Кіріспе

St Martin in the Fields – Англия шіркеуінің қауымдық шіркеуі, Вестминстер қаласындағы Трафальгар алаңының солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан. Әйіс-Мартин Турскийге арналған, бұл жерде кем дегенде орта ғасырдан бері шіркеу болған. Сол кезде бұл жер Лондон қабырғасының сыртындағы егістік жерлер мен далалар еді. Вестминстер халқының өсуімен ол ерте заманадағы ескі қаланың батысындағы маңызды қауымдық шіркеуге айналды. Орта ғасырлық және Якобтік құрылысы құлауға жақын болғандықтан, 1722–1726 жылдары Джеймс Гиббстің ықпалды неоклассикалық жобасымен қазіргі ғимарат салынды. Шіркеу – Трафальгар алаңының айналасындағы ашық қалалық кеңістіктің көрінісін күшейтетін маңызды визуальдық нысанның бірі.

Рим дәуірі

2006 жылы осы жерде жүргізілген қазба жұмыстары б.з. 350 жылға дейінгі бірнеше жерлеу орындарын, соның ішінде б.з. 410 жылға дейінгі саркофагпен жасалған жерлеуді ашты. Бұл орын Рим Лондонының қала шегінен тыс орналасқан (Римдік жерлеу салты бойынша бұл қалыпты жағдай), бірақ Лудгейттен батыс-оңтүстік-батысқа қарай 1,6 км немесе 1 статуттық мильдей қашықтықта болуы осы жердің ерекшелігі. Бұл Вестминстердің сол кездегі маңыздылығын қайта қарастыруға мүмкіндік береді. Кейбір ғалымдар бұл жерлеулер сол замандағы христиандық орталықты көрсетеді деп санайды (мүмкін, бұл орын бұрынғы пұтқа табынушылық ғибадатханасының орнында немесе оның құрылысын пайдаланып салынған), немесе шейіттің қасиетті орнының төңірегінде пайда болған болуы мүмкін.

Саксон тілі

Ерекшелігі сол, римдік зиратты сакстар да мойындап, өздерінің қайтыс болғандарын сонда жерлеген. Зират ретінде осылай ұзақ жылдар бойы қолданылуы Сент-Мартин-ин-Филдс-ті салыстырмалы түрде сирек кездесетін жасайды. Сакс қаласы Лунденвик, шынымен де, ертедегі жерлеу тобынан шығысқа қарай өскен болуы мүмкін (Лондон археология музейі).

