Кіріспе

Доменико Карло Мария Драгонетти (7 сәуір 1763 - 16 сәуір 1846) – итальяндық контрабас виртуозы және 3 ішекті контрабаспен шығармалар жазған композитор. Ол отыз жыл бойы туған қаласы Венецияда, Италияда тұрды және Буффа операсында, Сан-Марко капелласында, сондай-ақ Виченцадағы Ұлы Операда жұмыс істеді. Осы кезде ол бүкіл Еуропаға белгілі болды және Ресей императорының ұсынысы сияқты бірнеше мүмкіндіктерден бас тартты. 1794 жылы ол, ақыры, Лондонға Король театрының оркестрінде ойнау үшін көшті және қалған өмірін сол жерде өткізді. Елу жылдың ішінде ол ағылшын астанасының музыкалық өмірінде маңызды тұлғаға айналды, Лондон филармониялық қоғамының концерттерінде, сондай-ақ жеке шараларда өнер көрсетті, онда ол елдің ең беделді тұлғаларымен, мысалы, Принц-консорт пен Ленстер герцогымен кездесті. Ол композиторлар Йозеф Гайдн мен Людвиг ван Бетховенмен таныс болды, оларды бірнеше рет Венада қонаққа шақырды және контрабастың жеке орындаушы аспап ретіндегі мүмкіндіктерін көрсетті. Оның осы аспаптағы шеберлігі оркестрде виолончельден бөлек контрабасқа арналған ноталар жазудың қажеттігін де көрсетті, бұл сол кездегі қалыпты жағдай еді. Ол өмірі бойы жетілдірген Dragonetti садағымен де есте қалады.

Венеция 1763 - 1794 жылдар

Драгонетти Италияның Венеция қаласында шаштараз және әуесқой музыкант Пьетро Драгонетти мен Катерина Калегари отбасында дүниеге келді. Ол әкесінің аспаптарында гитара мен контрабас ойнауды бастады. Көп ұзамай оны балдыр музыкасының композиторы және скрипкашы Доретти байқап, Венециядағы өнер көрсетіміне алып барды. Он екі жасында ол Венециядағы контрабас шебері Беринидің сабақтарына орналасты, ол он бір сабақтан кейін балаға енді ештеңе үйрете алмайтынына шешім қабылдады. Он үш жасында Драгонетти Венециядағы Буффа операсының бас орындаушысы болып тағайындалды. Он төрт жасында Сан-Бенедетто театрындағы Grand Opera Seria-да бас контрабасшы болып тағайындалды. Шамамен он сегіз жасында Тревизода ол Томманиси квартетіне қосылуға шақырылды және Сан-Марконың прокуроры Морозини оны Сан-Марко шіркеуіне қабылдау үшін сынақтан өткізді. 1784 жылы алғашқы сынаққа қатысып, Антонио Спинеллиге ұтылып қалды. Ақыры ол 1787 жылдың 13 қыркүйегінде шіркеудің бес контрабасшысының соңғысы ретінде институтқа кірді, жылдық табысы 25 дукатты құрады. Көп ұзамай ол бас контрабасшы болды. Кейіннен оған Ресей патшасы қызметке шақырды, бірақ ол бас тартты, нәтижесінде шіркеудегі жалақысы көтерілді. Ол сол кезде өте танымал болды, контрабас үшін ерекше есептелген сололық шығармаларды ойнай бастады және тіпті он төрт егемен князь Венеция республикасына келген кезде өткізілген музыкалық фестивальдің директорларының бірі болып сайланды. Оның концерттерінің бірін Неаполь патшайымы ерекше атап өтті. Виченцадағы Grand Opera-да өнер көрсетуге келген кезде, ол өзінің әйгілі Гаспаро да Сало контрабасын Виченцадағы Сан-Пьетро (Ла Пиета) монастырының бенедиктиндік монах әйелдерінен алды, ол қазір Санкт-Марк базиликасының мұражайында сақталады. Оған Ресей патшасының тағы бір лауазымы ұсынылды, бірақ ол Санкт-Марк прокураторлары оның жалақысын ерекше 50 дукатқа дейін көбейткеннен кейін бас тартты. Олар тіпті оған бір жылға демалыс беруге келісті, оның жалақысы сақтала отырып, Лондонның Король театрына бару үшін. Бұл демалыс тағы үш жылға ұзартылды, бірақ ақыры Драгонетти 1805-1814 жылдары қала француздық оккупациясы кезінде Венецияға қысқа ғана уақытқа қайтып келген жоқ. Драгонеттидің жақын туыстары болмаған, бірақ Лондонның музыкалық әлемінде көптеген жақын достары болды. Ол өмірлік өлшемдегі мата қуыршақтарды жинап алып, концерттеріне алып келіп, театрлардың алдыңғы қатардағы орындықтарына орналастырған, тіпті осы қуыршақтардың біреуін әйелі ретінде таныстырған деген әңгіме толығымен негіссіз. Ол құмар жинақтаушы еді, шынымен де қуыршақтарды жинады, кейде балаларды көңіл көтеру үшін саяхатқа алып шықты, оларды ол өте жақсы көретін. Ол ағылшын тілін ешқашан үйренбеді, өзін итальян, ағылшын, француз және венециан диалектілерінің қоспасында білдірді, бірақ ол ақылды кәсіпкер болды және іс жүзінде Венециядағы аман қалған отбасына қаржылай көмектесті. Ол туралы ақпараттың беделді көзі - доктор Фиона Палмердің "Доменико Драгонетти Англияда" (1794-1846) кітабы, Оксфорд университетінің баспасынан шыққан.

