Кіріспе
Польшалық-американдық кино продюсері (1882–1974)
Сэмюэл Голдвин (туған аты – Шмуэль Гелбфиш; 1882 жылғы 27 тамызда (өз мәлімдемесі бойынша, бірақ көбінесе 1879 жылғы шілдеде туған) – 1974 жылғы 31 қаңтарда қайтыс болған), сонымен қатар Сэмюэл Голдфиш деп те белгілі, Польшада туған американдық кино продюсері. Ол Голливудта бірнеше киностудияның құрылуына үлкен үлес қосып, олардың басшысы болды. 1973 жылы «Алтын глобус» сыйлығының Сесил Б. ДеМилль атындағы арнайы сыйлығымен, 1947 жылы Ирвинг Г. Тальберг естелік сыйлығымен және 1958 жылы Жан Гершольт гуманитарлық сыйлығымен марапатталды.
Ерте өмір
Голдвин 1879 жылғы шілдеде туған болуы мүмкін, бірақ ол өзінің туған күнін 1882 жылғы 27 тамыз деп айтқан. Ол Варшава қаласында Шмуэль Гелбфиш ретінде поляк еврей хасидтері Арон Давид Гелбфиш, саудагер, және оның әйелі Ханна Фримет (қыздығы Фишхаут) отбасында дүниеге келді. Әкесі қайтыс болғаннан кейін ол Варшавадан ақшасыз кетіп, Гамбургке барды. Ол онда отбасының таныстарының үйінде тұрып, қолғап жасаушылыққа оқыды. 1898 жылғы 26 қарашада Гелбфиш Гамбургтен Англияның Бирмингем қаласына сапар шекті, онда алты апта туыстарымен Сэмюэл Голдфиш деген атпен бірге болды. 1899 жылғы 4 қаңтарда ол Ливерпульден кемеге отырып, 19 қаңтарда Филадельфияға жетіп, Нью-Йоркке бағыт алды. Ол Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі Гловерсвилл қаласында дамыған қолғап бизнесінде жұмыс табады. Ұзақ өтпей оның маркетингтік дағдылары оны "Элит қолғап" компаниясындағы табысты сатушыға айналдырды. Төрт жыл сату жөніндегі вице-президент қызметін атқарғаннан кейін ол Нью-Йорк қаласына көшіп, Батыс 61-ші көшедегі 10-ға қоныстанды.
Бастысы
1913 жылы Голдфиш өзінің қайын інісі Джесси Л. Ласки, Сесил Б. Демил және Артур Френдпен бірге ұзақметражды фильмдер өндіру үшін "The Jesse L. Lasky Feature Play Company" серіктестігін құрды. "The Squaw Man" атты сахналық пьесаның киноқұқықтары 4000 долларға сатып алынды және басты рөлге Дастин Фарнум шақырылды. Голливудта түсірілген алғашқы көркем фильмнің түсірілімі 1913 жылдың 29 желтоқсанында басталды. 1914 жылы Paramount компаниясы В. В. Ходкинсон басқарған кинопрокат және көрсету корпорациясы болды. Таратуға көбірек фильмдер іздеген Paramount 1914 жылдың 1 маусымында Ласки компаниясымен жылына 36 фильм жеткізу туралы келісімшартқа қол қойды. Paramount компаниясының тағы бір жеткізушісі Адольф Цукордың "Famous Players Company" болды. Екі компания 1916 жылдың 28 маусымында бірігіп, "Famous Players–Lasky Corporation" құрды. Цукор тыныш түрде Paramount акцияларын сатып алып, бірігуге екі апта бұрын "Paramount Pictures Corporation" президенті болды және Ходкинсонды Цукордың серіктесі Хирам Абрамспен алмастырды. Бірігу нәтижесінде Цукор "Paramount" және "Famous Players–Lasky" компанияларының президенті болды, Голдфиш "Famous Players–Lasky" компаниясының басқарма төрағасы болып тағайындалды, ал Джесси Ласки бірінші вице-президент болды. Цукормен бірнеше қайшылықтардан кейін Голдфиш 1916 жылдың 14 қыркүйегінде төрағалықтан және атқару комитетінің мүшелігінен кетті. Голдфиш енді басқарудың белсенді мүшесі емес еді, бірақ ол әлі де акцияларға ие болды және директорлар кеңесінің мүшесі болды. Кейіннен "Famous Players–Lasky" "Paramount Pictures Corporation" құрамына кірді, ал "Paramount" Голливудтың ірі студияларының біріне айналды.