Орта ғасырлар мен Тюдор дәуірі

Шіркеу туралы ең алғашқы жазба 1222 жылға дейін сақталып қалған, ол кезде Вестминстер аббаты мен Лондон епископы арасында оның кімге тиесілігі үшін дау болған. Кентербери архиепискобы Вестминстердің пайдасына шешім шығарды, ал Вестминстер аббаттығының монахтары оны пайдалана бастады. Сонымен қатар, сол кездегі тілмен айтқанда, шіркеу "жайландырылып, әсемделді". Бірақ комиссия мүшелері бұл жобаны тым қымбат деп тапты. Гиббс содан кейін қарапайым, тікбұрышты жоспар ұсынды, оны олар қабылдады. Негізгі тас 1722 жылдың 19 наурызында қаланды, ал шпильдің соңғы тасы 1724 жылдың желтоқсанында орнатылды. Ағылшын фунттарымен есептегенде жалғыз құны 33 661 фунт стерлинг болды, бұл сәулетшінің еңбекақысын да қамтиды. Бұл дизайн сол кезде көп сынға ұшырады, бірақ кейіннен өте танымал болды, әсіресе Америка Құрама Штаттарында кеңінен көшірілді. Гиббс сырлы католик болғанымен, оның төрт қабырғалы, ұзын тікбұрышты еден жоспары, үшбұрышты шатыры және биік, көзге түсетін орталық алдыңғы шпилі (көбінесе бағаналы алдыңғы портигімен) бүкіл әлемдегі протестант шіркеу архитектурасымен тығыз байланысты болды. Ұлыбританияда Глазгодағы Сквердегі Сент-Эндрю шіркеуінің (1739–56 жж. салынған) дизайны осы шіркеуден шабыттанды. Америкалық колонияларда Чарльстон, Оңтүстік Каролинадағы (1751–61 жж. салынған) Сент-Майкл Англикан шіркеуі де даладағы Сент-Мартин шіркеуінің ықпалында болды, бірақ оның алдыңғы портигінің бағаналары коринфтік емес, тоскан тәртібінде жасалған. Дублиндегі Сент-Джордж шіркеуі (1802 ж. салынған) даладағы Сент-Мартин шіркеуінен әсер алғаны анық, бірақ бұл әсер Сквердегі Сент-Эндрю шіркеуі арқылы болған сияқты, мысалы, оның Иониялық бағаналарын Сент-Мартин шіркеуінің коринфтік бағаналарының орнына көшіру арқылы. Үндістанда Мадрас қаласындағы (қазіргі Ченнаи) Егмордегі (1818–1821 жж. салынған) Сент-Эндрю шіркеуі тағы бір мысал. Оңтүстік Африкада Крэдоктағы Голланд реформаторлық шіркеуі "Ауылдағы Мартин" шіркеуінің үлгісімен салынған. Жаңа шіркеуде көп ұзамай түрлі танымал адамдар жерленді, олардың ішінде эмигрант мүсінші Луи Франсуа Рубиляк (осы аймақта қоныстанған) және жиһаз жасаушы Томас Чиппендейл (оның шеберханасы шіркеумен бір көшеде, Сент-Мартин көшесінде) және Джек Шепардпен бірге шіркеудің жанындағы зиратта жерленді. Оңтүстігінде орналасқан шіркеудің зираты 19 ғасырда жаңадан салынған Трафальгар алаңына қол жеткізу үшін салынған Дунканнон көшесіне орын беру үшін алынып тасталды. Шіркеудің солтүстігінде және шығысында екі кішкентай жер учаскесі сақталды. Метрополитен қоғамдық бақтар қауымдастығы оларды 1887 жылы қоғамдық пайдалануға ұсынды; MPGA үшін бұл ерекше жағдай болды, олар оларды тақтайшалармен қаптады және оларды ағаштармен отырғызды. Көп жылдар бойы базарлық орындармен жабылған шіркеу ауласы қалпына келтірілді, оның ішінде отыруға арналған орындар да бар. Орта Шығыс жорығына аттанғанға дейін Эдмунд Алленбиді Гросвенор қонақ үйінде генерал Бовуар Де Лизль қарсы алып, Иерусалимнің құтқарылуы туралы Киелі кітаптағы болжамдармен генерал Алленбиді сендірді. Ол генерал Алленбиге Киелі кітапта Иерусалимнің дәл сол 1917 жылы Ұлыбритания арқылы құтқарылатыны айтылғанын айтты. Генерал Бовуар де Лизль болжамдарды зерттеді, өйткені ол Сент-Мартин-де-Филдс шіркеуінде уағыз айтуға дайындалып жатқан.

Соңғы кездері

Оның көрнекті орны болғандықтан, Сент-Мартин-ин-зе-Филдс шіркеуі Лондонның ең танымал шіркеулерінің бірі болып табылады. 1914-1927 жылдар аралығында аймақтың баспанасыз халқы үшін бағдарламаларды бастаған Дик Шепард, оның негізгі қағидасын "Мәңгі ашық есік шіркеуі" деп атады. Шіркеу жастармен және баспанасыз адамдармен жұмысымен әйгілі. Ол 2003 жылы кем дегенде 1948 жылға дейінгі екі бағдарламаны біріктіру арқылы құрылған The Connection. The Connection, Би-би-си Радио 4-тің Рождестволық қайырымдылық акциясы арқылы жиналған қаражатты The Vicar's Relief Fund-пен бөліседі. Шіркеудің криптінде джаз концерттері өткізілетін кафе орналасқан, оның табысы шіркеу бағдарламаларын қолдайды. Крипт сонымен қатар 1975 жылы өнер галереясы, кітап дүкені және сыйлық тауарлары сататын орталық ретінде ашылған Лондонның қола басу орталығына үй иесі. Лондонның алғашқы мармарлы патшасы Генри Крофттің толық мөлшердегі мәрмәр мүсіні 2002 жылы Санкт-Панкрас зиратындағы бастапқы орнынан криптке көшірілді. 2006 жылдың қаңтар айында 36 миллион фунт стерлингтік жаңару жобасы басталды. Жобаға шіркеудің өзін жаңарту, сондай-ақ шіркеу криптін, солтүстікке қарайғы ғимараттар қатарын және олардың арасындағы маңызды жаңа жер асты кеңістіктерін қамтитын жабдықтармен жарақтандыру кірді. Қаржыландыруға Heritage Lottery Fund-тан 15,35 миллион фунт стерлинг көлемінде грант бөлінді. Шіркеу мен крипт 2008 жылдың жазында қайта ашылды. Оның қазіргі викариі – Сэм Уэллс (2012 жылдан бері), ол дін қызметкері болумен қатар, танымал теолог және жазушы. 1725 жылы құйылған Сент-Мартин-ин-зе-Филдс шіркеуінен шыққан он екі тарихи қоңырау Австралияның Перт қаласындағы Swan Bells мұнарасының қоңырау жиынтығына енген. 1988 жылы құйылған және ескі қоңыраулардың орнына қойылған он екі қоңыраудың қазіргі жиынтығы әр жексенбі күні сағат 9:00-ден 10:00-ге дейін St Martin in the Fields қоңыраушылар тобымен соғылады. Бұған қоса, қоңырауды Лондонның мақтанышы мерекесінің аясында Дороти қоғамының достары жыл сайын соғады.

