Солтүстік Кореяның ерекше қаласы - Кэсон тарихы

Кіріспе

Солтүстік Кореядағы ерекше қала Кесон (/UK//k//eɪ/'s//ɒ//ŋ/, /US//k//eɪ/'s//ɔː//ŋ/;) – Солтүстік Кореяның оңтүстік бөлігіндегі ерекше қала (бұрын Солтүстік Хванхэ провинциясында), Тайбонг патшалығы және одан кейінгі Корёо династиясы кезінде Кореяның астанасы болған. Қала Оңтүстік Кореямен шекараға жақын орналасқан Кесон индустриялық аймағының жанында және Манвольдэ сарайының қиратындары сақталған. Бұл қала Корёоның ежелгі астанасы ретінде Сонгдо деп аталған, корей женьшенін өндіретін маңызды сауда орталығы болып дамыған. Қазіргі таңда Кесон Солтүстік Кореяның жеңіл өнеркәсіп орталығы қызметін атқарады. 1910-1945 жылдар аралығында Жапон оккупациясы кезінде қала жапон тілінде "Кайдзё" деп аталып келген. 1945-1950 жылдар аралығында Кесон Оңтүстік Кореяның құрамында болып, оның басқаруында болды. Корея соғысы кезінде Солтүстік Корея қаланы басып алды, ал 1953 жылғы Корея қару тоқтату келісімі нәтижесінде қала Солтүстік Кореяның бақылауында қалды. Қаланың Оңтүстік Кореямен шекараға жақын орналасуының арқасында Кесон екі ел арасындағы шекаралық экономикалық қарым-қатынастарды және бірлесіп басқарылатын Кесон индустриялық аймағын қабылдап келеді. 2009 жылғы мәліметтер бойынша, қалада 192 578 адам тұрады.

Тарих

Кейсон аймағындағы ең ерте археологиялық тұрғын үйлердің іздері неолит дәуіріне дейін жетеді. Осонсан мен Кейсонның қос қабырғалы бекінісінен Желмун тоқымдары, тас ыдыстар және тас балталар сияқты артефакттар қазылып алынған. Кейсон ғасырлар бойы әртүрлі мемлекеттердің билігінде болғандықтан, оның атауы өзгеріп отырған. Бұл Махан конфедерациясының құрамында болды және Когурё билігі тұсында Бусогап деп аталды. 475 жылы Пэкче әскері Чуңнёңнің оңтүстік-батысына, Мунён Сэджэге және Асан шығанағына шегінгенге дейін, бұл аймақ шамамен 100 жыл бойы Пэкчеге қарасты. Бірақ, 555 жылы, Силла патшасы Чинхынның билігінің 16-шы жылы Силланың территориясына қосылып, сол кезде Сонг’ак күні деп аталды. "Самгук Сагиде" айтылғандай, 694 жылы, Силла патшасы Хёсоның билігінің үшінші жылы осы жерге қамал салынғанда, Кейсон "Сонг’ак" (송악; 松嶽) деп аталған. Сондықтан, Сонг’ак атауы одан бұрын да қолданылған болуы мүмкін деп есептеледі.

