Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тересполь () – Польшаның шығысындағы Беларусьпен шекаралас шекаралық қала. Ол Белоруссияның Брест қаласының қарсы жағында, Буг өзенінің бойында орналасқан. 2014 жылғы мәлімет бойынша, қаланың халқы 5794 адамды құрайды.
Terespol (; ) is a border town in eastern Poland on the border with Belarus. It lies on the border river Bug, directly opposite the city of Brest, Belarus. It has 5,794 inhabitants as of 2014.
Шолу
1999 жылдан бері Тересполь Люблин воеводиясының Белая Подляска ауданына кіреді. 1975 және 1998 жылдар аралығында ол Белая Подляска воеводиясының құрамында болды. Қала – Берлин, Варшава, Минск және Мәскеу қалаларын байланыстыратын Еуропалық E30 тас жолындағы Польша мен Беларусь арасындағы қарбалас шекаралық өткізу пункті. Брестке тағы бір өткізу пункті Тереспольдің солтүстік-батысындағы Кукурикиде орналасқан. Бұрын Брест пен Тересполь арасында жүк пойызы да болған. Ол күніне үш рет қатынады. Сапар 18 минутқа созылып, Беларусь пен Польша арасындағы шекарадан өтудің өте ыңғайлы тәсілі болды. Коронавирус пандемиясының салдарынан 2020 жылдың басында пойыз тоқтатылып, мерзімі белгісіз кезеңге үздірілді. Тересполь Нобель сыйлығының лауреаты, еврей жазушысы Исаак Башевис Сингердің 1950 жылғы "Москаттар отбасы" романында еске алынады, онда жас басты кейіпкер Аса Хешель Беннет Варшаваға оқуға шақырылып, туған шаһары Кіші Тереспольден келеді.
Since 1999 Terespol has been within Biała Podlaska County in Lublin Voivodeship. Between 1975 and 1998 it belonged to Biała Podlaska Voivodeship. The town is a busy border crossing between Poland and Belarus on the European route E30 which links Berlin Warsaw Minsk Moscow. Another crossing into Brest is located at Kukuryki northwest of Terespol. There was also a local train between Brest and Terespol. It comes 3 times a day. The trip took 18 minutes and was a very comfortable way of crossing border between Belarus and Poland. Due to the Coronavirus pandemic, the train was cancelled at the beginning of 2020 and has been suspended for an indefinite period. Terespol features in a novel by the Yiddish Nobel Prize winning writer Isaac Bashevis Singer, The Family Moskat (1950), in which the young protagonist, Asa Heshel Bennet, comes to Warsaw from his hometown of Terespol Minor to study.
Тарих
Тересполь қаласы 16-17 ғасырларда өмір сүрген Блотков немесе Блотково деп аталатын ауылдың орнында орналасқан. 1512 жылы бұл жер Иван Сапиеха Кодень деген дворянның меншігіне айналды. Кейін ол Хорностай және Дорохостайский отбасыларына тиесілі болды. Әкімшілік тұрғыдан ол 1566 жылға дейін Подляк воеводиясының, ал содан кейін Польшаның бөлінісіне дейін Брест-Литовск воеводиясының құрамына кірді. 1609 жылы Польшаның патшасы III Жығызмунд мұнда кең саябақпен бірге кең сарай салдырды. Брезь-Литовский қаласына жақын орналасқандықтан, елді мекен гүлденді. Польшаға шведтердің шабуылы кезінде (1655–1660), Блотков сараймен бірге швед әскерлерімен тоналып, өртеп жіберілді. 17 ғасырдың екінші жартысында Блотковты, қираған сарайымен бірге Вильнюс кастелланы Йозеф Богослав Слюшка сатып алды. Ол әйелі Тереза Госьевскаяның құрметіне қалашық құрды, оған Тересполь деп ат қойды. 1697 жылы мұнда Қасиетті Үштік шіркеуі салынды, ал одан кейін Доминикан монахтары Тереспольға қоныстанды. 1748 жылы Тересполь Литваның бас қазынашысы Георг Детлев фон Флемингтің меншігіне өтті. Ол қаланың дамуына үлкен үлес қосты, жергілікті батпақтарды кептіріп, көптеген бөгеттер мен каналдар салды. Сонымен қатар, Флеминг бірнеше неміс қоныс аударушыларын әкелді және бұрынғы патша сарайының орнында сарай салды. 1757 жылы бір апталық және екі бір күндік жылдық жәрмеңкелер ашылды. 1764 жылы Тересполь поляк магнаты Кароль Станислав "Пани Кочанку" Радзивиллдің жеке әскерлерімен тоналып, өртенді. Ол Флемингтің Чарториски отбасына қолдауы үшін жеке соғыс жүргізді. Кейін қала Чарториски отбасының меншігіне өтті. Польшаның үшінші бөлінісінен кейін (1795) Тересполь қысқа мерзімге Габсбург империясына қарады. 1809 жылғы Польша-Австрия соғысындағы польшалықтардың жеңісінен кейін ол Варшаваның Польша Герцогтығының құрамына кірді, ал 1815 жылдан 1916 жылға дейін Ресей бақылауындағы Польша Конгресіне қарады. Қала бірнеше өрттен зардап шекті, бірақ Варшавадан Брестке дейінгі тас жолдың салынуына байланысты (1819–1823) дамуын жалғастырды. Қараша көтерілісінен кейін Тересполь Ресей империясының билігіне өтті. 1855 жылы Брест бекінісінің салынуына байланысты Тересполь батысқа жылжытылды, ал ескі қаладағы барлық ғимараттар әскери мақсаттар үшін бұзылды. 1867 жылы Варшаваға теміржол салынып аяқталды, ал 1870 жылы ол Брестке дейін созылды. Ресейдің кемсітушілік саясатының нәтижесінде қалаға көптеген еврейлер келіп, қаланың ең ірі этникалық тобына айналды. 1915 жылы бекіністің ішінде тұратын барлық тұрғындар Ресейге күштеп көшірілді, ал эвакуация кезінде қала тоналып, өртенді. 1918 жылы ел тәуелсіздік алғаннан кейін Тересполь Польшаға қайта қосылды. Екінші Польша Республикасында Тересполь Люблин воеводиясының құрамына кірді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тересполь 1939 жылдың қыркүйегінде кеңестік әскерлермен қысқа мерзімге басылып алынды, содан кейін 1939 жылдан 1944 жылға дейін нацистік Германия басып алды. Окупация кезінде еврейлердің көпшілігі Холокост кезінде өлтірілді. Немістер Тереспольде поляк соғыс тұтқындарына арналған транзиттік лагерь құрды.