Голдвин суреттері
1916 жылы Голдфиш Бродвей продюсерлері Эдгар және Арчибальд Селвинмен серіктестік құрып, есімдерінің комбинациясын пайдаланып, кино өндірісі кәсіпорнын «Голдвин Пикчерс» деп атады. Ол мүмкіндікті сезіп, 1918 жылдың желтоқсанында заң жүзінде өзінің атын Самуэль Голдуин деп өзгертті.
Голдуин сол кезде көптеген фильмдер түсірді және Голливудтың ең табысты тәуелсіз продюсері атанды. Оның көптеген фильмдері ұмытылып кетті, бірақ Джон Фордпен ынтымақтастығы нәтижесінде «Арроссмит» (1931) фильмі «Оскар» сыйлығының «Ең жақсы фильм» номинациясына ие болды. Голдуин мен Форд алты жылдан кейін «Қырағай» (1937) фильмінде тағы да табысты жұмыс істеді. Уильям Уайлер Голдуиннің ең жоғары бағаланған фильмдерінің көпшілігіне режиссерлік жасады, олар «Додсворт» (1936), «Өлі соққақ» (1937), «Утерлинг-Хайтс» (1939), «Кішкентай түлкілер» (1941) және «Біздің өміріміздің ең жақсы жылдары» (1946) фильмдері үшін «Оскар» сыйлығына ұсынылды. Голдуиннің бірнеше фильміндегі, әсіресе Уайлердің режиссерлік еткен фильмдеріндегі бас рөлдерді сомдаған актерлер де өздерінің ойыны үшін «Оскарға» үміткер болды. 1930 жылдары Голдуин барлық фильмдерін United Artists арқылы көрсетті, ал 1941 жылдан бастап, мансабының соңына дейін Голдуиннің фильмдерін RKO Pictures таратты.
Оскар жеңіс және кейінгі жылдары
1946 жылы, ол Кино өнер және ғылым академиясының Ирвинг Г. Тальберг ескерткіш сыйлығымен марапатталған жылы, Голдвиннің "Өміріміздің ең жақсы жылдары" атты драмасы, Мырна Лой, Фредерик Марч, Тереза Райт және Дана Эндрюс бас рөлдерде ойнаған, "Үздік фильм" номинациясында академиялық сыйлықты жеңіп алды. 1950 жылдары Сэмюэл Голдвин бірнеше мюзикл түсірді, соның ішінде Дэнни Кеймен түсірген соңғы фильмі – "Ханс Кристиан Андерсен" (1952) және Марлон Брандо, Жан Симмонс, Франк Синатра және Вивиан Блейн ойнаған, Бродвейдегі табысты мюзикл негізінде түсірілген "Guys and Dolls" (1955). Бұл Голдвиннің MGM арқылы шығарған жалғыз тәуелсіз фильмі болды. Соңғы фильмінде Сэмюэл Голдвин афроамерикандық актерлер Сидни Пуатье, Дороти Дэндридж, Сэмми Дэвис-младший және Перл Бейлиді Джордж Гершвиннің "Порги мен Бесс" операсының киноверсиясында (1959) біріктірді. Columbia Pictures компаниясы шығарған фильм үш номинацияда "Оскарға" ұсынылды, бірақ тек "Үздік түпнұсқа музыкасы" номинациясында ғана жеңіске жетті. Фильм сыншылар тарапынан да, коммерциялық тұрғыдан да сәтсіз болды, ал Гершвин отбасы фильмді ұнатпай, оны көрсетуден алып тастады. Фильм операны музыкалық номерлер арасында диалогтар қосылған опереттаға айналдырды. Бұл Голдвин үшін үлкен көңіл көшірді, өйткені, биограф Артур Маркстың сөзіне сүйенсек, ол оны өзінің ең маңызды туындысы деп санады және 1935 жылы сахнада алғаш көргеннен бері "Порги мен Бесс" фильмін түсіргісі келген. Голдвиннің Беверли-Хиллстегі 1200 Лорел-Лейн мекенжайындағы үйі 1934 жылы аяқталды, оны Дуглас Хоннольд пен Джордж Вернон Расселл жобалаған. Голдвиндер бұл үйде жиі әлеуметтік шаралар ұйымдастырды.
Марапаттар
1957 жылы Голдвин гуманитарлық мақсаттарға қосқан көрнекті үлесі үшін Жан Хершольт гуманитарлық сыйлығымен марапатталды. 1971 жылдың 27 наурызында президент Ричард Никсон Голдвинге Президенттік бостандық медалін табыс етті.