Горьё

Силла 9 ғасырдың соңында құлдырауға бастады, содан кейін бақталас әскербасылардың кезеңі басталды. 898 жылы Кэсон Тэбонгтың, оның өмір жасы қысқа мемлекетінің негізін қалаушы Гун Йе қолдарына түсті, ал 919 жылы Ван Гён, Горёоның негізін қалаушы, оны Горёоның бір бөлігі етіп, Тайехо ретінде таққа отырғызды. Тэйджо Сонг'актың оңтүстігінде астана орнатып, Кэсонды "Гэйджу" атауымен Сонг'акқа қосты. 919 жылы Кэсон ұлттық астанаға айналды. 960 жылы, Горёоның Гуанчжон патшалығының 11-ші жылы, қала Гаегён деп аталды, ал 995 жылы, Горёоның Сончжон патшалығының 14-ші жылы, ол "Гэсон бу" дәрежесіне көтерілді. Гэсон бу – Сонг'ак және Гэсонның біріктірілген атауы, ол 1945 жылға дейінгі Гэсон риі, Со мёни, Кэпун гүнінен өзгеше. 1010 жылы, Хёнджон патшалығының бірінші жылы, Горёо-Қытай соғысының екінші қақтығысында сарай мен үйлер жартылай өртенді, сондықтан 1018 жылы Гэсон бу "бу" жүйесінен төмендетіліп, Чонджу, Доксу және Канъымның үш хёндық бірлестігін басқаруға көшті. И Сонг Гё 1392 жылы Горёоны құлатып, Жосонды Жосонның Тэйджосы ретінде құрғанда, 1394 жылы Корея астанасын Кэсондан Ханянгқа (қазіргі Сеул) көшірді. Кэсон Корея соғысына дейін Кёнги провинциясының бір бөлігі болып қала берді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Корея 38-ші параллель бойынша бөлінген кезде Кэсон шекараның оңтүстік жағында (Оңтүстік Кореяның ішінде) орналасқан еді. Алайда, Кэсон Мунсан шайқасын Корея соғысының алғашқы күндерінде Корея Халық Армиясы (КХА) жеңіп алды. Қала 1950 жылдың 9 қазанында БҰҰ күштерімен Инчонға сәтті түскеннен кейін КХА-ны қуғанда қайта басып алынды. Қытай Халық Ерікті Армиясының соғысқа араласуынан кейін БҰҰ күштері 1950 жылдың 16 желтоқсанында Имджин өзеніне шегінген кезде қаланы тастап кетті. Кэсон соғыстың соңына дейін Қытай/Солтүстік Кореяның бақылауында болды. 1951 жылдың 10 шілдесінде, бірақ 1951 жылдың 25 қазанында қаланың оңтүстік-шығысындағы Панмунджомға көшірілді. 1953 жылдың 27 шілдесінде қол қойылған Корея қарулері туралы келісім Кэсонды Солтүстік Кореяның бақылауында мойындады, осылайша соғыстың нәтижесінде Оңтүстік Кореядан Солтүстік Кореяға бақылауы ауысқан жалғыз қалаға айналдырды. Соғыстан кейінгі Кэсон және Кёнги провинциясының басылып алынған бөлігі "Кэсон аймағы" (Kaesŏng Chigu; 개성 지구; 開城地區) деп ұйымдастырылды. 1957 жылы Кэсон "Тікелей басқарылатын қала" (Kaesŏng Chikhalsi; 개성 직할시; 開城直轄市) мәртебесін алды.

Silla began to decline in late 9th century, and a period of rival warlords ensued. In 898, Kaesong fell under the hand of Gung Ye, the founder of his short lived state, Taebong, and then became a part of Goryeo in 919 by its founder, Wang Geon, who was enthroned as Taejo of Goryeo. Taejo established the capital in the south of Song'ak, and incorporated Kaesong into Song'ak under the name of "Gaeju". In 919, Kaesong became the national capital. In 960, the 11th year of Gwangjong of Goryeo's reign, the city was renamed Gaegyeong, and in 995, the 14th year of Seonjong of Goryeo's reign, it was elevated to "Gaesong bu". The Gaeseong bu is a combined term of Song'ak gun, and Gaesong gun, which is different from the region of the pre 1945 Gaesong ri, Seo myeon, Kaepung gun. In 1010, the first year of Hyeonjong of Goryeo's reign, the palace and houses were almost burnt down during the second conflict in the Goryeo–Khitan War, so in 1018, Gaesong bu was relegated for the "bu" system, and became to govern the three hyeon unites of Jeongju, Deoksu, and Gangeum. When Yi Song gye overthrew Goryeo in 1392 and established Joseon as Taejo of Joseon, he moved the Korean capital from Kaesong to Hanyang (modern day Seoul) in 1394.]] Kaesong remained a part of Gyeonggi Province until the Korean War. When Korea was partitioned at the 38th parallel after World War II, Kaesong was on the southern side of the line (within South Korea). However, the battle of Kaesong Munsan was won by the Korean People's Army (KPA) in the first days of the Korean War. The city was recaptured by UN Forces on 9 October 1950 during the pursuit of the KPA that followed the successful Inchon landings. UN Forces abandoned the city 16 December 1950 during the withdrawal to the Imjin River following the Chinese People's Volunteer Army intervention in the war. Kaesong would remain under Chinese/North Korean control until the end of the war. on 10 July 1951, but were moved to Panmunjom, southeast of the city, on 25 October 1951. The Korean Armistice Agreement signed on 27 July 1953 recognised North Korean control over Kaesong making it the only city to change control from South Korea to North Korea as a result of the war. Postwar Kaesong and the part of Kyonggi Province that came to be occupied was organized into "Kaesong Region" (Kaesŏng Chigu; 개성 지구; 開城地區). In 1957, Kaesong became a "Directly Governed City" (Kaesŏng Chikhalsi; 개성 직할시; 開城直轄市).

