Кіріспе
Британ армиясының генералы (1893–1993)
Генерал сэр Александр Франк Филипп Кристисон, 4-ші баронет (17 қараша 1893 – 21 желтоқсан 1993) – екі дүниежүзілік соғыс кезінде өзгеше көзге түскен британдық армия офицері. Бірінші дүниежүзілік соғыста Батыс майданында кіші офицер болып қызмет еткеннен кейін, ол Екінші дүниежүзілік соғыста XV Үнді корпусына қолбасшылық етіп, өзін тағы да ерекшелендірді. Бұл корпус сэр Уильям Слимнің он төртінші армиясының құрамында Бирма науқанында болды. Содан кейін ол соғыстан кейінгі жылдары сәтті мансапқа ие болды және 100 жасқа дейін өмір сүрді.
Жастық шағы мен Бірінші дүниежүзілік соғыс
Филипп Кристисон 17 қараша 1893 жылы Шотландияның Эдинбург қаласында, сэр Александр Кристисоннің, 3-ші баронеттің және оның екінші әйелі Флоренстің бес баласының ең үлкені ретінде дүниеге келді. Ол Эдинбург академиясында және Оксфорд университетінде білім алды, онда офицерлік оқу корпусының кадеті ретінде 1914 жылдың наурыз айында, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін, екінші лейтенант шеніне ие болды. 1914 жылдың тамызында соғыс басталғанда, Кристисон, оның құрбылары сияқты, британдық армияға ерікті болып қосылды. Кейіннен ол 5 қыркүйек 1914 жылы Корольдік Камерон таулы жерлерінің 6-шы (резервтік) батальонына уақытша екінші лейтенант болып тағайындалды. Батальон, еріктілерден құрылған Китченер армиясының бөлімшесі ретінде, 15-ші (Шотландия) дивизиясының 45-ші бригадасына кірді және Ұлыбританияда жаттығудан кейін 1915 жылдың шілдесінде Батыс майданға аттанды. Ол Лув шайқасында (мұнда ол жараланды және Әскери крестпен марапатталды), Сомма және Аррас шайқастарында қатысты. 1917 жылдың 11 ақпанында лейтенант болып тағайындалды, ал 1917 жылдың шілдесінде Әскери крестіне тағы бір белгі қосылды. Бұл марапаттың негіздемесі былай делінген: 1917 жылдың 4 тамызында капитан шеніне көтерілді, соғыс басталғанына үш жыл толғанда, 1918 жылдың 24 қазанында майор шеніне көтеріліп, 51-ші (Гайленд) дивизиясының 152-ші (Сифорт және Камерон) бригадасының бөлігі, Территориялық күштердің (TF) бөлімшесі, Сифорт-Хайлендтердің 1/6-шы батальонының орынбасары (2IC) болып қызмет етті. Соғыс 1918 жылдың 11 қарашасында Германиямен бейбіт келісімге қол қойылғаннан кейін аяқталды. Ол, енді тұрақты армия офицері болғандықтан, өз полкінің 2-ші батальонымен бірге Рейн армиясының құрамында Германияда қызмет етті. 1920 жылдың 19 сәуірінен бастап Кристисон Ұлыбританияға оралды және Аумақтық армияның (TA) бөлімшесінің адъютанты лауазымын иеленді. 1923 жылдың қарашасында 4-ші батальонның, Корольдік Шотландия шекарашыларының, тағы бір TA бөлімшесінің адъютанты лауазымынан босатылып, 1924 жылы Париждегі британдық Олимпиада командасының менеджерінің көмекшісі болды, бұл жолы өз полкімен бірге. Әлі де капитан шенімен, ол 1927 жылдың қаңтарынан 1928 жылдың желтоқсанына дейін Камберлидегі штаб колледжіне оқуға түсті. Оның студенттік әріптестері арасында Кристисон сияқты, кейін жоғары командалық лауазымдарға көтерілгендер болды, мысалы Оливер Лиз, Джон Уайтли, Эвелин Баркер, Роберт Бриджман, Эрик Дорман Смит, Рональд Пенни және Джон Хоуксворт. Оның оқытушыларының арасында Ричард О'Коннор, Бернард Паджет, Эдвин Моррис, Гарольд Франклин, Генри Поуналл, Джордж Гиффорд және Бернард Монтгомери болды. Камберлиден бітіргеннен кейін ол Соғыс кеңсесінде 3-ші дәрежелі бас штаб офицері (GSO3) болып тағайындалды. 1930 жылдың 1 қаңтарында майор шеніне көтерілді, бұл келісімнің белгісі және бейбіт уақыттағы армияда көтерілу мүмкіндіктері шектеулі болған кезде болашақтағы жоғарылаудың ықтималдығын көрсетеді. Кристисон 1931 жылдың 22 қаңтарынан бастап 1-ші жаяу әскер дивизиясының 3-ші бригадасының бригад майоры (бригаданың аға штаб офицері) болып қызмет етті, 1933 жылдың 20 қаңтарында бұл лауазымнан босатылды. 1933 жылдың 4 қарашасында майор шеніне көтерілді. 1934 жылдың 1 қаңтарында Кристисон подполковник шеніне көтеріліп, Камберлидегі штаб колледжіне нұсқаушы (GSO2) ретінде оралды, онда ол тағы бір нұсқаушы Уильям Слиммен жақын дос болды. Содан кейін Пәкістанның Мултан ауданындағы, Солтүстік-Батыс шекаралық провинциядағы DWR 2-ші батальонының командирі (CO) болып тағайындалды. 1938 жылдың 18 ақпанында полковник шеніне көтеріліп, сол күні бригадалық офицердің уақытша шеніне ие болды және Үндістандағы Кветта бригадасына қолбасшылық етуге таңдалды, бұл британдық армия офицері үшін ерекше жағдай.