The town of Terespol is located in the spot of a village called Błotków or Błotkowo, which existed in the 16th and 17th centuries. In 1512, this area became property of a nobleman called Iwan Sapieha of Kodeń. Later it belonged to the Hornostaj and Dorohostajski families. Administratively it was part of the Podlaskie Voivodeship until 1566, and the Brest Litovsk Voivodeship afterwards until the Partitions of Poland. In 1609, King Sigismund III of Poland built here a spacious palace with a vast garden. Due to proximity to the city of Brześć Litewski (Brest), the settlement prospered. During Swedish invasion of Poland (1655–1660), Błotków together with the palace were ransacked and burned to the ground by Swedish soldiers. In the second half of the 17th century, Błotków with its ruined palace was purchased by Castellan of Vilnius Józef Bogusław Słuszka, who founded here a town, named Terespol after his wife, Teresa née Gosiewska. In 1697, Holy Trinity church was built here, soon afterwards, Dominican friars settled in Terespol. In 1748, Terespol became property of Grand Treasurer of Lithuania Georg Detlev von Flemming, who made great contribution to the development of the town, draining local swamps and building a number of dykes and canals. Furthermore, Flemming introduced a number of German settlers, and built a manor house in the location of the destroyed royal castle. In 1757, one weekly and two one day annual fairs were established. In 1764, Terespol was ransacked by private soldiers of Polish magnate Karol Stanisław "Panie Kochanku" Radziwiłł, who waged a personal war with Flemming for his support of the Czartoryski family. Later on the town passed to the Czartoryski family. After the Third Partition of Poland (1795) Terespol briefly belonged to the Habsburg Empire. After the Polish victory in the Austro Polish War of 1809, it was part of the Polish Duchy of Warsaw, and from 1815 to 1916, it belonged to Russian controlled Congress Poland. The town burned in several fires, but continued to prosper, due to the construction of a highway from Warsaw to Brest (1819–1823). After the November Uprising, Terespol belonged to the Russian Imperial government. In 1855, due to the construction of Brest Fortress, Terespol was moved westwards, and all buildings in the old town were destroyed for military purposes. In 1867, a railroad to Warsaw was completed; in 1870, it was extended to Brest. As a result of Russian discriminatory regulations the town saw a large influx of Jews, who then became the town's largest ethnic group. In 1915, all residents living within from the fortress were forcibly resettled into Russia, and during the evacuation, the town was ransacked and burned. Terespol was reintegrated with Poland, after the country regained independence in 1918. In the Second Polish Republic Terespol was part of the Lublin Voivodeship. During World War II Terespol was briefly occupied by the Soviets in September 1939, and then by Nazi Germany from 1939 to 1944. During the occupation, most Jews were murdered in the Holocaust. The Germans also established a transit camp for Polish prisoners of war in Terespol.
Көрікті жерлер
Тересполдың төңірегінде бір кезде Брест бекінісінің құрамына кірген ескі бекіністердің бір бөлігін кездестіруге болады. Тересполда бекіністің бұрынғы ұнтақ қоймасы сақталған. Басқа да тамашалауға лайықты орындарға Варшава мен жақын орналасқан Брестті байланыстыратын жолдың салынуына арналған 19 ғасырға айналған ескерткіш, сондай-ақ қазіргі заманғы ескерткіштер: Тәуелсіздік ескерткіші мен Тадеуш Костюшко ескерткіші жатады.
Around Terespol one can find some of the old fortifications that were once part of the Brest Fortress. In Terespol there is a former powder magazine of the fortress. Other sights include the 19th century monument to the construction of the highway connecting Warsaw with nearby Brest, and modern monuments: the Independence Monument and the Tadeusz Kościuszko monument.