Кіріспе

Уэльстік композитор

Дэниел Дженкин Джонс (7 желтоқсан 1912 – 23 сәуір 1993) – Уэльстің классикалық музыка композиторы, Ұлыбританияда жұмыс істеген. Ол сериялық және тоналды әдістерді пайдаланды. Ол квартеттерімен және он үш симфониясымен (кейбіреулері өзінің "Күрделі өлшемдер" жүйесінде жазылған) және Дилан Томас пьесасы "Сүт ағашының көлеңкесінде" үшін жазған әндерімен ең жақсы танымал.

Өмірбаян

Джонс Уэльстің оңтүстігіндегі Пемброк қаласында дүниеге келді. Оның әкесі, Дженкин Джонс – композитор, ал анасы әнші болған. Тоғыз жасқа келгенде, жас Дэниел өзі бірнеше фортепиано сонаталарын жазған еді. Ол 1924–1931 жылдары Суонсидегі епископ Гор мектебінде оқыды, онда әдебиетке деген ынтасы оны ақын Дилан Томаспен жақын достыққа жеткізді және Суонси университетінде ағылшын әдебиетін оқуға түсуіне себеп болды. Осы кезеңде Джонс пен Томас Суонси қаласындағы Касл көшесіндегі Кардомах кафесінде жиналатын болашақ суретшілердің бейресми тобының мүшелері болды. Топтың басқа мүшелері – ақын Вернон Уоткинс және суретші Альфред Джейнс. 1935 жылы Джонс Суонсиден Лондондағы Корольдік музыка академиясына музыка оқуға кетті (1935–1938), оның ұстаздары Сэр Генри Вуд және Гарри Фарджон болды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары ол өзінің алғашқы ірі масштабты оркестрлік шығармаларын – «Симфониялық пролог» және «Оркестр үшін бес пьеса» шығармаларын жазды және өзінің «Күрделі өлшемдер» атты композициялық жүйесін әзірледі. Соғыс кезінде, 1940–1946 жылдары барлау корпусында капитан болып қызмет еткен ол, Блетчли Парк кодерлер орталығындағы тілдік қабілеттерін орыс, румын және жапон мәтіндерін шифрлаушы және декодер ретінде пайдаланды. 1944 жылы Джонс екінші әйелі Айрин Гудчайлдке үйленді, олардың бір ұлы мен бір қызы болды. Оның мұрағаты Уэльстің Ұлттық кітапханасында, Аберистуит қаласында сақталады. Альфред Джейнс салған Джонстың майлы портреті Кардифф Ұлттық мұражайында, ал Бернард Митчелл түсірген фотосуреті (1967) Лондонның Ұлттық портрет галереясында сақталады. 2008 жылы актер Адриан Меткальф және композитор Роб Маршалл Джонс пен Томас композициялары мен жазбаларын пайдаланып, «Уормли» атты құрмет көрсетуін жасады (Даниел Джонстың балалық шағындағы үйінің атымен аталған).

Құрамы

1936 жылға қарай Джонс өзінің күрделі өлшемдердің композициялық жүйесін жасады, ол оның Үш хроматикалық емес қазан барабанына арналған Сонатасында (1947) толыққанды дамыды. 1950 жылы ол бұл жүйені былай сипаттады: "Тұрақты үлгінің біріктіруші элементі бар, бірақ үлгінің өзі асимметриялық, сондықтан құрылымдық талаптарды қанағаттандырудың қуатты құралы арқылы ритм-өлшем қатынастарында үлкен әртүрлілік пен жоғары деңгейдегі сезімталдыққа қол жеткізуге болады". Джонстың жүйесін Германияда композитор Борис Блэхер бейімдеді. Джонс үшін оның күрделі құрылымдары әрқашан эмоционалды мақсатқа байланысты болуы керек еді. Сериалдық техника мен тоналдықты қолданған басқа композиторлар сияқты, Джонстың музыкасы біраз уақытқа дәстүршілдер үшін тым жаңашыл, ал авангард үшін тым ескі көрінуі мүмкін.