Кіріспе

Шарлоттенбург – Берлиндегі Шарлоттенбург-Вильмерсдорф ауданындағы жергілікті аудан. 1705 жылы қала ретінде құрылған және Пруссия королевасы, Ханноверлік София Шарлоттаның құрметіне аталған. Шарлоттенбург Берлиндегі ең ірі сақталған патша сарайы – Шарлоттенбург сарайы және оған жапсарлас мұражайлармен танымал. 1920 жылға дейін Шарлоттенбург Берлиннің батысындағы тәуелсіз қала болды, содан кейін "Үлкен Берлинге" (Groß Berlin) қосылып, ауданға айналды. 2001 жылғы Берлиннің әкімшілік реформасы барысында бұрынғы Вильмерсдорф ауданымен біріктіріліп, Шарлоттенбург-Вильмерсдорф деп аталған жаңа ауданның бір бөлігіне айналды. 2004 жылы жаңа ауданның құрамындағы аудандар қайта ұйымдастырылып, бұрынғы Шарлоттенбург ауданы Шарлоттенбург, Вестенд және Шарлоттенбург Норд деген жергілікті аудандарға бөлінді.

География

Шарлоттенбург Берлиннің ішкі қаласында, Гроссер Тиергартен саябағының батысында орналасқан. Оның тарихи ядросы – бұрынғы Альт-Лиецов ауылының жасыл алаңы, Берлин мұздық аңғары арқылы ағатын Шпрее өзенінің оңтүстік жағалауында жатыр. Шарлоттенбург қақпасынан шығысқа қарай Тиергартен саябағы арқылы Бранденбург қақпасына дейін созылатын, бұрынғы Шарлоттенбург тракты болған 17 маусым көшесі, Шарлоттенбургті Берлиннің тарихи орталығымен байланыстырады. Солтүстік және батыста Берлин айналма жолы мен Бундесаутобан 100 (Stadtring) Шарлоттенбург Норд және Вестенд шағын аудандарымен шекараны белгілейді. Оңтүстігінде Вильмерсдорф аумағы орналасқан. Шарлоттенбург оңтүстік-батыста Халензее ауданымен, ал шығыста Моабит, Хансавиертель және Тиергартенмен (барлығы Митте ауданының құрамында) және оңтүстік-шығыста Шенебергпен шектеседі.

Тарих

Бұл аймақтағы археологиялық жағдайлар неолит дәуіріне дейін жетеді. Бранденбург маркграфтығының аумағында, қазіргі Шарлоттенбург орналасқан жерде, орта ғасырдың соңында үш елді мекен болған: Шпре өзенінен оңтүстікке қарай орналасқан Лиецов (Leat tsow) және Казов (Caasow) шаруа қожалықтары, сондай-ақ өзеннен тыс орналасқан Glienicke (Gleanicke) елді мекені. Бұл атаулардың шығу тегі славяндық болғанымен, аталған елді мекендерде славян және неміс халқының бірге тұруы мүмкін.

Лиецов

Лиец (Лиец, Лютце, Лютцен, Лютце, Лютцов, Лютце және Люцен) алғаш рет 1239 жылы тіркелген, Аскан маркграфтары Иоанн I және Бранденбургтың Отто III жақын орналасқан Шпандауда Бенедикттік Санкт-Мариен монастырына негіз салған кезде. Монахинялар Люцен және Казов иеліктерімен иеленді; Лиецов шаруашылығы шамамен 1315 жылға қарай ауылға дейін кеңейтілген, ал Казов 1375 жылғы император Карл IV-нің тізімінде тастап кетілген деп көрсетілген. Ескі егістік атауларынан Шарлоттенбург аумағындағы үшінші ортағасырлық елді мекен – Глиенике, қазіргі Кантштрассе, Фасаненштрассе, Курфюрстендамм және Уландштрассе көшелерінің орнында, бұрынғы Глиникер көлінің жанында пайда болған деп есептеледі. Казов және Глиеникеден өзгеше, Лиецов ауданы үздіріспей қоныстандырылып, оның дамуы жақсы құжатталған. Протестанттық реформация кезінде Бранденбургтың курфюрсі Иоахим II Гектор 1542 жылы монастырь иеліктерін тәркілеп, 1558 жылы монастырды толығымен жапты. Төрт жүз жылдан астам уақыт бойы Берендт отбасының мүшелері қала әкімдері болып, осылайша төмен салық төлеуге мүмкіндік алды. Ауылдық шіркеу туралы алғашқы жазба 1541 жылға қарай сақталып қалған. Діни тұрғыдан Лиецов Вильмерсдорф приходының қарауында болды, дін қызметкерлері сол жерге қазіргі Лейбницштрассе, Констанцерштрассе және Бранденбургшештрассе көшелерінің бағытында орналасқан, «Priesterweg» (қасиетті жол) деп аталатын жолмен жетіп келді.

