Ян Кубелик: Чех виртуозы, скрипач және композитор

Кіріспе

Чех скрипаши және композиторы (1880–1940)

Ян Кубелик (5 шілде 1880 – 5 желтоқсан 1940) – чех скрипаши және композиторы.

Өмірбаян

Ол Михледе (қазіргі Праганың бір бөлігі) дүниеге келген. Оның әкесі кәсіби бағбан болған, сонымен қатар әуесқой скрипкашы да еді. Ол екі ұлына скрипка ойнауды үйретті және Янның бес жасындағы дарынын байқағаннан кейін, оны Карел Вебер мен Карел Ондричекпен оқуға жіберді. Сегіз жасында Прага консерваториясында Отакар Шевчикпен оқыды, ол оның техникасының ең танымал өкілі болды. Бала кезінде ол күніне 10-12 сағат жаттығумен шұғылданған, тіпті "саусақтарым қанға батқанша" дейін. 1898 жылдан бастап ол солист ретінде гастрольдік сапарлар жасады, көп ұзамай керемет виртуоздығымен, қатесіз интонациясымен және толыққанды, асыл дыбысымен танымал болды. Ол Гварнери дель Гесу және екі Страдивари скрипкасында ойнады: 1910 жылы 1715 жылғы Страдивари Императорын сатып алды. Венадағы дебютінен және Лондонда (1900 жылы Ханс Рихтердің концертінде алғаш рет өнер көрсеткеннен кейін) үлкен жетістікке ие болғаннан соң, Кубелик 1901 жылы АҚШ-қа гастрольдік сапар жасады. Оның бес скрипкашы қызы мен үш ұлы болды, олардың ішінде дирижер Рафаэль Кубелик те бар. Кубелик көптеген жазбалар жасады; оның акустикалық жазбалары The Gramophone and Typewriter Ltd. және Sister Companyes компаниялары үшін, сондай-ақ The Gramophone Company/Victor Record, Fonotipia/Odeon және Schallplatte Grammophon/Polydor (сонымен қатар Váša Příhoda, Franz von Vecsey және Jacques Thibaud жазбаларын жасаған) үшін жазылды. 1904 жылы Граммофон компаниясы оны Дам Нелли Мелбамен бірге obbligato ретінде жазды, бұл оның өнерінің классикалық тіркесін, дыбыстық тазалығын және сенімділігін көрсететін және оған тамаша толықтыру болған оқиға еді. Бах-Гуноның Ave Maria (G. C. 03033) туындысының алғашқы нұсқасы 1904 жылдың қазанында және 1905 жылдың ақпанында екі рет жазылды, бұл граммофонның алғашқы классикасының бірі болды, аспапты танымал ете білген жазбалардың бірі, бірақ екі жақты атағы бір гинеяға сатылды. Тоғыз жылдан кейін (технология жетілдірілген кезде) серіктестік қайта жаңартылып, 1913 жылдың мамырында жазбаны (03333 ретінде) органдық сүйемелдеумен және 1913 жылдың қазанында қайта жазды. Соңғы нұсқа соғыстан кейінгі каталогта екі жақты форматта сақталды. Оның 1935 жылғы Карнеги залындағы концерті де жазылып, қайта шығарылды. Ол музыка жазды, оның ішінде алты скрипкалық концерт бар, және өліміне дейін концерттік өнер көрсетуді жалғастырды, Бірінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуынан 1920 жылға дейін бірнеше рет үзіліс жасады, осы кезеңде ол шығармалар жазды. 1920 жылы ол концерттік карьерасын қайта бастады. 1917 жылы ол Бостон қаласындағы Жаңа Англия консерваториясының Альфа бөлімінде Phi Mu Alpha Sinfonia музыкалық құпия қоғамының құрметті мүшесі болып сайланды. Ян Кубелик 1940 жылы 60 жасында Прагада қайтыс болды.

He was born in Michle (now part of Prague). His father, a gardener by occupation, was an amateur violinist. He taught his two sons the violin and after discovering the talent of Jan, who was aged five at the time, arranged for him to study with Karel Weber and Karel Ondříček. Aged eight he studied at the Prague Conservatory with Otakar Ševčík, of whose technique he became the most famous representative. As a child, he used to practice 10 to 12 hours a day, or "until my fingers started to bleed." After 1898, he toured as a soloist, soon becoming renowned for his great virtuosity and flawless intonation, and his very full and noble tone. He played a Guarneri del Gesù and also two Stradivarius violins: he acquired the 1715 Stradivarius Emperor in 1910. After great success following his debut in Vienna, and in London (where he first appeared at a Hans Richter concert in 1900), Kubelík toured in the USA in 1901 with whom he had eight children, five violinist daughters and three sons, among them conductor Rafael Kubelík. Kubelík made a number of recordings; his acoustic recordings were made for The Gramophone and Typewriter Ltd. and Sister Companyes. The Gramophone Company/Victor Record, for Fonotipia/Odeon and Schallplatte Grammophon/Polydor (who also recorded Váša Příhoda, Franz von Vecsey and Jacques Thibaud). The Gramophone Company recorded him as obbligato to Dame Nellie Melba in 1904, a match which reflected the classical phrasing, tonal purity and security of his art and was an ideal complement to it. Their early version of the Bach Gounod Ave Maria (G. C. 03033) was recorded twice, in October 1904 and again in February 1905, and this was one of the great early classics of the gramophone, one of those records which 'made' the instrument a popular success, though the double celebrity single sided title retailed at one guinea. Nine years later (when technology had improved) the partnership was reformed to re make the record (as 03333), in May 1913 with organ accompaniment and again in October 1913. It was the latter version which then survived in the inter war catalogue in two sided form. His 1935 Carnegie Hall concert was also recorded and has been reissued. He wrote music, including six violin concertos, and continued to perform in public until his death, with a pause between the end of World War I and 1920, during which period he composed. In 1920 he resumed his concert career. In 1917, he was elected as an honorary member of Phi Mu Alpha Sinfonia music fraternity by the fraternity's Alpha Chapter at the New England Conservatory in Boston. Jan Kubelík died in Prague in 1940, aged 60.

Скрипка және оркестр

Концерт № 1 до мажорда (1920 жылы жарық көрген)
Концерт № 2 ре мажорда
Концерт № 3 ми мажорда
Концерт № 4 си-бемоль мажорда (шамамен 1932 жылы жарияланған)
Концерт № 5
Концерт № 6
Людвиг ван Бетховеннің ре мажордағы скрипкалық концертіне каденциялар, Op.61
Иоганнес Брамстың ре мажордағы скрипкалық концертіне каденциялар, Op.77
Вольфганг Амадей Моцарттың № 5 скрипкалық концертіне, ля мажорда каденциялар.