21 ғасыр

2002 жылы Каэсонг индустриалды аймағы Каэсонгтың бір бөлігінен құрылды. 2003 жылы Каэсонгтың қалған бөлігі (индустриалды аймақты қоспағанда) Солтүстік Хванхэ провинциясының құрамына кірді. Қала Солтүстік және Оңтүстік Кореяны бөліп тұрған демилитаризацияланған аймаққа жақын орналасқан. 2019 жылдың қазан айында Каэсонг "Арнаулы қала" мәртебесін алды.

География

Кореяның орталығында орналасқан Кэсоң – Солтүстік Кореяның ең оңтүстік қаласы. Ол Каэпунг, Чанпунг, Панмун және Кумчон аудандарымен шектеседі. Инчхон қалалық муниципалитетіне қарасты Кангхуа аралы оңтүстікке қарай, тар бұғаздан өтеді. Оның аумағы 1309 км², қалалық аудан Сонгак (Сонгак сан; 송악산; 松嶽山) (489 м) және Понгмён тауларымен қоршалған. Қала орталығы әлдеқайда кішкентай Жанам тауының (103 м) төңірегінде орналасқан, оның үстінде қаланың Ким Ир Сен мүсіні тұрғызылған. Кэсоңның солтүстік бөлігінде Ахобирьонг жотасының соңы Кэсоң қаласының ең солтүстік шекарасын құрайды. Бұл жота Чонма (757 м), Сонгго, Мёджи (764 м), Сурён (716 м), Чесок (749 м), Хваджан (558 м) және Огван тауларынан тұрады. Солтүстік-шығыстағы таулы аймақты есептемегенде, Кэсоңның көп бөлігі теңіз деңгейінен 100 метрден төменгі төбелерден тұрады.

Имджин өзені қаланың солтүстік-шығыс шекарасы бойымен ағып өтеді, ал Рёсон өзені (禮成江) (Рёсон ган; 례성강) (Оңтүстік Кореяда Йесон ган; 예성강 деп транслитерацияланады) батыс шекарасымен Хан өзенінің құйылатын жеріне дейін созылады. Бұл екі өзеннен басқа, Самичхон, Воламчхон, Чукбачхон, Кымсончхон және Сачхон сияқты кіші-үлкен өзендер мен арналар Хан өзеніне құйылады. Кэсоңның оңтүстік-батысында орналасқан өзен алабында Пунгдокбол, Сингванбол және Самсонбол сияқты кең аллювиалды жазықтар бар.

