Кіріспе

Қытай Хан әулетінің генералы (168–223)

Цао Рен (168 – 6 мамыр 223), әдепті есімі Цзисяо, Қытайдың Шығыс Хан әулетінің соңғы кезеңінде Цао Цаоның қол астында қызмет еткен әскери генерал, сонымен қатар оның үлкен екінші туысы болған. Ол Үш патшалық дәуірінде Цао Цаоның ұлы және мұрагері Цао Пи құрған Цао Вэй мемлекетінде қызметін жалғастырды. Цао Рен Хан әулетінің құлауына әкелген азаматтық соғыстарда Цао Цаоға көмектесуде маңызды рөл атқарды. Цао Пи таққа отырғанда Ұлы маршал (大司馬) қызметіне тағайындалды, ал Вэй мемлекетінің құрылуындағы еңбегі үшін Цао Пи оны құрметпен атады. Дегенмен, Цао Ренді Вэйдің қарсыласы Шығыс Ву мемлекетінің генералы Чжу Хуан бір кезде қабілетсіз қолбасшы деп қынжырлаған.

Ерте өмір

Сао Рен – Сао Цаоның кіші екінші туысы болды. Оның атасы Цао Бао (曹襃) және әкесі Цао Чи (曹熾) Шығыс Хан әулеті үкіметінде қызмет еткен. Оның кіші тоғасы Цао Чун болды. Әкелері ерте қайтыс болғандықтан, Сао Рен мен Сао Чун басқа отбасыда тәрбиеленді. Есейген кезде олар отбасылық мүлікті мұраға алды. Олар байлығымен және жүздеген қызметшілері мен жалдамалы адамымен танымал болды. Жастық шағында Сао Рен атқа мінуге, садақпен атуға және аң аулауға құмар болды. Хан әулетінің соңында Қытайда тәртіпсіздік туғанда, Сао Рен 1000-нан астам сарбаздан тұратын жасақ жинап, Хуай және Си өзендері маңындағы аймақтарды аралап жүрді. Сао Рен және оның ізбасарлары 190 жыл шамасында Сао Цаоға қосылды, ол Донг Чжуоға қарсы науқанға қосылу үшін әскер жинап жатқан еді. Сао Рен Сао Цаоның қол астында Жеке Басқару Майоры (別部司馬) шеніне ие болды, бірақ іс жүзінде Ұшқыш Қылыш Полковнигі (厲鋒校尉) қызметін атқарды.