Лондон 1794-1846 жылдар

1794 жылы 16 қыркүйекте ол Венециядан, ішінара досы Джованни Баттиста Симадордың (контрабасқа арналған концерттің авторы) ықпалымен шықты, 1794 жылы 20 қазанда Король театрында алғашқы репетицияларға қатысты және, ақырында, 1794 жылы 20 желтоқсанда Джованни Паизиеллоның "Зенобия в Пальмире" операсында оркестр мүшесі ретінде өнер көрсетті. Бірнеше айдан кейін ол Лондонда зор даңққа ие болды, ал оның сәнді мансабы өмірінің соңына дейін жалғасты. Кейін ол ханзада-нұсқаушымен және Лейнстер герцогымен жақын дос болып кетті. Ол 1816-1842 жылдар аралығында Лондон филармониялық қоғамы ұйымдастырған қырық алты концертке қатысты. Италия операсы оркестрінде ол виолончельші Роберт Линдлимен танысты, ол оның жақын досы болды және олар елу екі жыл бойы бірге орындады. Олар Арканжело Кореллидің сонаталарын орындауға ерекше мән берді. 82 жасында Драгонетти 1845 жылы тамызда Боннға сапар шегіп, Бетховен ескерткішінің ашылуына орай өткен үш күндік музыка фестиваліне қатысты. Луи Спор және Франц Лист Бетховеннің бірнеше маңызды шығармаларын дирижерлік етті. Ол 83 жасында Лестер алаңындағы үйінде қайтыс болды және 1846 жылы 23 сәуірде Мурфилдстегі Рим-католик шіркеуінің мазарларына жерленді. 1889 жылы оның денесі Уэмблидегі Рим-католик зиратына көшірілді. Винсент Новелло және граф Карло Пеполи (Винченцо Беллинидің "I puritani" операсының либретто авторы) Лондондағы оның ең танымал достарының қатарында болды.

