Бельск-Подляский: Тарихы мен трагедиясы

Кіріспе

Биельск Подляски (,) – Польшаның шығысындағы қала, Подляск воеводіндегі Биельск округінің құрамында. 2021 жылдың желтоқсанына қарай қалада 24 883 адам тұрады. Польшаның үшінші бөлінісінен кейін Биельск қысқа мерзімге Пруссия Корольдігіне (1795–1807) қарады: Тильзит шартынан кейін Ресей империясына берілді. 1843 жылдан бастап Гродно губернаторлығына бағынды. Аймақ тұрғындары 19 ғасырдағы ең ірі поляк көтерілістеріне (Қараша көтерілісі мен Қаңтар көтерілісі) белсенді қатысты. Биельск 1863–1864 жылдардағы Қаңтар көтерілісі кезінде поляк көтерілісшілерін орыстардың өлімге кескен жерлерінің бірі болды. Сонымен қатар, 1863 жылдың қыркүйегінде көтеріліске қолдау көрсеткені үшін жаза ретінде орыстар жақын орналасқан Лукавица ауылын тонап, тұрғындарының барлығын қуып шықты, олар күшпен Биельскке жеткізіліп, кейін Сібірдегі каторгаға айдалып кетті. Лукавицадан Биельскке дейінгі жол барысында қарт адам мен бала есімді екі адам қаза тапты. Көтерілістен кейінгі поляктарға қарсы репрессиялардың бөлігі ретінде қала орысшалауға ұшырады, жергілікті католик шіркеуі жабылды, ал поляк дін қызметкерлері де Сібірге айдалып кетті. Аймақта бірнеше шайқаста соғысқан жергілікті көтерілісшілер тобының басшысы Эдвард Киерсновский 1864 жылы Сібірге жер аударылған кезде қайтыс болды. 1873 жылы Биельск Брест-Литовскпен теміржол байланысын алды, ал 1915 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс әскерлері теміржол станциясын өртеп жіберді. Немістер 1919 жылдың ақпанында қаладан шегініп, олардың орнына поляк армиясының бөлімшелері келді. 1920 жылдың шілдесінің соңында Польша-Совет соғысы кезінде Биельск қысқа мерзімге Қызыл Армияның бақылауына көшті. Екінші Польша Республикасында Биельск әкімшілік тұрғыдан Белосток воеводіндегілік болды. 1939 жылы Германия мен Совет Одағының Польшаға жасаған бірлескен шабуылы, Екінші дүниежүзілік соғыстың бастауы болды. Қала Вермахттың бақылауына көшті, ол 23 қыркүйекте оны Совет әскерлеріне тапсырды, олар 1941 жылдың 23 маусымына дейін қаланы басып алып, мыңдаған адамды Сібірге мәжбүрлеп жіберді. 1941–1944 жылдары қала нацистік Германияның бақылауында болды. Немістер еврей халқын қырғынға салып, жақын маңдағы орманда 800-ге жуық полякты өлтірді. Сондай-ақ, қалада немістердің мәжбүрлі еңбек лагері жұмыс істеді. 1941 жылдың 5–7 шілдесінде Биельск Подляскиде погром болды. 1942 жылдың 2 мен 15 қарашасы аралығында шамамен 7000 жергілікті еврей және Бочки, Бранск, Нарев, Орла, Рудка және Клещеледен (Майлейчицедегі еврейлер бұрын көшірілген) келген 4000 адам Биельск Подляскиге жиналды, ол он бір-он бес мың еврейге арналған транзиттік геттоға айналды. Биельск Подляски геттосынан осы еврейлер Треблинкаға депортацияланды. Биельск 1944 жылдың 30 шілдесінде Қызыл Армия тарапынан босатылды. Орыстар жергілікті поляк қарсыласының мүшелерін, оның ішінде Ішкі әскердің жергілікті штабының 12 офицерін тұтқындады. Олар 1944 жылдың 4 тамызында жақын орналасқан Бранск қаласында, кеңес әскерлерінің 65-ші армиясының штабымен ресми кездесуге шақырылған деп алданып тұтқындалды. Қала жақын арада Польшаға қайтарылды. Биельск Подляски Холокост кезінде жойылған бай еврей тарихына ие.

Bielsk Podlaski (, , ) is a town in eastern Poland, within Bielsk County in the Podlaskie Voivodeship. As of December 2021, the town has a population of 24,883. Following the Third Partition of Poland, Bielsk briefly belonged to the Kingdom of Prussia (1795–1807): after the Treaties of Tilsit, it was transferred to the Russian Empire. From 1843, it belonged to the Grodno Governorate. Residents of the area actively participated in the largest 19th century Polish uprisings (November Uprising and January Uprising). Bielsk was one of the sites of Russian executions of Polish insurgents during the January Uprising of 1863 1864. Additionally, in September 1863, as punishment for supporting the uprising, Russians plundered the nearby village of Łukawica, and expelled its entire population, which was forcibly marched to Bielsk, and then deported to katorga in Siberia. Two people died during the march from Łukawica to Bielsk: an old man and a child. As part of the post uprising anti Polish repressions, the town was subjected to Russification, the local Catholic church was closed down, and Polish clergy was also deported to Siberia. Edward Kiersnowski, leader of a local insurgent unit, who fought in several battles in the region, died while being deported to Siberia in 1864. In 1873, Bielsk received rail connection with Brest Litovsk, and in 1915, during World War I, German troops burned the rail station. Germans retreated from the town in February 1919, and were replaced by Polish Army units. In late July 1920, during the Polish Soviet War, Bielsk was briefly occupied by the Red Army. In the Second Polish Republic, Bielsk administratively belonged to the Białystok Voivodeship. During the 1939 joint German Soviet invasion of Poland, which started World War II, the town was captured by the Wehrmacht, which on 23 September handed it over to the Soviets, who occupied it until 23 June 1941, forcibly sending thousands to Siberia. In 1941 1944, the town was occupied by Nazi Germany. Germans murdered its Jewish minority, and in a nearby forest killed approximately 800 Poles. The Germans also operated a forced labour camp in the town. A pogrom took place in Bielsk Podlaski from 5 to 7 July 1941. Between 2 and 15 November 1942, approximately 7,000 local Jews and 4,000 more from Boćki, Brańsk, Narew, Orla, Rudka, and Kleszczele (where the Jews from Milejczyce had been relocated earlier) who had been herded into Bielsk Podlaski, which became a transit ghetto for eleven to fifteen thousand Jews, were deported from the ghetto of Bielsk Podlaski to Treblinka. Bielsk was captured by the Red Army on 30 July 1944. The Russians then carried out arrests of local Polish resistance members, including 12 officers of the local command of the Home Army, who were arrested on 4 August 1944 in nearby Brańsk, where they were deceitfully gathered for a supposed formal meeting with the command of the Soviet 65th Army. The town was soon restored to Poland. Bielsk Podlaski has a rich Jewish history which was wiped out in the Holocaust.

Спорт

Қаланың басты спорт клубы баскетбол және футбол секциялары бар.