Орталық Қытайдағы науқандар

190-жылдар бойында Цао Рен Цао Цаодың соңынан Қытайдың орталық аймағындағы қарсыласатын әміршілерге қарсы түрлі жорықтарға қатысты. 197-199 жылдары Юань Шуға қарсы жорықта зор үлес қосты. 193-194 жылдары Цао Цао Сю провинциясына провинциялық губернатор Тао Цянға шабуыл жасағанда Цао Рен ат әскеріне басшылық етіп, алғы шепті басқарды. Ол Тао Цянның генералы Лю Юді (呂由) жеңіп, әскерін Пеңченгте (彭城; қазіргі Сючжоу, Цзянсу) Цао Цаоның бас әскерімен кездесуге жеткізді, онда олар Тао Цян күштеріне үлкен жеңіс сыйлады. Кейін Цао Рен мен оның ат әскері Сю провинциясының округтеріндегі түрлі шайқастарда Тао Цянның қол астындағыларын жеңді. Цао Цао мен Лю Бу арасындағы қақтығыс кезінде Цао Рен Гуян (勾陽) қаласында Лю Будың бағыныштысы Лю Хеге (劉何) шабуыл жасап, жау қолбасшысын тірі ұстады. Цао Цао Сары басқан көтерілісшілерді жеңгеннен кейін, император Сяньды (Ли Цзю және Гуо Синың қолынан қашып шыққан) қабылдап, 196 жылы Сю қаласында (許; қазіргі Сючан, Хэнань) жаңа астана құрды. Цао Рен өзінің еңбегі үшін Гуанян округінің әкімшісі (太守) болып тағайындалды. Алайда, Цао Рен өзінің билік аймағында губернаторлық міндетін атқармады, себебі Цао Цао оның әскери қабілетін бағалап, Сюда жанында қалдырды. Цао Рен кеңесші (議郎) лауазымында азаматтық қызметкер болғанымен, ат әскеріне басшылық етуді жалғастырды. Келесі жылы Цао Рен Цао Цаомен бірге Чжан Сюға қарсы жорыққа қатысты және Чжан Сюдың Вандағы (宛; немесе Ванченг, қазіргі Ванченг ауданы, Наньян, Хэнань) бекінісінің маңындағы округтерге шабуыл жасау үшін жеке күшке басшылық етуге уәкілеттік алды, нәтижесінде ол 3000-нан астам бейбіт тұрғынды тұтқынға алды. Чжан Сю бастапқыда Цао Цаоға бағынды, бірақ кейін көтеріліп, күтпеген шабуыл жасады, бұл Ванчен шайқасына әкелді. Цао Цао жеңіліске ұшырады және күштері Чжан Сюдың одан әрі шабуылдарын тойтарып алғаннан кейін шегінді. Алайда, шегіну кезінде Чжан Сю қайтадан шабуыл жасады және Цао Цаоның әскері жауды ығыстыра алмады. Цао Цао әскерінің рухы төмендеді, бірақ Цао Рен әскерлердің рухын көтеріп, оларды жігерлендіріп, шабыттандырды. Цао Цао Цао Реннің батылдығына қатты таң қалды және кейін қарсы шабуылда Чжан Сюді жеңуге қол жеткізді.

Юань Шаоға қарсы жорық

200 жылы Цао Цао мен Юань Шаоның әскерлері Гуанду шайқасында тоқталғанда, Юань Шао Лю Бейді әскермен бірге Цао Цаоға қарсы көтерілістерді қолдау үшін Иньцзянға (氵隱疆; қазіргі Сючжан қаласының оңтүстік-батысында, Хэнань провинциясы), шамамен астанадан 8.3 шақырым оңтүстікке жіберді. Цао Цао өзінің билігіндегі аймақтардағы осындай жағдайлардан алаңдап, көтерілістерді басу үшін Цао Ренді жіберді. Цао Рен көтерілісшілердің Лю Бейдің қолдауы болғандықтан қиындық тудыруға батылданыпты, бірақ Лю Бейдің әскері жаңадан жиналған және тәжірибесіз болғандықтан, оларды жеңу қиын болмады. Цао Рен көтерілісшілердің басшысы Лю Пиді нысанаға алып, шайқаста өлтірді, содан кейін Лю Бейді де жеңді. Юань Шао Цао Цаоның батысқа қарайтын жолын кесу үшін Хан Мэнді (韓猛) оңтүстік-батысқа жіберді. Цао Рен бұл қауіпке жауап ретінде Хан Мэнді Жилуо төбесінде (雞洛山; қазіргі Синьми қаласынан, Хэнань провинциясының солтүстік-шығысына қарай 50 ли жерде орналасқан) жеңді. Юань Шао қорқып, әскерін жіберуге батылы бармады. Кейін Цао Рен мен Ши Хуан (史渙) Юань Шао лагеріне азық-түлік тасымалдаған керуенге шабуыл жасап, азық-түлік қорын жойды. Гуанду шайқасындағы жеңісінен кейін Цао Рен 3-ші ғасырдың басында Цао Цаомен бірге Юань Шаоның мұрагерлеріне қарсы жорықтарға қатысуын жалғастырды. Ху асуы (壺關; қазіргі Хугуань ауданы, Шаньси провинциясы) маңындағы шайқаста Цао Цао қала түскеннен кейін барлық жау әскерін тірідей көмуге бұйрық берді. Бірақ бірнеше күн қоршаудан кейін Цао Цаоның әскері қаланы ала алмады. Сонда Цао Рен Цао Цаоға: «Қаланы қоршағанда, қорғаушыларға берілу мүмкіндігін қалдыруымыз керек. Егер сіз қала алынғаннан кейін қорғаушылардың қырылатынын айтсаңыз, олар міндетті түрде қарсылық көрсетеді. Сонымен қатар, қаланың бекіністері мықты, қорғаушылардың да жеткілікті қоры бар, сондықтан шабуыл жасасақ, біздің әскеріміз ауыр шығынға ұшырайды, ал қорғанысқа көшсек, мұнда тоқтап қаламыз. Өлімге дейін күресуге дайын қорғаушылары бар қаланы қоршау – ақылға сыймас нәрсе», – деді. Цао Цао Цао Реннің кеңесін тыңдап, жау кейін берілді. Жорықтан кейін Цао Рен өзінің еңбегі үшін «Басты ауыл маркизі» (都亭侯) атағын алды.

