Кіріспе

Тарихи кемежай, қазір Канарлық аймақтың бөлігі. Батыс Үндістан доктары – үш доктан, кемежайлардан және тауарларды импорттау және Британдық Батыс Үндістанға тауарлар мен кейде жолаушыларды экспорттау үшін салынған қоймалар жиынтығы. Лондонның Иттер аралында орналасқан алғашқы док 1802 жылы ашылды. 1980 жылы коммерциялық жабылудан кейін, Канарлық аймақ дамуы кең аумақтарының бірін тарылта отырып, ылғалды доктардың айналасында салынды.

Ерте тарих

Роберт Миллиган (шамамен 1746–1809), шотландтық отбасынан шыққан, Батыс Үндістан доктарының құрылысына басты жауапкер болды. Ол Батыс Үндістандағы бай саудагер, құл саудагері және кеме иесі болды, отбасының Ямайкадағы қант плантацияларын басқарғаннан кейін Лондонға оралды. Лондон портын құрайтын Темза бойындағы кең кемежайлардағы ұрлық және кешігу салдарынан туған шығындарға ашуланған Миллиган, Джордж Хибберт басқаратын қуатты бизнесмендер тобын басқарды. Хибберт – Лондонның Батыс Үндістан плантаторлары мен саудагерлерінің қоғамының төрағасы, саудагер, саясаткер және кеме иесі болды. Олар биік қабырғамен қоршалған ылғалды док құруды ұсынды. Топ Батыс Үндістан доктарын жоспарлап, салып, Парламенттен Батыс Үндістан док компаниясын құруға рұқсат алу үшін лоббилеу жұмыстарын жүргізді. Миллиган Батыс Үндістан док компаниясының төрағасының орынбасары және төрағасы қызметін атқарды. Доктар 1799 жылғы Батыс Үндістан доктары туралы заңмен бекітілді және Лондондағы алғашқы коммерциялық ылғалды доктар болды. 1800 жылдың 12 шілдесіндегі іргетас қалау рәсіміне британ премьер-министрі Уильям Питт кіші және лорд-канцлер лорд Лафборо Миллиган мен Хиббертпен бірге қатысты. Доктар 1802 жылдың 27 тамызында ресми түрде ашылды, ал жүкті тасымайтын «Генри Аддингтон» кемесі арқанмен суға тартылды. Содан кейін Батыс Үндістаннан жүк тасыған «Эхо» кемесі ілесіп келді. Келесі 21 жыл бойы Лондон портын пайдаланатын Батыс Үндістан саудасындағы барлық кемелер Парламент актісіндегі бір тармақ бойынша Батыс Үндістан доктарын пайдалануға міндетті болды, бұл акт олардың құрылысына мүмкіндік берген еді. Оңтүстік док, бастапқыда Оңтүстік-Батыс Үндістан док деп аталған, кейіннен Оңтүстік док деп аталды, 1860 жылдары салынды, бұл 1805 жылы салынған және тиімсіз деп танылған Қалалық каналдың орнына салынған еді. 1909 жылы Лондон портының басқару органы (PLA) Батыс Үндістан доктарын, сондай-ақ Сент-Кетаринден Тилбериге дейінгі басқа жабық доктарды өз басқаруына алды. 1960 жылдан 1980 жылға дейін доктардағы сауда көлемі дерлік тоқтап қалды. Мұның екі негізгі себебі болды. Біріншіден, контейнерлік тасымалды дамыту осы типтегі салыстырмалы түрде кішкентай доктарды тиімсіз етті, ал док иелері өзгерістерді қабылдауға асықпады. Екіншіден, доктар арқылы сауданы қолдаған өңдеу өнеркәсібінің экспорты азайды және жергілікті аймақтан көшіп кетті. Доктар 1981 жылы жабылды.

Қайта құру

Ағыстағы жабық доктар жабылғаннан кейін, аймақ Docklands жобасының аясында жаңартылды және қазір Канар Уорф дамуының орнына айналды. Канар Уорфтың алғашқы кезеңдегі ғимараттары судың үстіне салынды, бұл солтүстік және орталық доктардың енін азайтты. 1990 жылдары Канар Уорф метро станциясы орталық док ішінде салынды. Алғашқы док ғимаратының бір бөлігі 2003 жылы Лондон доктары мұражайы ретінде пайдалануға берілді. Crossrail Place дамуы 2015 жылдың мамырында аяқталды, ал оның астындағы Канар Уорф Crossrail станциясы 2015 жылдың қыркүйегінде аяқталды.

Орналасу

Бастапқы доктар судың импорттық догынан, кейіннен Солтүстік док деп аталды, және экспорттық догынан, кейіннен Орталық док деп аталды. Олардың біріктірілген мүмкіндігі 600-ден астам кемені қабылдауға жететін. Доктардың екі шетіндегі шлюздер мен бассейндер оларды Темза өзенімен байланыстырды. Бұлар Блэкволл бассейні және Лаймхаус бассейні деп аталды, оларды Regent’s Canal Dock деп те аталатын Лаймхаус бассейнімен шатастырмау керек. Тыңғырықтарды болдырмау үшін кемелер Блэкволдың (шығыс) жағынан кірді, ал жүк тасымалдаушылар Лаймхаус жағынан батысқа қарай кірді. Блэкволл бассейніне кеме жөндеу үшін құрғақ док салынды. Кейіннен Солтүстік Лондон теміржолының Поплар догы да Блэкволл бассейніне қосылды. Доктардың құрылымы Батыс Үндістаннан келген кемеге солтүстік докта жүк түсіріп, оңтүстік докқа айналып өтіп, бұрын Темзаның тығыз және қауіпті жоғарғы ағысында кеткен уақыттың бір бөлігінде экспорттық жүк тиеуге мүмкіндік берді. Импорттық доктың айналасында бес қабатты қоймалардың үздіксіз қатары салынды, оны сәулетші Джордж Гвилт және оның ұлы, сондай-ақ Джордж жобалады. Экспорттық докқа жүк келіп түскен кезде ғимараттар аз қажет болды. Ұрлықтан қорғау үшін бүкіл кешен биіктігі 6 метрлік кірпіш қабырғамен қоршалды. Үш док бастапқыда бөлек болды, солтүстік екі док тек екі жақтағы бассейн арқылы байланысты, ал Оңтүстік док шығыс жақтағы үш бассейн арқылы байланысты. Теміржолмен қатынау өте қиын болды. PLA бақылауында үш докты біртұтас жүйеге біріктіру үшін кесілді, Темзаға батыс жақтағы қосылыстар Лаймхаус бассейнімен бірге толтырылды, сонымен қатар екі солтүстік док арасындағы батыс байланыс та толықтырылды. Бұл солтүстік және батыстан жол және теміржол қатынасын жақсартты. Оңтүстік док Миллволл догының солтүстік жағымен де байланысты, оның кеңейтілген шығыс шлюзі Темзадан бүкіл Батыс Үндістан және Миллволл жүйесіне жалғыз кіреберіс болды.