Кіріспе

Вюртемберг герцогинясы / сайлаушысы / королевасы (1797–1816) Шарлотта, Корольдік ханшайым (Шарлотта Аугуста Матильда; 29 қыркүйек 1766 – 6 қазан 1828), король Фредерик I-нің әйелі болғандықтан Вюртемберг королевасы атанды. Ол Ұлыбританияның Георг III және оның әйелі Мекленбург-Стрелицтік Шарлоттаның үлкен қызы және төртінші баласы еді.

Ерте өмір

Принцесса Шарлотта дүниеге 1766 жылдың 29 қыркүйегінде Лондонның Бэкингем үйінде Ұлыбритания монархі Георг III және Мекленбург-Стрелицтің Шарлоттасының отбасында келді. Ол 1766 жылдың 27 қазанында Сент-Джеймс сарайында Кентербери архиепископы Томас Секкердің қолынан крещение рәсімінен өтті. Оның куәгерлері әкесінің әпкелері Каролина Матильда мен Луиза, сондай-ақ Каролина Матильданың күйеуі Дания королі Кристиан VII болды. Портленд герцогы, Лорд-чемберлен және Эффингемнің жесір графесі Дания королі мен королевасының өкілі ретінде қатысты. Шарлотта 1789 жылдың 22 маусымында ресми түрде ханшайым ретінде тағайындалды. Үш ұлдың қатарынан тууынан кейін оның ата-анасы балалар бөлмесінде қыз баланың бар екеніне қуанды. Барлық балалары сияқты, Шарлотта да 1768 жылдың желтоқсанында ағасы Уильяммен бірге екпе алды. Монархтың үлкен қызы ретінде Шарлотта континентте маңызды некеге тұруға тағдырланған деп есептелді, сондықтан оның білімі он сегіз айлық шағында басталды. Француз тілі Еуропаның барлық сарайларында ресми тіл болғандықтан, кішкентай ханшайымға француз әйелі ұстаздыққа берілді, осылайша ол акцентсіз сөйлейтін болды. Оның жадты сақтау қабілеті де ерте жасынан дамыды. Оған өлеңдер мен әңгімелер жаттап беруге үйретті, нәтижесінде ол өмірі бойы егжей-тегжейлі ақпаратты есте сақтауға бейімділік танытты. Алайда, оның балалық шағы тек оқумен ғана шектелмеді. Үш жасқа келгенде ол алғашқы қойылымына қатысты, онда Колумбина кейіпінде жеті жасар ағасы, Уэльс принці Джорджпен биледі. Ол табиғатынан музыкаға бейім емес еді және кейіннен балалардың мұндай көрсетілімдерін ұнатпай, олардың мақтандырып, өздерін маңызды санауға үйрететінін айтты. Бірақ бұл ата-анасы оны көрсетуден тоқтаған жоқ. 1769 жылдың соңында ол және Уэльс принці тағы да көрсетілді, бұл жолы Сент-Джеймс сарайындағы "жас қонақ бөлмесінде" халыққа. Шарлотта римдік тога киіп, диванда жатты. Мұндай әрекеттер Германия сарайларында жиі кездессе де, Англияда осыған наразылық білдіріп, Лондон жұртшылығы сарай ауласына табын шығарды. Кейін Уэльс принці Леди Мэри Кокке бүкіл оқиға Шарлоттаны "қатты шаршатқанын" айтты. Патша мен патшайым осындай жағдайды қайталамауды шешті. Ол үлкен қызы болғанына қарамастан, Шарлотта үнемі өзінен екі жас кіші Агуста Софиямен салыстырылып отырды. Агуста бір айлық болғанда, Леди Мэри Кок оны "өзім көрген ең әдемі нәресте" деп атады, ал Шарлотта "өте қарапайым" болды. Үш жылдан кейін Шарлоттаны тағы да бағалай келе, ол қазір "мен көрген ең ақылды және жағымды бала, бірақ менің ойымша, әдемі емес", ал Агуста әлі де "жақсы" болды. Корольдік ханшайым кіші қарындасы сияқты әдемі болмаса да, Агустаның негізгі кемшілігіне – ұялдылығына ортақ емес еді. Шарлоттаның да сөйлеу кемелсіздігі болды, оны оның күтімшісі Мэри Дакрес жас қызына көмектесуге тырысты. 1770 жылы үш үлкен ханшайымның қатары жетінші бала – Елизавета ханшайымның дүниеге келуімен толықты. Біраз уақытқа дейін отбасы салыстырмалы түрде кішкентай болды (барлығы он бес патша баласы болды), және Шарлотта көптеген балаларымен уақыт өткізуді ұнататын ата-анасына ие болды, олардың біліміне ерекше мән берді. Алайда, балалардың жиі дүниеге келуі және Георг III билігіндегі қиындықтар ескерілгенде, Шарлоттаның балалық шағы ата-анасы жоспарлағандай, идеалды болған жоқ. Бауырлары сияқты, Корольдік ханшайым да ұстаздармен оқыды және балалық шағының көп бөлігін Бэкингем үйінде, Кью сарайында және Виндзор сарайында өткізді, онда оның күтімімен Джеймс Маттлберидің әйелі Франсис айналысты.

