинец округінің орталығы, Силезия воеводиясының құрамына кіреді (1999 жылдан бері); ал бұрын Ченстохова воеводиясының құрамында болған (1975–1998).

География

Люблинец тарихи Жоғарғы Силезия аймағының солтүстігінде, Жоғарғы Силезия өнеркәсіптік аймағының шетінде, Катовицеден солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Бұл маңызды теміржол торабы, екі басты бағыттың қиылыс нүктесі – шығыс-батыс (Ченстоховадан Ополеге дейін) және оңтүстік-солтүстік (Катовицеден Познаньға дейін) – сонымен қатар жеңіл және химиялық өнеркәсіп орталығы. Айналасы кең жапырақты орманмен (Ласи Люблинецкие) ерекшеленеді, оның ішінде қаланың солтүстігінде Жоғарғы Лисуарта ормандарының ландшафт паркі орналасқан.

Тарих

Люблинец қаласы 1270 жылы Ополе князі Владислав Пясттың Ополе резиденциясынан Краковқа қарайтын жол бойында құрылған. Ол фрагменттелген Пяст Польшасының құрамындағы Ополе княздығының бөлігі болды. Ескі халықтық дәстүрге сәйкес, қаланың аты «lubi mi się tu kościół i miasto budować» поляк тіркесінен шыққан, ол князь Владиславтың шіркеу мен қаланы салуымен байланысты. Ортағасырлық поляк құжаттарында қала Любие деген атпен кездеседі. Князь Ян II Жақсы азаматтарға көптеген жеңілдіктер берді, оның ішінде сыра қайнату және базар құқықтары, сондай-ақ гильдиялар құруға рұқсат берді. 1532 жылы Ян қайтыс болғаннан кейін Люблинец Ополе княздығымен бірге Богемия жеріне қайтарылған феод ретінде өтті, оны 1526 жылдан бастап Австриялық Габсбург үйі басқарды. 1638 жылы қалаға Польша королі Владислав IV Ваза келді. XVIII ғасырдың соңында қала поляк ақсүйектері Гротовскийлер отбасының меншігінде болды. Бүгінгі күнге дейін бұрынғы жетімдер үйінің фасады Гротовскийлер отбасының Łодzia гербінің бейнесімен әшекейленген. Қала поляктардың германизация саясатына қарсы күрестің орталығы болды. XIX ғасырдың поляк публицисі, қоғам қайырмашысы және ақыны көптеген еңбектерін қалада жариялады. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Польша 1918 жылы тәуелсіздік алды, ал аймақ 1921 жылы Жоғарғы Силезияда өткен референдум нәтижесінде бөлінді, онда Люблинец азаматтарының 88% Германияның Веймар Республикасында қалу үшін дауыс берді, ал округтің барлық азаматтарының 47% жаңарған Польша мемлекетіне қосылуға дауыс берді. Дегенмен, Войцех Корфанти жақын маңдағы Черный Лас ауылынан үшінші Силезия көтерілісін бастағаннан кейін, қала Екінші Польша Республикасының Силезия воеводтығына қосылды және шекаралық қалаға айналды. Соғыс аралық кезеңде поляктардың 74-ші жаяу әскер полкі Люблинецте орналасқан. 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германияның Польшаны басып алуы кезінде қайтадан басып алынды (және 1941-45 жылдары Лобен деп аталды). Немец оккупациясы кезінде поляк халқы жаппай тұтқындалды, түрмеге қамалды, нацистік концлагерлерге депортацияланды және өлімге ұшырады. 1939 жылдың 8 қыркүйегінде Эйнзацгруппа II поляктарға қарсы түрлі қылмыстар жасау үшін қалаға кірді. 1939 жылдың қыркүйегінде неміс басқыншылары Адольф Гитлердің поляк «партизандарын» дереу өлімге жіберу туралы бұйрығына сәйкес 180 азаматтық қорғаушыны дереу өлтiрдi. Қаланы басып алғаннан кейін көп ұзамай немістер жергілікті психиатриялық аурухананы басып алды, оккупация кезінде онда жүздеген балалар өлтiрiлдi, бұл Aktion T4 операциясының бөлігі болды. Сондай-ақ, 1941 жылдан бері аурухананы басқарған неміс дәрігері Элизабет Хеккердің айтуынша, Вроцлавтағы немістер медициналық зерттеулер үшін өлтірілген балалардың миын пайдаланған жағдайлар болды. Сонымен қатар, қазіргі Кокотек ауданындағы Сталаг VIII B/344 әскери тұтқын лагерінің Е609 мәжбүрлі еңбек лагері болды. Люблинецтен шыққан мұғалімдер концлагерьде тұтқындалған және өлтірілген поляк мұғалімдерінің қатарында болды. Аймақ 1945 жылдың қаңтарында Висла-Одер операциясы барысында Кеңес әскері тарапынан басып алынды, содан кейін Польшаға қайтарылды.

Lubliniec was established about 1270 by the Piast duke Władysław of Opole on the road leading from his residence Opole to Kraków. It was part of the Duchy of Opole within fragmented Piast ruled Poland. According to old folk tradition the name comes from the Polish sentence lubi mi się tu kościół i miasto budować, which refers to the erection of the church and the town by Duke Władysław. In medieval Polish documents the town appeared under the names Lubie, Duke Jan II the Good granted the citizens many privileges, including brewing and market rights as well as the permit to form guilds. Upon Jan's death in 1532, Lubliniec with the Duchy of Opole fell as a reverted fief to the Lands of the Bohemian Crown, which since 1526 were ruled by the Austrian House of Habsburg. In 1638 the town was visited by King of Poland Władysław IV Vasa. In the late 18th century the town was held by the Polish noble Grotowski family. To this day the facade of the former orphanage is decorated with a relief of the Łodzia coat of arms of the Grotowski family. The town was a center of Polish resistance against Germanisation policies. 19th century Polish publicist, activist and poet printed many of his works in the town. After World War I, Poland regained independence in 1918, and the region was divided according to the Upper Silesia plebiscite in 1921, whereby 88% of the Lublinitz citizens voted for continuance in the German Weimar Republic, while 47% of the citizens of the entire county voted to join the reborn Polish state. Nevertheless, after Wojciech Korfanty had initiated the Third Silesian Uprising from the nearby village of Czarny Las, it was incorporated into the Silesian Voivodeship of the Second Polish Republic and became a border town. In the interbellum the Polish 74th Infantry Regiment was stationed in Lubliniec. Again occupied in the 1939 invasion of Poland by Nazi Germany during World War II (and renamed Loben, 1941–45). During the German occupation, the Polish population was subjected to mass arrests, imprisonment, deportations to Nazi concentration camps and executions. On September 8, 1939, the Einsatzgruppe II entered the town to commit various crimes against Poles. 180 civilian defenders were murdered immediately by the invading Germans in September 1939, in accordance with Adolf Hitler's orders to execute Polish "partisans" immediately. Soon after capturing the city, the Germans took over the local psychiatric hospital, and several hundred children were murdered there during the occupation as part of the Aktion T4. There were also cases in which the killed children's brains were used for medical research by the Germans in Wrocław, as mentioned by German doctor Elisabeth Hecker, who was in charge of the hospital since 1941. and the E609 forced labour subcamp of the Stalag VIII B/344 prisoner of war camp in the present day district of Kokotek. Teachers from Lubliniec were among Polish teachers imprisoned and murdered in concentration camps. The area was conquered by the Red Army in January 1945 in the course of the Vistula–Oder Offensive, and then restored to Poland.

Спорт

Жергілікті футбол командасы – ол төменгі лигаларда өнер көрсетеді.