Кіріспе

Жоқ. Келесі тізім – Рим империясындағы узурпаторлар тізімі. Узурпация мәселесі мен салдары туралы толық ақпарат алу үшін «Рим узурпаторлары» деген мақаланы қараңыз. Шығыс Рим империясында (395–1453) көтеріліс пен узурпация тым жиі болды (орта ғасырлық Батыста узурпация сирек болғандықтан), сондықтан қазіргі «византиялық» термині саяси интрига мен құпиялардың синониміне айналды. Шығыс Рим империясындағы узурпация туралы толық мәліметтерді «Византиялық узурпаторлар тізімі» мақаласынан таба аласыз. Белгілер: kPG – преториандық гвардиясынан өлтірілген; kS – өз әскерлерінен өлтірілген; kB – шайқаста қаза тапқан; e – атылған; S – өз-өзіне қол жұмған. Күн көрсетілгендер – билікке келген және кеткен күндері. Көтерілістің бастауы мүмкіндігінше көрсетілген. Тізім 3-ші ғасырдың соңында тетрархия орнағанға дейін толық.

Узурпаторлар заңды императорлар болып саналмайды

Келесі тұлғалар өздерін император деп жариялады (немесе император деп жарияланды немесе тағайындалды), бірақ олар заңды императорлар деп есептелмейді, себебі олар биліктегі императорды құлатпады, немесе бүкіл империяны бақылауға алмады, немесе сенат немесе басқа императорлық құрбылары тарапынан қабылданбады. Олар билікті басып алуға тырысқан императордың тізімінде келтірілген. Көрсетілген күн – билікті басып алуға жасалған әрекеттің жылы.

Клаудиус: 4154

Люций Аррунтий Камил Скрибонян (42), Далмацияның императорлық легаты. Калигуланың ықтимал жаңарушысы саналған ол, әскері оны тастап кеткеннен кейін Исса аралында өз-өзіне қол жұмсады.

Галба: 6869

Неронның преториан префекті Нимфидий Сабин (68 ж.), Нерон өзіне-өзі қол жұмғаннан кейін император деп жариялады, Калигуланың заңсыз ұлы екенін айтты. Галба Римге жақындағанда преториандық гвардия оны өлтірді.

Домициан: 8196

Люций Антоний Сатурнин (89), Германия Жоғарғысының губернаторы, Рейн мұзы ерігендіктен германдық одақтастарды шақыра алмады, және Люций Аппий Максимус Норбан оны басып тастады.

Маркус Аврелий: 161 - 180 жыл

Авидий Кассиус (175), Египет және Сирияда, Сирияның әкімі, Марк Аврелий қайтыс болды деген қауесет тарағанда өзін император деп жариялады, тіпті Марк Аврелийдің тірі екенін білгеннен кейін де көтерілісін тоқтатпады.

Септимий Север: 193211

Песценний Нигер (193–194), Мысыр, Азия және Сирияда, Сирияның губернаторы, Пертинакс қайтыс болғаннан кейін өзін император деп жариялады, шайқаста жеңіліп, Парфияға қашып бара жатқанда қаза тапты. Клодий Альбин (196–197), Британия мен Галлияда, Британияның губернаторы, бастапқыда Септимий Севердің одақтасы, Песценний Нигер өлтірілгенге дейін, Лугдунум шайқасында қаза тапты.

Клавдий II: 268 270

Цензорин (269–к.ш.270), бұл тұлғаның бар болғаны күмәнді: оның бар екендігіне Август тарихында (Trig. Tyr. 33) ғана сілтеме жасалған, бірақ оны әдеби, эпиграфикалық немесе нумизматикалық деректермен растауға ешқандай мүмкіндік жоқ.

Галерий: 305311

Домиций Александр (308 – шамамен 311 ж.)

Константин I: 309337

Калокер (б.з.д. 333/334 ж.)

Рим құлағаннан кейін аймақтық узурпаторлардың сәтсіздігі (476)

Бурдунелл (e.496), Эбро аңғарында
Питер (e.506), Эбро аңғарында