Цзянлинг шайқасы және Қытайдың солтүстік-батысындағы жорықтар

208 жылы Қызыл жартастар шайқасында Сунь Куан мен Лю Бэйден жеңілгеннен кейін Цао Цао солтүстікке шегініп, Цао Рен мен Сюй Хуанды стратегиялық Цзянлинг округін (江陵郡; қазіргі Цзиньчжоу, Хубэй) Чжоу Ю бастаған Сунь Куан әскерінің шабуылынан қорғауға қалдырды. Ол кезде Цао Рен Оңтүстікке шабуыл жасайтын генерал (征南將軍) міндетін атқарып жүрген еді. Чжоу Ю Цзянлингте Цао Цао әскеріне қарсы күресу үшін бірнеше мыңдық авангардты жіберді. Цао Рен әскерінің рухы төмен екенін білді, себебі олар жақында Қызыл жартастарда жеңілген еді, сондықтан ол бағыныстысы Ню Цзиньге 300 ерікті сарбазды шайқасқа жіберуді бұйырды, олардың батылдық танытып, әскердің рухын көтеретініне үміттенеді. Ню Цзинь мен оның сарбаздарының саны жаудан кем болды және олар жаумен қоршалды. Цао Реннің бас хатшысы (長史), Чэнь Цзяо (陳矯), қала қабырғасынан жағдайды көргенде, қорқып ақтарды. Бірақ, барлығы ойлағандай болмады, Ню Цзинь 100 сарбазымен У әскерінің арасында дүрлікіді тудырды. Цао Рен Ню Цзиньдің аз ғана сарбазымен үш есе көп У әскерін шаршатып, олармен күрескенін көргенде, ашу мен қайратқа толып, қаладағы барлық әскерге соғысқа дайындалуға бұйрық берді. Чэнь Цзяо және басқалары оны қауіптен сақтандыруға тырысты, бірақ Цао Рен оларды елемеді және барлық сарбаздарға жау қатарына шабуыл жасауға бұйрық берді. Цао Рен Ню Цзинь мен оның аман қалған сарбаздарын құтқарып, тіпті жау қатарында қалған сарбаздарын құтқару үшін кері қайтты. Сунь Куан әскері шегінді. Цао Рен келгенде, оның қол астындағылары: "Генерал, сіз шынымен көктен түскен адамсыз!" деді. Әскер Цао Реннің батырлығына таң қалды, ал Цао Цао осы оқиғаны естігенде қатты әсерленді. Цао Реннің маркиздік атағы "Анпин ауылының маркизі" (安平亭侯) болып өзгертілді. 211 жылы Цао Рен Ма Чао мен Хан Суй бастаған солтүстік-батыс әскерлерінің коалициясына қарсы Цао Цаоның жорықтарына қатысты, бұл Тоң асуы шайқасына әкелді. Цао Рен батысты бекітуші генерал (安西將軍) болып тағайындалды және Цао Цао майданға келгенге дейін Тоң асуындағы қорғанысқа басшылық етті. 212 жылы Су Бо (蘇伯) мен Тянь Ин (田銀) көтеріліс жасағанда, Цао Рен Батыр атты әскердің (驍騎將軍) генерал-майтабын міндетін атқарушы болып тағайындалды және ол көтерілісшілерге шабуыл жасап, оларды жеңді.

