Кіріспе

"Қарт пен жас туралы теңеу" – Уилфред Оуэннің өлеңі. Ол Ыбырайымның Мория тауына шамыруын және ондағы Ысқақты құрбан етуге дайын болуын Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталған кезімен салыстырады. Алғаш рет 1920 жылы Зигфрид Сассон бұл өлеңді "Қарт пен жас туралы теңеу" деген атпен жариялаған, бірақ соңғы жолы болмаған: "Және Еуропаның жартысы, бірінен соң бірі". Өлең – Киелі кітаптағы Төрелік кітабының 22:1-18 аяттарындағы оқиғаға сілтеме.

Шолу

Бұл өлеңде, құдайлық патриарх Ыбырайым (өлеңде бұрынғы аты Ыбырам деп аталады) әйелі Сарадан туған жалғыз ұлы Ысқақты Құдайға құрбандық шалу үшін алып кетеді. Ысқақ бұл туралы білмейді, бірақ құрбандықтың өзі – Ысқақ. «Ол жасты белбеулермен және баулармен байлады», бұл жас солдаттың, мүмкін қарсылығына қарамастан, формамен соғысқа жіберілуімен байланысты образды ұсынады. Ол ұлын құрбандыққа шалуға көшкенде, періште аспаннан дауыс көтеріп, Ыбырайымға Ысқаққа зиян келтірмеуді бұйырады. Оның орнына, ол «Мақтаншақтың қойын» құрбан етуі керек. Содан кейін өлеңнің соңғы екі жолы Киелі кітаптағы оқиғадан өзгешеленіп, күшті әсер үшін бөлінеді: «Бірақ қарт адам олай істемеді, ұлын өлтірді, / және Еуропаның жартысын, бірінен соң бірі». «Кәрі мен жас туралы теңеу» еркін түрде ямбикалық пентаметрмен жазылған. Ол дәстүрлі ұйқасты қолданбайды; оның орнына, жолдар ассонанс, консонанс және аллитерация арқылы байланыстырылған. Аталымынан көрініп тұрғандай, бұл өлең – теңеу. Жалпы, қарт адам Ыбырайым Еуропа елдерін немесе олардың үкіметтерін бейнелейді деп қабылданады. Тағы бір, азырақ таралған пікір, ол Германияны немесе кейбіреулер соғысты бастады деп айтатын Кайзер Вильгельм II-ні көрсетеді. Алайда Оуэн басқа өлеңдерінде ешбір жеке ұлтты немесе адамды кінәламайды, сондықтан осы өлеңінде де солай деп есептеуге негіз жоқ. Керісінше, ол елдерін соғысқа жетелеген билік иелерін айыптайды. Өлеңде Еуропаның билеушілері өз ұлттарының (қойынның) мақтанышын құрбан етудің тым жоғары бағасы екеніне сенгені айтылады, бірақ ирониясы – осы мақтанның нақты құны миллиондаған адамның өлімі болды – Еуропаның тұқымы. Соңғы екі жол ғана ұйқасады, және олар суреттейтін образ қорқынышты: қарт адам Еуропаның тұқымын жүйелі түрде өлтіреді. Осы образдың күші, өлеңде бейнеленген және соңғы екі жолда жететін күш, оны есте қалдырады. Бұл өлең Бенджамин Бриттеннің «Соғыс реквиемі» шығармасына енген туындылардың бірі.