Шарлоттенбург сарайы

1695 жылы Ганноверлік София Шарлотта күйеуі, Бранденбург курфюрсті Фредерик III-тен, Потсдамның жанындағы Капут және Лангервиш иеліктеріне алмастырып Лиецовты алды. Фредерик 1695 және 1699 жылдар аралығында архитектор Иоганн Арнольд Неринг арқылы София Шарлотта үшін жазғы резиденция салдырды. Ол Пруссияның королі Фредерик I болып тәж кигеннен кейін, Лютценбург қамалы салтанатты сарайға айналдырылды, онда құрметті сарай болды. Бұл жұмысты шведтік шебер құрылысшы Иоганн Фридрих Эосандер басқарды. София Шарлотта 1705 жылдың ақпанында қайтыс болды; одан кейін сарайға қарап тұрған елді мекен Шарлоттенбург деп аталды, ал сарайдың өзі Шарлоттенбург сарайы болып белгіленді және 1705 жылдың 5 сәуірінде қала ретінде бекітілді. Король 1720 жылы тарихи Лиецов ауылы Шарлоттенбургке қосылғанға дейін қаланың мэрі қызметін атқарды. Фредериктің орнына келген Пруссияның Фредерик Вильгельм I сарайда сирек болды, бұл Шарлоттенбургтың кішкентай қаласын күйзеліске түсірді. Фредерик Вильгельм тіпті қаланың жеңілдіктерін жоюға тырысты. 1740 жылы оның ізбасары Фридрих II таққа отырғаннан бастап қаланың маңызы артты, себебі сарайда қайтадан тұрақты тойлар өтті. 1740 және 1747 жылдар аралығында Георг Венцеслаус фон Кнобельсдорф Фридрихтің резиденциясы ретінде шығыс Жаңа қанатын салды. Кейіннен Фридрих II өзі жобалаған Сансуси сарайын ұнатты. Фридрих II 1786 жылы қайтыс болғаннан кейін оның сіңілі ұлы Фридрих Вильгельм II оның орнына келді, және Шарлоттенбург сүйікті патшалық резиденцияға айналды, сондай-ақ оның ұлы және мұрагері Фридрих Вильгельм III (1797-1840 жылдары билік етті) үшін де солай болды. 1806 жылы Йена шайқасында Пруссия армиясы жеңілгеннен кейін француздар Берлинге басып кірді. Наполеон сарайды иеленді, ал оның әскерлері жақын жерде лагерь құрды. Шарлоттенбург 1815 жылы Наполеон соғыстарынан кейін жаңа Пруссияның Бранденбург провинциясының құрамына кірді.

