Кіріспе

Шинг Мун өзені немесе Шинг Мун өзені арнасы – Гонконгтың Ша Тинь ауданындағы өзен.

Тарих

Шың Мун өзені Идл-Хиллден басталып, бұрынғы Тейд-Коув (Ша Тин Хой) шығанағына – тереңдігі аз су айдынына құятын. 1970 жылдары Тейд-Коув құрғатылып, Ша-Тин жаңа қаласына айналдырылды. Өзен 7 километрлік, 200 метрлік жасанды арна арқылы ұзартылып, Толо портына құйылатын болды. Алғашқыда Тейд-Коувқа құйып келген басқа өзендер енді Шың Мун өзенінің бетонды арналар түріндегі салаларына айналды. Шың Мун өзені Тай Вай ауданынан басталып, Ша Тин қаласының орталығы арқылы Толо портына дейін ағып өтеді. Оның үш негізгі саласы бар: Тай Вай арнасы, Фо Тан арнасы және Сиу Лек Юэн арнасы. Шың Мун өзенінің бойында көп қабатты тұрғын үйлер, сауда және өнеркәсіптік ғимараттар орналасқан, сондай-ақ Сити Уан Шатин және Уо Че эстайттары сияқты ауылдық типтегі құрылыстар шашыраңқы орналасқан. Шың Мун өзенінің екі жағын байланыстыру үшін бірнеше көпірлер салынған.

Қазіргі қолданылуы

Өзеннің су жиналатын алаңы 37 км² болса да, ол негізінен Ша-Тиннен дауыл суларын ағызу үшін салынған, сонымен қатар ол қайықпен жүзушілер, балықшылар, өзен жағасында серуендеушілер және велосипедшілер сияқты демалыспен айналысушылар үшін танымал орын. Өзеннің екі жағында да үздіксіз жаяу жолдары бар. Өзен жағасында қытай баняны және бірнеше мақта ағаштары сияқты көптеген ағаш түрлері отырғызылған. Шинг Мун өзені – қайықпен жүзу, каноэ, каяк және дракон қайықтары жарыстары сияқты су спорты түрлері үшін танымал орын. Өзенде Юэн Во жолында және Шек Мунда орналасқан үш қайық үйі бар. Өзенде регаталар үшін 2000 метрлік стандартты қашықтық белгіленген.

Спорттық іс-шаралар

1984 жылдан бері жыл сайын Аждаһа қайықтары фестивалінде Шинг Мун өзенінде аждаһа қайықтары жарысы ұйымдастырылып келеді. 2008 жылғы жазғы Олимпиаданың шырағы Гонконг қаласынан өтетін кезеңінің бір бөлігі Шинг Мун өзені арнасында өткізілді.

Ластану

Шинг Мун өзені бұрын ірі қара мал шаруашылығы, өнеркәсіп, коммерциялық және тұрмыстық көздерден түсетін сулардың салдарынан қатты ластанған. Осы шығарындылардың жалпы органикалық ластану деңгейі 1980 жылдары 160 000 адамға тең болды. Сол кезде өзенде тірі тіршілікке жататын ешқандай жаратылыс табылған жоқ. 1993 жылдан бері Шинг Мун өзенінің су сапасы, Су сапасы индексі бойынша, нашар жағдайдан жақсы жағдайға дейін жақсарды. Балықтар мен омыртқасыздар сияқты тіршілік иелері де өзенде қайта пайда болды. 2001 жылы өзеннің экологиялық жағдайын одан әрі жақсарту мақсатында биологиялық толықтыру және тереңдету жұмыстары басталды. Одан кейін иіс шығаратын сульфидтер мен E. coli деңгейі күрт төмендеді. Бірақ, су сапасы әлі де Толо портының ластанған жағдайынан қауіп көріп отыр, ол тасқын кезінде Шинг Мун өзеніне кері ағылып, ластануға себеп болады. Ман Лай үйінің жанындағы 250 метрлік учаскеде салынып алынған жасанды өзен жағалауы да бар, онда шөгінділер жиналуы және иіс проблемалары айқын байқалады. 2015 жылдың соңында Шинг Мун өзеніне құятын Фо Тан арнасы бірнеше рет түсін өзгертті. Желтоқсан айының басында ол жарқыраған көк түске боялды, ал ай соңында – «жартылай сұр, жартылай бирюза» түсіне енді. Тұрғындар мен экологиялық ұйымдар ластанудың себебі пигменттердің немесе өнеркәсіптік қалдықтардың заңсыз төгілуі болуы мүмкін деген болжам жасады. Қоршаған ортаны қорғау департаменті (EPD) және дренаждық қызметтер департаменті тергеу жүргізді, бірақ 2015 жылдың желтоқсан айына дейін түс өзгертудің себебін анықтай алмады. Фо Тан арнасының түсінің өзгеруінен басқа, 2015 жылдың желтоқсан айында Шатин аудандық кеңесшісі Скарлетт Понг Ойланның тапсырысымен жеке зертханада жүргізілген сынақтар Шинг Мун өзеніндегі ластанудың нашарлағанын көрсетті. Сынақтар нәтижесінде E. coli көрсеткіші EPD стандартынан 1300 есе жоғары, ал судың қышқылдығы мен еріген қатты заттар стандардан үш есе көп екені анықталды. 2016 жылдың 1 қарашасында Link REIT жылжымайтын мүлік компаниясы Су ластануын бақылау ережесін бұзғаны үшін 15 000 доллар айыппұл төледі, себебі Link REIT иеленген және басқаратын Mei Lam сауда орталығынан шыққан қалдық сулар заңсыз түрде Шинг Мун өзеніне төгілген. Компанияға жағдайды дереу түзетуге бұйрық берілді.