Патшалық байланыстары

Шіркеу корольдік отбасымен, олардың приход шіркеуі болатындықтан, сондай-ақ Даунинг-стрит 10 және Әскери-теңіз министрлігімен тығыз байланыста.

Қайырлы үйлер

1886 жылы 21 қыркүйекте шіркеу өз қаражатында мұқтаждар үйлерін және зейнетақы қайырымдылық қорын құрды. 19 шіркеу қамқоршысы әйелдерге арналған мұқтаждар үйлерін басқарды және оларға апталық жәрдемақы төледі. Мұқтаждар үйлері 1818 жылы Бейхам көшесінде (Генри Хейк Сьюардтың жобасы бойынша) Камден Таун мен Сент-Панкрас шіркеуінің жерлеу алаңының бір бөлігінде салынды, бұл 1683 жылы салынған бұрынғы үйлердің орнына келді.

Қайырымдылық

"Сент-Мартин-ин-зе-Филдс" қайырымдылық қоры үйсіз және осал жағдайдағы адамдарды қолдайды. Шіркеу 1920 жылдан бері жыл сайынғы Рождестволық қайырымдастық науқаны арқылы, ал 1927 жылдың желтоқсанынан бастап жыл сайынғы BBC радио хабары арқылы осал жағдайдағы адамдарға қаржы жинап келеді. "Сент-Мартиндегі байланыс" шіркеудің жанында орналасқан және шіркеудің қайырымдылық қорымен тығыз байланыста жұмыс істейді. Ол жыл сайын Лондондағы 4000 үйсіз адамға тұруға орын, медициналық және стоматологиялық көмек, білік беру оқулары және шығармашылық шаралар арқылы көмек көрсетеді.

Музыка

Шіркеу тұрақты түскі және кешкі концерттерімен әйгілі: онда көптеген ансамбльдер өнер көрсетеді, соның ішінде сэр Невилл Марринер мен Джон Черчилль бірлесіп құрған, бұрынғы Сент-Мартин музыка меңгері Джон Черчилль қатысқан Сент-Мартин даласындағы академиясы да бар.

Ағза

Орган батыс галереяда орналасқан. 1726 жылы салынған Гиббстің жаңа шіркеуіне орнатылған алғашқы орган 1727 жылы Кристофер Шрайдер жасаған. Қазіргі аспап 1990 жылы салынды.

Сент-Мартин мектебі

1699 жылы шіркеу кедей және бақуатсыз ұл балаларға арналған мектеп ашты, ол кейін қыздар мектебіне айналды. Бастапқыда ол шіркеуге жақын, Чарринг Кросс-роудта орналасқан еді. Бір кезде ол қыздарға арналған орта сынып мектебі ретінде танымал болды, содан кейін St Martin in the Fields қыздар жоғары мектебі деп атауын өзгертті. 1928 жылы мектеп қазіргі Ламбетке көшірілді. Мектептің эмблемасында сол атпен белгілі Мартин Турлық бейнеленген. Мектептің латын тіліндегі ұраны Caritate et disciplina – "Махаббат пен біліммен" деп аударылады.