Неке

1797 жылы 18 мамырда Корольдік ханшайым Лондонның Сент-Джеймс сарайындағы Корольдік шіркеуінде Вюртембергтің мұрагерлік князі Фредерикке тұрмысқа шықты. Фредерик Вюртемберг герцогы Фредерик II Евгенийдің және оның әйелі, Бранденбург-Швед маргравины София Доротеяның үлкен ұлы және тақ мұрагері еді. 1797 жылы 22 желтоқсанда жас Фридрих әкесінен кейін Вюртемберг герцогы болды. Герцог Фредерик III алғашқы некесінен, марқұм принцесса Августадан (3 желтоқсан 1764 – 27 қыркүйек 1788) екі ұл және екі қыз өсірді. Принцесса Августа Брансуик-Вольфенбюттель герцогы Карл II-нің қызы және Ұлыбритания принцессасы Августаның (Георг III-нің үлкен әпкесі) қызы болғандықтан, Шарлоттаның бірінші туысы еді; сонымен қатар, Принцесса Августа болашақ Георг IV-нің (содан кейін Уэльс принсі) ажырасқан әйелі, Брансуик Кэролайнның үлкен әпкесі болды. Герцог Фредерик пен Корольдік ханшайымның некесінен бір бала дүниеге келді: 1798 жылы 27 сәуірде туған, тірі тумаған қыз.

Вюртемберг

1800 жылы француз әскері Вюртембергті басып алды, герцог пен герцогиня Венаға қашты. Келесі жылы герцог Фредерик Монбельярдты Францияға өткізген жеке келісімшарт жасады, ал екі жылдан кейін оның орнына Эльвангенді алды. 1803 жылдың 25 ақпанында ол Вюртемберг сайлаушысы атағын алды. Францияға үлкен қосымша әскер бергені үшін Наполеон 1805 жылдың 26 желтоқсанында оны Вюртемберг королі деп мойындады. Герцогиня Шарлотта күйеуі 1806 жылдың 1 қаңтарында ресми түрде таққа отырғанда патшайым атанды және сол күні Германияның Штутгарт қаласында таж кигізілді. Вюртемберг Киелі Рим империясынан шығып, Наполеонның Рейн конфедерациясына қосылды. Бірақ, жаңадан патша болғанның Франциямен одақтасуы оны қайын атасы Георг III-нің жауына айналдырды. Георг III күйеуінің атақ алуына және Наполеонның ең берілген вассалы болған рөліне ашуланып, қызына хаттарында «Вюртемберг королевасы» деп атаудан бас тартты. 1813 жылы король Фредерик жақын тұрып, одақтастарға қосылды, онда оның ханшайым регенттің (кейін Георг IV) әйелімен туыстығы оның беделін арттырды. Наполеон жеңілгеннен кейін ол Вена конгресіне қатысты және корольдік мәртебесі расталды. Ол 1816 жылдың қазанында қайтыс болды.

Жесір патшайым

Вюртембергтің жесір ханымы Штутгарттың жанындағы Людвигсбург сарайында өмір сүруін жалғастырды және Кент герцогы, Сассекс герцогы, Кембридж герцогы, Гессен-Гомбург ландгравины және принцесса Августа Софиядан қонақтар қабылдады. Ол 1819 жылы немере қызы Кенттік Виктория ханшайымының (болашақ патшайым Виктория) крещениесінде (өкіл арқылы) тәрбиеші болды. 1827 жылы Шарлотта 1797 жылғы үйленуінен бері алғаш рет Ұлыбританияға оралды. Ол кезде алпыс жастағы ханшайымның денсаулығы нашарлап, Англияда сусымаққа операция жасатуды қалаған. Рейнде бу күшімен жүретін кемелер енгізілген еді, бұл үйге оралу сапарын ыңғайлы етті. 31 мамырда ол жаңа бу кемесі «Фридрих Вильгельмге» отырды. Рейнмен төмен түсіп, бу кемесі Батыс Схельдтегі Бат қаласына жетті. Ауыр салмағына байланысты Шарлоттаны «Royal Sovereign» кемесіне көтеріп алып жүруге арналған креслода көтеріп енгізуге тура келді. Жаман ауа-райының салдарынан «Royal Sovereign» Баттан кетуге мәжбүр болды және Влиссингенге жақын жерде тоқтады. 5 маусымда Шарлотта Гринвичте болды. Лондонда ол Сент-Джеймс сарайында тұрып, отбасы мүшелерінен көптеген қонақтар қабылдады. Патша 6 қазанда Виндзор қамалынан соңғы рет келді. 9 қазанда Шарлотта Англиядан «Royal Sovereign» кемесімен аттанды, бірақ дауыл оны Харвичке қайта оралуға мәжбүр етті. 14-ші күні «Royal Sovereign» Холландс Дип теңізіндегі Клундертке жетіп тоқтады. Түнде кемеде болғаннан кейін Шарлотта «Стад Ниймеген» бу кемесіне отырды. 19 қазанда ол Франкфуртқа келді, онда Вюртемберг королі мен королевасы және Кембридж герцогымен кездесті. 24 қазанда ол қайтадан Людвигсбург сарайында болды. Шарлотта 1828 жылғы 6 қазанда Людвигсбург сарайында қайтыс болды және патшалық мазасына жерленді.

Қарулар

Мемлекеттік билеушінің қызы болғандықтан, Шарлотта патшалықтың қару-жарағын қолданды, бірақ ол үш нүктелі күміс таспамен ерекшеленді. Ортаңғы нүктеде қызыл раушан, ал сыртқы екі нүктеде әрқайсысында қызыл айқыш белгісі болды.