Кіріспе
Эдвард Нельсон (4 мамыр 1932 – 10 қыркүйек 2014) – американдық математик. Ол Принстон университетінің математика факультетінде профессор болған. Ол математикалық физика және математикалық логика саласындағы еңбектерімен белгілі болды. Математикалық логикада, әсіресе ішкі жиын теориясы, ультрафинитизм және арифметиканың дұрыстығы туралы пікірлерімен көзге түсті. Математика философиясында платонизм немесе интуиционизм емес, формализм тұжырымын қолдады. Ол сонымен қатар дін мен математика арасындағы байланыс туралы да жазған.
Edward Nelson (May 4, 1932 – September 10, 2014) was an American mathematician. He was professor in the Mathematics Department at Princeton University. He was known for his work on mathematical physics and mathematical logic. In mathematical logic, he was noted especially for his internal set theory, and views on ultrafinitism and the consistency of arithmetic. In philosophy of mathematics he advocated the view of formalism rather than platonism or intuitionism. He also wrote on the relationship between religion and mathematics.
Өмірбаян
Эдвард Нельсон 1932 жылы Джорджия штатының Декатур қаласында дүниеге келген. Балалық шағын Римде өткізді, онда әкесі итальяндық YMCA үшін жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Нельсон анасымен бірге Нью-Йоркке көшіп келді, онда Бронкс ғылымдарының жоғары мектебінде оқыды. Орыс тілін еркін білетін әкесі әскери тұтқындарға қатысты мәселелер бойынша Санкт-Петербургте қалды. Соғыстан кейін оның отбасы Италияға оралды және ол Римдегі Лицео Scientifico Giovanni Verga-ға оқуға түсті. 1955 жылы Чикаго университетінде Ирвинг Сегалмен бірге жұмыс істеп, философия ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алды. 1956-1959 жылдары Жоғары оқу орнының мүшесі болды. 1959 жылы Принстон университетінде қызметке орналасып, 1964 жылы профессорлық дәрежесіне жетіп, 2013 жылы зейнеткерлікке шықты. 2012 жылы Америка математикалық қоғамының мүшесі атанды. 2014 жылдың 10 қыркүйегінде Нью-Джерси штатының Принстон қаласында қайтыс болды.
Стохастикалық кванттық механика
Нельсон шексіз өлшемді топтық бейнелеулер теориясына, кванттық өріс теориясын математикалық тұрғыдан қарастыруға, кванттық механикадағы стохастикалық процестерді қолдануға және стандартты емес анализ негізінде ықтималдық теориясын қайта формулировкалауға үлес қосты. Ол көп жылдар бойы математикалық физика және ықтималдық теориясы салаларында жұмыс істеді, сонымен қатар осы салаларға, әсіресе стохастикалық механиканы өріс теориясына қатысты кеңейту мүмкіндіктеріне деген қызығушылығын сақтап қалды.
Төрт түстің проблемасы
1950 жылы Нельсон төрт түс мәселесінің танымал түрін қалыптастырды: жазықтықтың хроматикалық саны қандай, оны χ деп белгілейміз? Нақтырақ айтқанда, екі бірдей түстің нүктелері бірлік қашықтықта болмайтындай етіп, Евклид жазықтығының нүктелерін бояу үшін қанша ең аз түс жеткілікті? Қарапайым дәлелдер арқылы 4 ≤ χ ≤ 7 екенін білеміз. Бұл мәселені Мартин Гарднер 1960 жылғы қазан айындағы «Математикалық ойындар» бағанында кең математикалық ортаға таныстырды. Хроматикалық сан мәселесі, сонымен қатар Хадвигер-Нельсон мәселесі деп белгілі, Пол Эрдостың сүйікті мәселесі болды, ол оны өзінің мәселелік лекцияларында жиі айтты. 2018 жылы Обри де Грей χ ≥ 5 екенін көрсетті.
Математика негіздері
Карьерасының кейінгі кезеңінде математикалық логика және математика негіздері саласында жұмыс істеді. Оның мақсаттарының бірі – Абрахам Робинсонның стандартты емес талдауының бір бөлігі – Ішкі жиындық теорияны (IST) табиғи жолмен кеңейту, сыртқы функциялар мен жиындарды қамтитын, және оның болуына шектеулі кедергі болмаса, белгілі қасиеттері бар сыртқы функцияны қамтамасыз ететін тәсілмен. Басқа жұмыстары арифметика фрагменттеріне, Рафаэль Робинсонның арифметикасында интерпретацияланатын және интерпретацияланбайтын теориялар арасындағы шекараны зерттеуге, есептеу күрделілігіне, соның ішінде P тең бе NP-ге, немесе тең емес пе деген мәселеге, және автоматтандырылған дәлелдеуді тексеруге бағытталған. 2011 жылдың қыркүйегінде Нельсон Пеано арифметикасы логикалық тұрғыдан қайшы екенін дәлелдегенін хабарлады. Теренс Тао дәлелдемеде қате тапты, және Нельсон бұл мәлімдемесінен бас тартты.