Көрнекті орындар

Кейсонг қаласында Дүниежүзілік мұра ескерткіштері мен тарихи орындар орналасқан. Корио Сонггюнгван университеті (жеңіл өнеркәсіп), Коммунистік университеті және Өнер колледжі Каэсон қаласында орналасқан. Қаланың ескі конфуций академиясында орналасқан Корей мұражайында көптеген баға жетпес Корё өнерлері мен мәдени жәдігерлері бар (бірақ олардың көпшілігі көшірме, ал түпнұсқалары Пхеньяндағы Кореяның Орталық тарих мұражайының қоймасында сақталады). Корёның бұрынғы астанасы болғандықтан, аймақта Корё патшаларының дерлік барлық қабірлері орналасқан, бірақ олардың көпшілігіне қол жеткізу мүмкін емес; династияның негізін қалаушысы, Корёның Тэйджосына тиесілі Вангон патшасының қабірі, қаланың батысындағы Каэпунг-гун ауданында кеңінен қайта жаңартылған. Басқа да маңызды қабірлер: Корё патшасы Хёджонның (Соллунг патша қабірі), Корё патшасы Гёнжонның (Юнгрунг патша қабірі), Корё патшасы Сонджонның (Кангрунг патша қабірі), Корё патшасы Хёнжонның (Соллунг патша қабірі), Корё патшасы Мунжонның (Кёнгрунг патша қабірі) және Корё патшасы Гонгминнің (Конгмин патшасының қабірі). Каэсон қаласында Солтүстік Кореяның Жосон дәуірінен қалған жалғыз екі патша қабірі бар: Хурунг патша қабірі, династияның екінші патшасы Жосонның Чонджонға тиесілі, және Черунг патша қабірі, династияның негізін қалаушысы И Сонгге (Жосонның Тэйджосы) әйелі патшайым Синуидің қалдықтарын сақтайды. Соңғы екі қабір Жосон патшалық отбасының мүшелеріне тиесілі болғанына қарамастан, Солтүстік Кореяда орналасқандықтан, Дүниежүзілік мұра тізіміне енген Жосон патшалық қабірлерінен шығарылды.

Ас мәзірі

Кейсон 487 жыл бойы Кореоның астанасы болғандықтан, оның тағамдық мәдениеті жоғары деңгейде дамыған. Кейсонның әсем тағамдары жиі Сеул және Чолла тағамдарымен салыстырылады. Кейсон тағамы дәстүрлі түрде Кёнги тағамының бір бөлігі саналды, себебі Кейсон 1950 жылға дейін Кёнги провинциясына қарасты. Бірақ, Корея соғысынан кейін ол Солтүстік Кореяның басқару құрамына енгізілді, ал Кёнги провинциясы Оңтүстік Кореяда қалды. Боссам кимчи (оралған кимчи), пхёнсу (жазғы шар тәрізді манду), синселло (патшалық қазан), сеоллоңтан (сиыр сүйегінен жасалған сорпа), чуотоң (палшық балық сорпасы), чораэнги ттоккук (көкөніс пен күріштен жасалған сорпа), умеги (сироппен жабылған тток) және кёнгдан (шар тәрізді тток) – бұл Кейсонның ең танымал тағамдары. Умеги, сондай-ақ Кейсон джуак деп те аталады, Кейсонның мерекелік тағамы болып табылады және тәтті және жаңғақты дәмімен ерекшеленетін нәзік стилімен белгілі. Бұл тағамды күріш ұны мен желімді күріш ұнын жылы сумен араластырып, қамырдан бір қарағай жаңғағы немесе құрмамен шарлар жасап, оларды қуырып, содан соң сироппен жабады.