Фанченг шайқасы

Цао Ренге Оңтүстікке шабуыл жасайтын генерал (征南將軍) лауазымы қайта тағайындалды және оған Фань (; сонымен қатар Фанчэн деп аталды, қазіргі Фанчэн ауданы, Сянфан, Хубэй) қаласында гарнизон орналастыруға және Цао Цаоның Цзин провинциясындағы әскерлерін бақылауға бұйрық берілді. 218 жылдың соңы мен 219 жылдың басында Ван (宛; қазіргі Ванчэн ауданы, Наньян, Хэнань) қаласында Ху Инь (侯音) көтерілісін басып қозғағаннан кейін, Цао Рен ресми түрде Оңтүстікке шабуыл жасайтын генерал болып тағайындалды және Фанда гарнизонды жалғастырды. 219 жылдың күзінде Лю Бэйдің оңтүстік Цзин провинциясындағы Лю жерлерін басқаратын генералы Гуан Ю солтүстікке қарай Фанға шабуыл жасау үшін әскер басқарды. Цао Цао генерал Ю Цзиньді Гуан Юға қарсы тұру үшін жеті әскерді басқаруға жіберді, бірақ қатты жаңбырдың салдарынан Хан өзені тасып, әскерлер су тасқынынан жойылды. Ю Цзинь Гуан Юға бағынды, ал оның қолбасшысы Панг Дэ қарсылық көрсетіп, Гуан Ю оны өлімге кесті. Цао Рен Фанды қорғау үшін бірнеше мың сарбазымен қалды. Гуан Ю әскерімен қайықтармен Фанға беттеп, қамалды қоршап алды. Осы кезде Цао Рен мен оның әскерлері Фанның ішінде толық оқшауланған еді, себебі олар сыртқы байланысты жоғалтқан, сонымен қатар азық-түліктері таусылып, күше түсудің белгісі де көрінбеді. Цао Рен өзінің сарбаздарын өлімге дейін күресуге шақырды және оның сөздері оларды зор жігерлендірді. Сю Хуан бастаған қосымша күштер келген кезде су деңгейі аздап төмендеді. Сю Хуан Гуан Юға шабуыл жасағанда, Цао Рен мүмкіндікті пайдаланып, қарсы шабуылға өтіп, қоршауды бұзды. Гуан Ю Фанды жаулап ала алмады, сондықтан ол шегінді.