Демалыс және тұрғын үй аумағы

18 ғасырдың соңында Шарлоттенбургтің дамуы тек тәжге ғана байланысты емес еді. Қала кеңейіп келе жатқан Берлин қаласы үшін демалыс орнына айналды. Оның алғашқы нағыз қонақ үйі 1770 жылдары ашылды, ол кезде Берлинер көшесі деп аталған (қазіргі Отто Сухр аллеясы), содан кейін көптеген қонақ үйлер мен сыра бақтары ашылды, олар әсіресе демалыс күндері танымал болды. Демалыс және ойын-сауық іздеген берлиндіктер қайықпен, каретамен, кейіннен ат жегілген трамвайлармен келді, ең алдымен 1904 жылы банкротқа ұшыраған Шпрее өзенінің жағасындағы Флора деп аталған үлкен ойын-сауық паркіне. 1860 жылдардан бастап Берлиннің бай буржуазиясы Шарлоттенбургті тұрғын үй аумағы ретінде ашты, алғашқылардың бірі Герсон фон Блейхродер және Эрнст Вернер фон Сименс болды, олар 1862 жылы Берлинер көшесінде вилла салдырды. Сонымен қатар Siemens & Halske және Schering сияқты өнеркәсіптік компаниялар солтүстік-шығыста, Берлиннің Моабит ауданымен шекарада ірі зауыттар салды. 1877 жылы Шарлоттенбург қала құқығын алды және Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін халқы күрт өсті, 1893 жылы 100 000 тұрғыны, ал 1920 жылы 306 000 тұрғыны болды, бұл Берлиннен кейін Бранденбург провинциясының екінші ірі қаласы еді. 19 ғасырдың индустриялану барысында Шарлоттенбургтің көп бөлігі Хобрехт жоспарында жасалған көшелер желісіне енгізілді, бұл аймақ архитектуралық тұрғыдан Вильгельмин сақинасы деп аталды. Даму кең көшелер мен тротуарлар, саябақтар және кең тұрғын үйлерді жоспарлаумен бірге жүрді, әсіресе оңтүстік Курфюрстендамм аймағында, бұл Шарлоттенбургтің көп бөлігіне оның әулеттік тұрғын сипатын сақтауға мүмкіндік берді. "Пруссияның ең бай қаласы" 1879 жылы Корольдік техникалық колледжін (кейіннен Берлин технология институты болды) құрды, содан кейін Физикалық-техникалық Рейхсанстальт және Көркем өнер колледжі ашылды. 1905 жылы 200 жылдық мерейтойына орай биік мұнарасы бар жаңа қалалық үй салынды, ал 1912 жылы опера театры есігін ашты. Шарлоттенбургтің өздік муниципалитет ретіндегі тарихы 1920 жылдың 1 қазанындағы Ұлы Берлин заңымен аяқталды, сол кезде қала Берлиннің бір бөлігіне айналды. Бранденбург провинциясы 1918 жылдан бастап, 1946 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін провинция таратылғанға дейін Шарлоттенбургте басқарылды. Талаат паша, бұрынғы Осман империясының ішкі істер министрі, Үш пашаның бірі және армян геноцидінің сәулетшісі, 1921 жылдың 15 наурызында Шарлоттенбургте Согомон Теһлирянның қолынан қаза тапты.

Берлин ауданы

1920 жылдары Курфюрстендамм айналасындағы аймақ Берлиннің "Жаңа Батысы" болып қалыптасты, бұл даму 1900 жыл шамасында Театр де Вестенс, Кафе де Вестенс және Кауфхаус де Вестенс ашылуымен басталған еді. Содан кейін бірнеше театрлар, кинотеатрлар, барлар мен мейрамханалар ашылып, Шарлоттенбургты Берлиндегі демалыс пен түнгі өмірдің орталығына айналдырды. Альфред Дёблин, Отто Дикс, Готфрид Бенн, Эльза Ласкер-Шюлер, Бертольт Брехт, Макс Либерман, Стефан Цвейг және Фридрих Холландер сияқты суретшілер Кайзер Вильгельм ескерткіш шіркеуінің жанындағы әйгілі Романикалық кафеде жиналатын. Дегенмен, "Алтын жиырма жылдықтар" кезеңі нацистік партияның күшеюімен аяқталды. Екінші дүниежүзілік соғыста Брайтшайдплац аймағы әуе шабуылдары мен Берлин шайқасында ауыр зақымдарға ұшырады. 1945 жылдан кейін қала одақтастар тарапынан бөлінді, ал Шарлоттенбург Суық соғыс кезінде британдық сектордың бір бөлігі болды. Курфюрстендамм аймағы тез арада маңыздылығын қайта қалпына келтірді, себебі ол Батыс Берлиннің сауда орталығына айналды. Сондықтан 1960 жылдардың соңындағы неміс студенттік қозғалысының наразылықтары мен ірі демонстрациялары осы жерде өтті, бұл 1967 жылдың 2 маусымында Deutsche Oper операсындағы Мохаммад Реза Шах Пахлавиге қарсы демонстрация кезінде студент Бенно Онесоргты полиция офицерінің атып өлтіруімен аяқталды. Берлиннің бірігуіне дейін Шарлоттенбург Батыс Берлиннің орталығы болды, онда көптеген жоғары деңгейдегі барлар мен мейрамханалар орналасқан. 1990 жылғы Германияның бірігуінен кейін Шарлоттенбург Берлиннің тарихи орталығы ретінде Митте ауданының дамуымен күресті. City West әлі де негізгі сауда аймағы болып табылады, онда көптеген ірі қонақүйлер, театрлар, барлар мен мейрамханалар бар. Шарлоттенбургтің Кантштрассе көшесіндегі аймақ – Батыстағы Берлиннің Қытай ауданы, онда көптеген азиялық дүкендер, гастрономия мекемелері мен тұрғындар шоғырланған. Ол көбінесе Қытайдың оңтүстік Гуандун провинциясына сілтеме жасай отырып, Кантонштрассе деп аталады.