Promoted to captain on 4 August 1917, three years since the outbreak of war, on 24 October 1918 he was promoted to the acting rank of major, and served as second in command (2IC) with the 1/6th Battalion, Seaforth Highlanders, a Territorial Force (TF) unit, part of the 152nd (Seaforth and Cameron) Brigade of the 51st (Highland) Division. The war came to an end soon after, with the signing of the Armistice with Germany on 11 November 1918. and, by now a Regular Army officer, served with his regiment's 2nd Battalion, then serving in Germany as part of the British Army of the Rhine. From 19 April 1920 Christison returned to the United Kingdom and took up the post of adjutant of a Territorial Army (TA) unit. After vacating his position as adjutant of the 4th Battalion, King's Own Scottish Borderers, another TA unit, in November 1923, Christison was assistant manager of the British Olympic team in Paris in 1924 this time with his regiment. Still a captain, he attended the Staff College, Camberley from January 1927 to December 1928. His fellow students there included several who, like Christison, would eventually rise to high command, such as Oliver Leese, John Whiteley, Evelyn Barker, Robert Bridgeman, Eric Dorman Smith, Ronald Penney and John Hawkesworth. His instructors included the likes of Richard O'Connor, Bernard Paget, Edwin Morris, Harold Franklyn, Henry Pownall, George Giffard and Bernard Montgomery. Shortly after graduating from Camberley he was appointed as a General Staff Officer Grade 3 (GSO3) at the War Office. Having been promoted to the brevet rank of major on 1 January 1930, a sign of approval and likely future promotion at a time when prospects for promotion in the peacetime army were slow, Christison saw service from 22 January 1931 as the brigade major (a brigade's senior staff officer) of the 1st Infantry Division's 3rd Brigade, relinquishing the appointment on 20 January 1933. He was promoted to major on 4 November 1933. On 1 January 1934 Christison was promoted to brevet lieutenant colonel and returned to the Staff College, Camberley as an instructor (GSO2) where he became good friends with a fellow instructor, William Slim. and was appointed Commanding Officer (CO) of the 2nd Battalion, DWR in the Multan area of the Punjab, North West Frontier Province. On 18 February 1938 he was promoted to colonel and, on the same date, to the temporary rank of brigadier, and was selected to command the Quetta Brigade in India, an unusual posting for a British Army officer.
Соғыстан кейінгі
Кристисон 1946-1947 жылдары Солтүстік командасының Бас қолбасшысы (GOC in C) болды. Ол корольдің генерал-адъютанты (1947-1949 жылдар) және өз полкінің – Веллингтон герцогі полкінің полковнигі (1947-1957 жылдар) қызметтерін атқарды. 1947 жылы Кристисон 10-шы Гуркха атқыштар полкінің полковнигі болып тағайындалды, ал 1949 жылдың соңында ол резервтік артиллерия бөлімінің полковнигі болды. 1949 жылы әскерден зейнеткерлікке шығып, Шотландиядағы Мелроузде шаруашылықпен айналысты. 1950-1960 жылдары ол Шотландия білім беру департаментінің хатшысы болды. Кристисон екі рет үйленді: 1916 жылдан бастап 1974 жылы қайтыс болғанға дейін Бетти Митчеллмен, одан үш қызы мен бір ұлы болды; содан кейін Вида Уоллес Смитпен, ол 1992 жылы қайтыс болды. Кристисон 1993 жылдың 17 қарашасында 100 жасқа толды, бірақ бір айдан астам уақыт өткен соң, 1993 жылдың 21 желтоқсанында қайтыс болды.
Ескерткіш
Еске алу үшін мыс ескерткіш тақтасы Эдинбургтағы Сент-Мэри соборының (Епископалдық) оңтүстік қанатында жатыр.