Польшаның Прошовице қаласының тарихы мен географиясы

Кіріспе

Прозовице – Оңтүстік Польшадағы қала, 1999 жылдан бері Кіші Польша воеводшалығында, ал бұрын 1975–1998 жылдары Краков воеводшалығында болған. 2004 жылғы мәлімет бойынша халқы 6 206 адамды құрайды. Қала Прозовице округінің орталығы болып табылады және Краковтан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 25 километр қашықтықта, Шреньява өзенінің оң жағалауында орналасқан. Прозовице 1358 жылы Магдебург құқықтарын алған. Қаланың 1916 жылы құрылған "Прозовянка" атты спорт клубы бар. Прозовице ауылы туралы алғашқы жазба 1222 жылға дейін барады. Атауының шығу тегі белгісіз, бірақ ауыл осы жерде тұрған Просцкомир есімді рыцарьдың құрметіне аталған болуы мүмкін. 1240 жылға қарай Прозовицеде Әулие Иоанн Баптисттің кірпіштен салынған шіркеуі болған. Ауыл жеке меншікте болды және 14 ғасырдың ортасында Казимир Ұлы патшаның меншігіне өтті, ол 1358 жылы қала құқығын берді. Патша Прозовице дамуына үлкен үлес қосты, қала ішінде патшалық резиденция ретінде пайдаланған сарай салды (кейін бұл рөлді Неполомице сарайы иеленді). Прозовице патшалық жеңілдіктердің арқасында гүлденді. Мұнда көптеген қолөнершілер тұрды, приход мектебі болды, ал 15 ғасырдың басынан 17 ғасырдың басына дейінгі кезең қаланың алтын ғасыры деп есептеледі, ол Краков воеводшалығының маңызды орталықтарының бірі болды және осында сеймиктер өткізілді. Казимир Ягеллончик патша жаңа шіркеу құрылысын бастады, ол 1454 жылы аяқталды және Кіші Польшадағы ең әсерлі готикалық шіркеулердің біріне айналды. Бұл жерде аңызға айналған сарай клоуны Станьчик дүниеге келді, ал 16 ғасырда Прозовице протестанттық реформацияның орталықтарының біріне айналды. Аймақтағы барлық католик шіркеулері кальвинистік немесе поляк бауырластарының дұға үйлеріне айналдырылды, бірақ кейін қарсы реформация үстемдік құрды. 1616 жылы қала өртеніп, толығымен қирады. Кіші Польшаның көптеген қалалары сияқты Прозовице де Швецияның Польшаға басып кіру кезінде (1655–1660 жж.) қирады. Польшаның бөлінісінен кейін Прозовице алдымен Габсбург империясына қарасты, бірақ 1815 жылы Ресей бақылауындағы Конгресс Польшасының құрамына кірді. Қаңтар көтерілісі кезінде қала маңында бірнеше шайқастар болды, ал жаза ретінде орыстар Прозовицеді ауылдық мәртебеге төмендетті (1869). 1923 жылы, Екінші Польша Республикасының Кильце воеводшалығында, Прозовице қала құқығын қайта алды. 1999 жылы қала округтің орталығы болды. Прозовице қаласының орталық бөлігі әдеттегі ортағасырлық пішінде сақталған, орталық нарық алаңы мен одан сәулеленген көшелер бар. Дегенмен, нарық алаңындағы үйлердің көпшілігі 20 ғасырда салынған заманауи құрылыстар. Бұрын қалалық әкімдік орналасқан ғимарат 19 ғасырдың ортасында бұзылған. Жергілікті шіркеу алғаш рет 13 ғасырда, Болеслав V Таза князь тұсында салынған. Бірінші шіркеу 1306 және 1308 жылдар аралығында өртенді. 1325 жылы жаңа кешен салынды, бірақ ол да 1407 жылы өртенді. Үшінші шіркеу 1454 жылы аяқталды. 1824 жылғы мамыр айындағы дауылдан ол ішінара қирады, готикалық күмбезбен бірге қабырғаның бірі құлап кетті. Қайта құру жұмыстары 12 жылға созылды.

Proszowice is a town in southern Poland, situated in the Lesser Poland Voivodeship (since 1999), previously in Kraków Voivodeship (1975–1998). Its population numbers 6,206 inhabitants (2004). It is the capital of Proszowice County, and the town is located some 25 kilometers northeast of Kraków, on the right bank of the Szreniawa river. Proszowice received its Magdeburg rights charter in 1358. Proszowice has a sports club Proszowianka, established in 1916. First mention about the village of Proszowice comes from 1222. The origin of its name is not known, probably the village was named after a knight named Proszkomir, who lived here. By 1240, Proszowice already had a brick church of St. John the Baptist. The village was privately owned, and in the mid 14th century it became royal property of King Kazimierz Wielki, who granted it town charter in 1358. The King greatly contributed to the development of Proszowice, building here a palace, which for some time was one of the royal residences (later on, its role was taken on by the Niepołomice Castle). Proszowice prospered due to several royal privileges. A number of artisans lived here, there was a parish school, and the period from the early 15th century to the early 17th century is regarded as Golden Age of the town, which was one of the most important centers of Kraków Voivodeship; here sejmiks took place. King Kazimierz Jagiellończyk initiated the construction of a new church, which was finished in 1454 and was among most impressive Gothic churches in Lesser Poland. Here, Stańczyk, the legendary court jester was born, and in the 16th century, Proszowice became one of centers of Protestant Reformation. All Catholic churches in the area were turned into Calvinist or Polish Brethren prayer houses, but later on, the Counter Reformation prevailed. In 1616, the town was almost completely burned in a fire. Like almost all towns of Lesser Poland, Proszowice was destroyed in the Swedish invasion of Poland (1655–1660). After Partitions of Poland, Proszowice first belonged to the Habsburg Empire, but in 1815 it became part of Russian controlled Congress Poland. During January Uprising, several skirmishes took place in the area of the town, and as a punishment, the Russians reduced Proszowice to the status of a village (1869). In 1923, already in Kielce Voivodeship of the Second Polish Republic, Proszowice regained its town charter. In 1999 the town became the seat of a county. The center of Proszowice is of typical medieval shape, with a market square and streets radiating from it. Houses in the market square, however, are modern, most of them were built in the 20th century. Once there was a town hall, which was dismantled in the mid 19th century. Local parish church was first erected in the 13th century, during the reign of Prince Bolesław V the Chaste. The first church burned between 1306 and 1308. New complex was built in 1325, and most likely, it burned in a fire in 1407. Third parish church was completed in 1454. It was partly destroyed after a storm in May 1824, when one of the walls collapsed, together with the Gothic vault. The reconstruction took 12 years.