Кіріспе

Питер Дмитрук (27 мамыр 1920 жылы Радисон, Саскачеван провинциясында дүниеге келген – 9 желтоқсан 1943 жылы Лес Мартр де Вейреде, Пю де Дом департаментінде, Овернь провинциясы, оккупацияланған Францияда қаза тапқан) – Канада Корольдік әуе күштерінің сержанты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде француз Төңкерісімен күресіп қаза тапты.

Өмір

Питер Дмитрук 1920 жылы Саскачеван провинциясының Радисон қаласында украиналық иммигранттар отбасында дүниеге келген. Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Питер Дмитрук 1941 жылдың шілдесінде Канада Корольдік әуе күштеріне қосылғанда Саскачеванның Уайниард қаласында тұратын. Оқудан кейін ол шетелге жіберілді, онда 405-ші эскадрильяның РКӘК-ымен Галифакс ұшағының құйрық бөлігіндегі пулеметші ретінде қызмет етті. Франциядағы миссия кезінде, Париждің шығысында, ұшақ сержанты Дмитруктың ұшағы неміс зениттік артиллериясының оғына ұшырады. Ол апаттан аман қалды, орманға жасырынғаннан кейін жергілікті тұрғындар оны француз астыртын қозғалысының мүшелерімен байланыстырды. Дмитрук Германия басып алған Франция арқылы Пиреней тауларынан Испанияға қарай қашу жолымен оңтүстікке қарай бағытталды. Жолда ол нацистік оккупация кезінде француз халқының ауыр жағдайына қатты тиді және елден жасырын шығарылмай, керісінше француз қарсыластарына қосылды, олар оны «Пьер ле Канадиан» деп атады. Питер Дмитруктың қарсылық қозғалысындағы міндеттері оны Клермон-Ферраннан оңтүстікке қарай 15 шақырым жердегі Лес-Мартр-де-Вейр деген шағын ауылға жеткізді, онда ол француз әріптестері арасында батыл жауынгер ретінде танылды, қауіптің үнемі қанағаттандырмайтын жағдайына қарамастан. Неміс әскерлері мен оқ-дәрілері бар пойызды саботаж жасағаннан кейін, немістер Лес-Мартр-де-Вейрге әскер жіберді. Әдетте, Вермахт мұндай саботаж жағдайларына жауап ретінде ауылдағы барлық ер адамдарды атып тастауға бұйрық беретін. Алайда, 1943 жылдың 9 желтоқсанында Питер Дмитрук тұтқындалды және «Пьер ле Канадиан» пойыз саботажына кінәлі деп есептелгендіктен, ол сол жерде өлім жазасына кесілді. Нәтижесінде неміс әскері жергілікті қарсылық қозғалысының күшін жойғанын сенді.

Салдары

Лес-Мартр де-Вейр тұрғындары 23 жастағы Питер Дмитрукты қауымдық зиратта салтанатты түрде жерледі. Соғыс салдарынан канадалық үкімет оның отбасына Дмитруктың қаза болғанын растауға бір жылдан астам уақыт кетті. Бірақ, Жеңіс күнінен кейін, ол соғысты ұмытқысы келген канадалықтардың назарынан мүлдем шығып қалды. Дегенмен, Францияға азаттық әкелуге өлшеусіз көмектескен және өлімімен Лес-Мартр де-Вейр тұрғындарының көптеген өмірін сақтап қалған батыр ретінде танылғандықтан, оның есімімен көше аталды. Төртінші француз республикасы Дмитрукты «Круа-де-Герр» орденімен марапаттады. Соғыс аяқталғаннан кейін, 1946 жылдан бастап және жыл сайын Лес-Мартр де-Вейр тұрғындары оның ескерткіші жанында шеру және еске алу шараларын өткізді. Оның қаза болғаннан кейін шамамен отыз жыл өткен соң, 1972 жылдың тамызында Саскачеван штатының Уайнард қаласының әкімі Лес-Мартр де-Вейр қаласының әкімінен, қаза тапқан канадалық авиаторына екі шағын қаланы бауырластыру және Дмитруктың қабірінде жаңа, ірі ескерткіш орнату арқылы құрмет көрсету туралы хат алды. Оның қаза болған күнінің отызыншы жылдығында Дмитруктың туыстары мен Саскачеваннан келген шенеуніктерден құралған 13 адамдық делегация француздық еске алу рәсіміне қосылды. 1999 жылы Питер Дмитрук Саскачеван провинциясынан шыққан көрнекті украин канадалықтарының еңбегін марапаттайтын «Ұлт құрушылар сыйлығымен» марапатталды.