Кіріспе

Лосице (; Лошиц, Лосице / Лoсічы Lositze) – Польшаның шығысында орналасқан қала, Лосице округінің және Мазовия воеводілігіндегі Лосице коммунасының орталығы.

Тарих

Лосице алғаш рет 1264 жылы, 11-13 ғасырлар аралығында пайда болған ортағасырлық елді мекен ретінде тарихқа енген; ол Дзенчолы ауылының жанында орналасқан. Бірақ, бұл жердің орналасуы қаланың одан әрі дамуына кедергі келтірді, сондықтан 15-ғасырдың соңы мен 16-ғасырдың басында қала тұрғындары Лосицедің қазіргі орнына көшірілді. Қаланың ең алғашқы жазбадағы тарихы 1505 жылғы 10 мамырда Радомда Александр Ягеллон патша берген құқықтарда сақталған. Бұл құқықтар Лосицеді русь және литва қалалық заңдарынан босатып, оған прогрессивті Магдебург құқықтарын берді. Жеке сот жүйесі жойылды, бұл тұрғындарға мэр және қалалық кеңесі бар муниципалдық үкімет құруға мүмкіндік берді. Бұл құқықтар сонымен қатар апталық базарлар мен жылына төрт жәрмеңке өткізуге, сондай-ақ қала әкімшілігінің кеңсесін салуға рұқсат берді. 1551 жылға қарай Лосицеде екі православие шіркеуі және король Сигизмунд I Ескінің құрылысын қадағалап, қаржыландырған екі католик шіркеуі болды. 16-ғасыр бойы қала экономикалық өркендеуді бастан кешірді, көптеген тұрғындары былғары, тері және тұз саудасымен, сондай-ақ қолөнермен және түрлі қызметтермен айналысты. 1580 жылғы тізілімде қалада 47 ағаш шебер, 32 тігінші, 20 нан пісіруші, 10 қасапшы, 7 пеш қалаушы, 4 темірші, сонымен қатар диірменшілер, құлыпшы, алтыншы және тоқымашы болған. 1655-1660 жылдардағы швед шапқыншылығы Лосицеге ауыр зиян келтірді, қала жартылай қирады. Тек 18-ғасырдың екінші жартысында ғана қала біртіндеп қалпына келе бастады. 1795 жылы Польшаның үшінші бөлінісінен кейін Лосице Австрияның билігіне қарады. 1809 жылғы австрия-поляк соғысынан кейін поляктар қаланы қайтарып алды және ол қысқа ғасырлық Варшава герцогтігінің құрамына кірді. 1815 жылғы Вена конгресінің нәтижесінде герцогтік таратылып, қала Ресейдің билігіне өтті. 1830-1831 жылдардағы қараша көтерілісі кезінде полковник Рачинский басқаратын поляк батальоны қалада құрылды, оған көптеген жергілікті тұрғындар қатысты. Ресей билігіне қарсы қаңтар көтерілісіне дейін және оның кезінде жергілікті дәрігер Владислав Чарковский бірнеше жүз конспираторлардан тұратын отрядқа жетекшілік етіп, гарнизонға шабуыл жасады. Көтеріліс жеңілгеннен кейін ресейлік билік поляк халқына қарсы жазалау шараларын қабылдады. Лосице католик шіркеуінен айырылды, ал 1867 жылы қаланың муниципалдық құқықтары жойылды. Ресейлендіру саясаты Польша азат болғанға дейін күшейе берді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1918 жылы Польша тәуелсіздігін қайтарып алып, Лосицеге бақылауын орнатты. 1919 жылы қала құқықтары қайта жаңартылды. 1975-1998 жылдары қала әкімшілік тұрғысынан Белая Подляска воеводтығының құрамында болды.

Яһуди қауымының тарихы

Әлемдік соғыстар арасында Лосицеде шамамен 2900 еврей тұрды, бұл қала тұрғындарының шамамен 70 пайызын құрады. Олар саясат, дін, экономика, жастар ұйымдары және күнделікті өмірмен айналысып, толыққанды өмір сүрді. 1920 жылы жергілікті поляк азаматтары қаладағы еврейлерге қарсы погром ұйымдастырды. 1939 жылдың 12 қыркүйегінде, Екінші дүниежүзілік соғысты бастарған Польшаға Германия мен Кеңес Одағының бірлескен шабуылы кезінде қала немістер бақылауына өтті, бірақ көп ұзамай Кеңес Одағына берілді. Молотов-Риббентроп келісімінен кейін қала қайтадан неміс оккупациясы астына түсті, олар еврейлерді тонауға және өлтіруге кірісті. 1940 жылдың басында қалада құрылған, Гершон Левин басқарған Юденрат жүздеген еврей жұмысшыларын неміс еңбек лагерьлеріне жұмысқа жіберуге бұйрық берді. Кейіннен айналағы елді мекендерден көптеген еврейлер қалаға әкелінді. 1940 жылдың желтоқсан айында Лосицедегі еврейлер басқа еврейлермен бірге геттоға жиналды. Еврейлер уақыт-уақытпен өлім жазасына кесілді. Олардан төлем талап етілді. 1942 жылдың мамыр айында Лосице геттосының халқы 6800 адамға жетті. 1942 жылдың 22 тамызында СС және украин полициясы қаладағы геттоға шабуыл жасап, еврей тұрғындарын Сидльцеге қарай шерумен алып жүрді, жолда шамамен 1000 адам қаза тапты, ал қалған 5500 еврей жүкті вагондарға тиеліп, Треблинка жойқын лагеріне жіберілді. Лосицеде қалған 300 еврей 1942 жылдың 27 қарашасында өлтіруге жіберілді. Нацистердің жойқын лагерінен аман қалған бірнеше еврей ғана 1945 жылы Лосицеге оралды, бірақ оларды қала тұрғындары, еврейлердің мүлкін басып алған поляктар зорлықпен қуды.

Қызықты орындар

Неоготикалық стильдегі Қасиетті Зигмунт шіркеуі, 1906-1909 жылдар аралығында салынған. Бұрынғы Коммуния дін қызметкерлерінің монастыры, кейін ауруханаға айналдырылған. 1845 жылғы Неоготикалық стильдегі Қасиетті Станислав зират қапшығы. 1775 жылы орнатылған барокко стиліндегі жол бойындағы мүсін. 1943 жылы нацистік Германияның Лосицедегі ұрлау шабуылы кезінде қаза тапқан Замойшчизна аймағының балаларына арналған ескерткіш жергілікті зиратта орналасқан. Ниёмойкидегі 1783 жылғы шіркеу. Лосицедегі ең басты көрікті орын – қала орталығы мен теміржол станциясына жақын орналасқан демалыс су қоймасы. Жазда мұнда концессиялық сауда, сондай-ақ каяктер мен су велосипедтерін жалға беру қызметтері ұйымдастырылады. Кешен қалалық саябақтың жанында, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германия тарапынан қиратылған бұрынғы еврей зиратының орнында салынған. Зират 1690 жылы король Ян III Собеский берген құқық бойынша құрылған. Көрмеге қойылған қабір тастарының жиынтығы – Оңтүстік Подлясье аймағындағы еврейлердің ең ірі сакральдық өнер жинағы. Ең көне тас жұмысы 19 ғасырдың бірінші жартысына дейін сақталып қалған.