Экономика

Кейсонның топографиясы, климаты және топырағы ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіруге қолайлы табиғи жағдайлармен жабдықталған. Сумен жабдықтау жүйесі 18 су қоймасымен, оның ішінде ауыл шаруашылығын дамыту үшін салынған Сонгдо су қоймасымен, сондай-ақ 150-ге жуық сорғы станциясымен және жүздеген бөгеттелген тоғандармен құрылған. Кейсонның жер ауданының 27%-ы егіс жері. Күріш, жүгері, соя, бидай және арпа – негізгі егіндер. Олардың ішінде күріш өндірісі жалпы астық өндірісінің 60%-ын құрайды, ал Каэпунг және Панмун күріш өндірісінің 70%-дан астамын өндіретін екі маңызды аймақ болып табылады. Бұған қоса, көкөніс және жеміс-жидек өсіру, оның ішінде шабдалы, алма және хурма, мал шаруашылығы және жібек шаруашылығы дамыған. Шабдалы – Кейсонның жергілікті артықшылығы, әсіресе ақ шабдалы, ол жалпы жеміс өндірісінің 25%-дан астамын құрайды. Каэпунг-гун және Панмун-гун аудандары да Горё Инсам деп аталатын сапалы корей женьшенін өсіруімен белгілі. Кейсон – Солтүстік Кореяның жеңіл өнеркәсіп орталығы. Қалалық ауданда зергерлік бұйымдарды өңдеу фабрикасы, женьшенді өңдеу фабрикасы және кесте фабрикасы бар. Горё дәуірінен бері Каэсон Горё керамикасы және сауда сияқты қолөнер орталығы болды, ал екі мемлекетке бөлінгеннен кейін мата өнеркәсібі азық-түлік тауарларын, күнделікті тұтыну тауарларын және женьшен өнімдерін өндірумен қатар басты бизнес болып табылады. Азық-түлік өнеркәсібі мата өнеркәсібінен кейін екінші орында тұрады, негізінен джанг (соя негізіндегі дәмдеуіштер), май, консервіленген тағамдар, алкогольді сусындар, газдалған сусындар және тағы да басқаларын өндіреді. Сонымен қатар, шайыр, ағаш, қолөнер бұйымдары, қыш ыдыстар, аяқ киім, оқу құралдары, музыкалық аспаптар және шыны өндіріледі. Кейсон ауыл шаруашылығы машиналарын және тракторларды жөндеу зауыттарына ие. 2002 жылы қалада Солтүстік Кореяның Ұлттық банкінің бас кеңсесі орналасқан, оның филиалдары Капунг және Панмун аудандарында да бар. 2005 жылы салынған индустриалды паркке 120-дан астам Оңтүстік Корея тоқыма және басқа да еңбекке көп күш жұмсалатын зауыттарында 53,400-ден астам Солтүстік Кореялық жұмыс істейді. 2013 жылдың басында кешенде шамамен 887 Оңтүстік Кореялық жұмыс істеді, 2012 жылы шамамен 470 миллион долларлық өнім өндірді. 2013 жылы жағдайдың шиеленісуіне байланысты индустриалды парк уақытша жабылды.

With its topography, climate and soil, Kaesong has advantageous natural conditions for agricultural productions. The water supply system is established with 18 reservoirs, including Songdo Reservoir, built for agricultural advances and about 150 pumping stations as well as hundreds of dammed pools. The cultivated land accounts for 27% of Kaesong's area. Rice, maize, soybeans, wheat, and barley are the main crops. Among them, rice production accounts for 60% of the whole grain production, and Kaepung and Panmun are the two primary regions, producing more than 70% of the rice production. In addition, vegetable and fruit cultivation including peach, apple and persimmon, livestock farming, and sericulture are active. Peach is a local specialty of Kaesong, especially white peach, which accounts for more than 25% of the total fruit production. The counties of Kaepung gun and Panmun gun are also known for cultivating the quality Korean ginseng called Goryeo Insam. Kaesong is North Korea's light industry centre. The urban district is equipped with a jewel processing factory, ginseng processing factory and an embroidery factory. Since the Goryeo period, Kaesong had been a center of handcrafts such as Goryeo ware and commerce while the textile industry has been the primary business along with the production of grocery goods, daily general goods, and ginseng products after the division into the two states. The food processing industry ranks next to the textile business, mainly producing jang (soybean based condiments), oil, canned foods, alcoholic beverages, soft drinks and others. In addition, resin, timber, handicrafts, pottery, shoes, school supplies, musical instruments, and glass are produced. Kaesong has factories for producing agricultural machines and tractor repair. As of 2002, the city contained the headquarters of the Central Bank of North Korea, with branches also in Kapung and Panmun counties. The industrial park, built around 2005, employs over 53,400 North Koreans at over 120 South Korean textile and other labor intensive factories. In early 2013, approximately 887 South Koreans worked in the complex, which produced an estimated $470 million of goods in 2012,

Amid tensions in 2013, the industrial park was temporarily closed.

Көлік

Кэсон Пхеньян және басқа қалалармен теміржол мен тас жолдар арқылы байланысқан. Қаланың басты теміржол станциясы – Пхёнбу сызығында орналасқан Кэсон станциясы. Бұл қалада троллейбус желісін салу жоспары болған, бірақ ол іске аспады.