Некелер
1910 жылы Голдвин Джесси Л. Ласкидің әпкесі Бланш Ласкиге үйленді. Олардың қызы дүниеге келді. 1915 жылы жұбайлар ажырасты. 1925 жылы ол актриса Фрэнсис Хауардқа үйленді және өмірінің соңына дейін олар бірге болды. Олардың ұлы Сэмюэл Голдвин кіші әкесінің бизнесіне қосылды. Әйелдермен қарым-қатынаста шебер болғандықтан, Сэмюэл Голдвин әлеуметтік ортада «әйелдер адамы» ретінде танымал болды. Голдвин қызы Жан Говард: «Сэм Голдвин көпшілық алдында әйелдерге көңіл көрсетуді ұнатпады, себебі ол мұндай нәрсеге тым жоғары баға берді», – деген пікірін білдірді. Бірақ оның сырлы қарым-қатынастары көп болды, тіпті әйелі Фрэнсис Хауард оған көз жұмды.
Немере інісі
Голдвиннің туыстарының арасында жүлделі сәулетші Фред Лейбсонсольд бар (Канада мен АҚШ-тағы көптеген концерт залдарын жобалағандығымен танымал). Фред – Сэмнің кіші қарындасы Манья Лейбсонсольдтың ұлы, ол 1939-1940 жылдары ағалары Сэм мен Бен оны Варшава геттосынан шығаруға бар күштерін салғанына қарамастан, Холокост кезінде қаза болған.
Сэмюэл Голдвин қоры
Сэмюэл Голдвиннің өсиетімен оның атында көп миллион долларлық қайырымдылық қоры құрылды. Бұл қордың басқа да жобаларының ішінде Сэмюэл Голдвин жазу сыйлығын қаржыландыру, Франсис Говард Голдвин Голливуд аймақтық кітапханасының құрылысына көмектесу, сондай-ақ Motion Picture & Television Country House and Hospital-ға үздіксіз қаржы жәрдемі көрсету кіреді.
Сэмюэл Голдуин компаниясы
Голдвин аға қайтыс болғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, оның ұлы Сэмюэл Младший, Голдвиннің мақсаттары мен туындыларын сақтауға бағытталған тәуелсіз кино және теледидар тарату компаниясын құрды. Компанияның активтері кейін Orion Pictures компаниясымен сатып алынды, ал 1997 жылы Orion компаниясының бас компаниясы Metro Goldwyn Mayer-ге берілді. Бірнеше жыл өткен соң, Сэмюэл Голдвин Младший отбасылық қоры мен Warner Bros. Голдвин өндірген барлық фильмдерге құқықтарды иеленді, бірақ "Жылдамдық" фильмі MGM еншілес компаниясы United Artists-қа қайтарылды.
Голдвинзмдер
Голдвин өзінің "Goldwynisms" ("жағымсыз немесе қарама-қайшы сөздер, жағдайлар, идиомалар және т.б. қолданудан туындайтын күлкілі мәлімдеме немесе сөз тіркесі") деп аталатын малапропизмдері, парадокстері және басқа да сөйлеу қателерімен танымал болды және оның сөздері жиі келтіріледі. Мысалы, ол былай деген: "Менің ойымша, ешкім өмірбаянын өлімінен кейін ғана жазуы керек" және "Менің де қатысым болмасын" деген сияқты. Голдвинге қатысты кейбір атақты цитаталар дұрыс емес. Мысалы, "ауызша келісім-шарт жазылған қағазынан да құнды емес" деген сөз Голдвинге дұрыс емес таңылған, ал шындығында ол әріптесінің сенімділігін жоғары бағалаған: "Оның ауызша келісім-шарты жазылған қағаздан да құнды". Бұл әріптес Джозеф М. Шенк немесе Джозеф Л. Манкевич болған деседі. Голдвиннің өзі бұл қателік туралы білгені және оған қуанғаны айтылады. Ол фильм түсіру үшін сатып алған "Жалғыздық құдығы" кітабының лесбиянкалар туралы екенін және оны түсіруге болмайтынын естігенде: "Ештеңе етпес, оларды венгрлер етіп көрсетейік" депті. 1934 жылы "Балалар сағаты" бағдарламасының құқықтарына қатысты да осыған ұқсас жауап берген: "Бұл жақсы, оларды армяндар етіп көрсетейік". Grateful Dead тобының "Scarlet Begonias" әнінде "Мен көбінесе дұрыс айта алмаймын, бірақ мен ешқашан қателеспеймін" деген сөздер кездеседі. Бұл Голдвиннің "Мен әрқашан дұрыс болмасам да, ешқашан қателеспеймін" дегенімен үйлеседі.