Кіріспе

Дискреттік ықтималдық үлестірімі

Ықтималдық теориясы мен статистикада Зипф–Мандельброт заңы – дискреттік ықтималдық үлестірімі. Парето–Зипф заңы деп те аталатын бұл заң, реттелген деректердегі қуаттық заң бойынша таралады. Оны тіл біліміндегі Джордж Кингсли Зипф, Zipf заңы деп аталатын қарапайым таралымды ұсынған, ал математик Бенуа Мандельброт оны кейіннен жалпылады. Ықтималдық массалық функциясы былай беріледі:

мұнда былай беріледі:

Бұл гармоникалық санның жалпыланған түрі ретінде қарастырылуы мүмкін. Формулада, – деректердің рангі, ал және – үлестірудің параметрлері. шегі шексізге жақындағанда, бұл Хурвиц зетта функциясына айналады. және шексіз болғанда, Зипф–Мандельброт заңы Зипф заңына, ал шексіз болса – Зета үлестіріміне айналады.

Қолданбалар

Кездейсоқ мәтін корпусындағы жиілігі бойынша реттелген сөздердің таралуы Зипф заңы деп аталатын қуат заңы таралуымен жуықталады. Егер орташа көлемдегі мәтіндік деректер корпусындағы сөздердің жиілік ретін орын алу санымен немесе нақты жиіліктерімен салыстырсақ, бірге жуық мәні 1-ге жақын болатын экспонентасы бар қуат заңы таралуын аламыз (бірақ Powers, 1998 және Gelbukh & Sidorov, 2001 жұмыстарын қараңыз). Зипф заңы сөздіктің мөлшері тұрақты деп есептейді, бірақ s=1 мәніндегі гармоникалық қатарлар жинақталмайды, ал s>1 мәніндегі Zipf-Mandelbrot жалпыламасы жинақталады. Бұдан әрі, тілді анықтайтын функционалдық сөздердің жабық класы, тақырыпқа, салаға және стильге байланысты өзгеретін мазмұндық сөздердің ашық кластарынан өзгеше параметрлерге ие Zipf-Mandelbrot таралуына бағынады деген дәлелдер бар. Экологиялық зерттеулердегі салыстырмалы молшықтық таралуы (яғни, түрлердің байқалған санының олардың молшықтығына байланысты графигі) көбінесе Zipf-Mandelbrot заңына сәйкес келеді. Музыкада, «ұнамды» музыканы өлшеуге арналған көптеген өлшемдер Zipf-Mandelbrot таралуына сәйкес келеді.