Цао Пидің тұсында қызмет ету

Жас кезінде Сао Рен заңға құрмет көрсетпейтін, ешқандай ережеге бағынбайтын болған. Бірақ әскерге келгеннен кейін, ол қатаң тәртіпті ұстана бастады, барлық ісінде ережелерді мүлтіксіз орындады. Бір күні, Као Каоның ұлы Као Чжан Вухуанға жорыққа шыққанда, оның інісі Као Пи оған хат жазып: «Сен де Сао Рендей ережелерді қатаң сақтауың керек емес пе?» деді. 220 жылы Као Као қайтыс болды, оның орнын Као Пи басты. Сол жылы Као Пи император Сяньді тақтан түсіріп, Хан әулетін жойды және Цао Вэй мемлекетін құрды. Сао Рен арбалар мен ат әскерінің генералы (車騎將軍) болып тағайындалды және Цзинь, Ян және И провинцияларындағы әскери істерді басқарды. Ол сонымен қатар «Чен хоуі» (陳侯) атағын алды, оның иелігіне 2000 қосымша салық төлейтін үй шаруашылығы қосылды, осылайша оның жалпы саны 3500 үй шаруашылығына жетті. Сао Рен Ванға (宛; қазіргі Уаньчэн ауданы, Наньян, Хэнань) көшіп, сол жерде гарнизон құрды. Кейін, Сунь Куан Чэнь Шаоны (陳邵) Сянянға шабуылға жібергенде, Као Пи Сао Ренге Сунь Куанның әскеріне қарсы тұру үшін армияны Сянянға жіберуді бұйырды. Сао Рен мен Сюй Хуан Чэнь Шаоны жеңіп, олардың әскері Сянянға енді. Сао Рен генерал Гао Цянға (高遷) Хан өзенінің оңтүстік жағалауынан солтүстікке азаматтарды көшіруді тапсырды. Као Пи Сао Ренді Бас генерал (大將軍) етіп тағайындады. Кейін Као Пи Сао Ренге Линьинге (臨潁) көшіп баруды бұйырды және оны Ұлы маршал (大司馬) дәрежесіне көтерді. Сао Рен Ву өзені (烏江) бойындағы әскерлерге басшылық етті және Хэфейде гарнизон құрды. 222 жылы Сао Рен ондаған мың әскермен Сунь Куанның Русюдегі (濡須; қазіргі Увэй ауданының солтүстігі, Аньхой) гарнизонына шабуыл жасады. Қорғаушы генерал Чжу Хуан қалада бар болғаны 5000 әскері болғандықтан, Сао Ренді нашар қолбасшы деп санады, сондықтан қорғаушылар қарсылық көрсетті. Сао Реннің әскері санда басым болғанына қарамастан, шайқаста Чжу Хуан жеңіске жетті – Сао Рен 1000-нан астам әскерін, сондай-ақ Чан Дяо (常雕) және Ван Шуан сияқты екі қолбасшысын жоғалтты.

Өлім

Цао Рен 223 жылы 6 мамырда 56 жасында (Шығыс Азия есебі бойынша) қайтыс болды. Ол қайтыс болғаннан кейін "Чжун хоу" (忠侯) атағымен марапатталды, бұл атаудың мағынасы "адал хоу" болып аударылады. Ол батылдығы мен қайраттылығымен есімдеріне түскен, және осы қасиеттерімен Цао Цаодың барлық генералдарының арасында Жаң Ляодан жоғары тұрды.

Отбасы

Цао Реннің атасы Цао Бао (曹褒) Шығыс Хан әулетінің кезінде Инчуань округінің (潁川郡) әкімшісі (太守) болды. Цао Реннің әкесі Цао Чи (曹熾) Шығыс Хан әулетінде сарай қызметкері (侍中) және Чаншуй полковнигі (長水校尉) қызметін атқарды, ал кейіннен Цао Пи оған «Чэнь Му хоу» (陳穆侯) атағын берді. Цао Реннің інісі Цао Чун да Цао Цаоның қол астында генерал болды. Цао Реннің лауазымдарын оның ұлы Цао Тай (曹泰) мұра етті, ол Шығысты қорғайтын генерал (鎮東將軍) болып қызмет етті, кейіннен оның маркиздік атағы «Нинлин маркизі» (寗陵侯) болып өзгертілді. Цао Тайдың орнын оның ұлы Цао Чу (曹初) басты. Цао Реннің басқа ұлдары (Цао Тайдың кіші бауырлары) Цао Кай (曹楷) және Цао Фан (曹範) да маркиздік атақтар алды.

Танымал мәдениетте

Цао Рен Koei компаниясының Dynasty Warriors және Warriors Orochi видео ойындары сериясында ойналатын кейіпкер ретінде ұсынылған. Magic: The Gathering коллекциялық карта ойынында "Цао Рен, Вэй қолбасшысы" деген карта Portal Three Kingdoms жиынтығында бар.