Вена

1791–1792 жылдары Джозеф Гайдн неміс импресариосы Иоганн Петер Соломоннан Англияға барып, үлкен оркестрлермен жаңа симфонияларды орындау туралы тиімді ұсынысты қабылдады. Сапар үлкен жетістікке ие болды және оның ең танымал туындыларының бірін жасады. Сондықтан 1794–1795 жылдары тағы бір сапар жоспарланды. Осы екінші кездесуде Гайдн Драгонеттимен танысты, ол жақын досы болды және 1799 жылы Венада онымен қайта кездесті. Венаға алғашқы сапарында Драгонетти Бетховенмен танысты. "Бетховен осы жылы екі жаңа және құнды, бірақ уақытша танысқа ие болды, алайда Доменико Драгонетти, тарихқа енген ең ұлы контрабасшы, және Иоганн Баптист Крамер, ең ұлы пианистердің бірі. Драгонетти өзінің таңғажайып орындауымен ғана емес, оны көтеріп, беделді еткен терең, шынайы музыкалық сезімімен де ерекшеленді. Ол қазір, 1799 жылдың көктемінде, туған қаласы Венецияға сапардан оралғаннан кейін Лондонға қайтып келе жатқанда, оның жолы Венаға түсті, онда ол бірнеше апта болды. Бетховен мен ол көп ұзамай кездесіп, бір-біріне риза болды. Көп жылдар өткен соң Драгонетти Англияның Брайтон қаласындағы Сэмюэл Эпплбиге келесі оқиғаны айтты: "Бетховенге жаңа досы өзінің үлкен аспабында виолончель музыкасын орындай алатыны айтылған еді. Бір күні таңертең Драгонетти бөлмесіне келгенде, ол соната тыңдағысы келетінін білдірді. Контрабас шақырылды, ал Op.5-тің 2-ші сонатасы таңдалды. Бетховен өз рөлін орындады, көзі серігіне қадалып, финалда, арпеджиолар орындалғанда, қатты қуанды және жанданды, сондықтан ол аяқтағанда секіріп тұрып, екі музыкант пен аспапты құшақтады". Оркестрлердің бақытсыз контрабасшылары келесі бірнеше жыл бойына Бетховенге осы аспаптың күші мен мүмкіндіктерін жаңадан ашуын ұмытпағанын жиі білді. (Александр Уилок Тайер, 1867) Бүгінгі күнге дейін Бетховеннің симфониялық контрабас партияларын меңгеру барлық оркестрлік контрабасшылар үшін негізгі стандарт саналады. Драгонетти 1808–1809 жылдары Венаға кең ауқымды сапармен оралды. Осы сапарда ол композитор Саймон Сехтермен достық қарым-қатынас орнатты, ол 1824 жылы сарай органисі, ал 1851 жылы Вена консерваториясының композиция профессоры болды. Ол концерттік шығармаларының кейбіреулеріне фортепианомен сүйемелдеу жазды және олар өмір бойы хат алмасып жүрді. Драгонетти 1813 жылы Венаға қайта оралды және Веллингтонның Витория шайқасында король Жозеф Бонапарттың француз әскерлеріне қарсы жеңісін тойлау үшін Веллингтонның Жеңісін жазған Бетховенмен тағы бір рет кездесті. Бұл туындының премьерасы, сондай-ақ Бетховеннің жетінші симфониясы 1813 жылдың 8 желтоқсанында университет Festsaal-да өтті, Драгонетти қос бастарды басқарды.

Стиль

Драгонетти өзінің зор күшімен және төзімділігімен танымал болды. Бұл, әсіресе оркестрдегі контрабас ролі концертмейстерге ырғақты сақтап, темпті белгілеуге көмектесетін кезеңде маңызды еді. Оның үлкен қолында, қалың саусақтары болды, бұл оған басқа контрабасшілерге қарағанда екі есе биік көпірмен және саусақ тақтасынан екі есе алыс орналасқан сымдармен ойнауға мүмкіндік берді. Оның физикалық қасиеті – оның алып қолы: ең алдымен, ерекше күшпен сыйланған, сондықтан аспаптың сымдарын ұстауы, теміршінің кергішімен бірдей. Бес саусағы да ұзын, ірі және епті болған қол, оның ішінде бүгілген бас бармақ та, саусақ тақтасы бойымен жоғары-төмен жылжып, әрқайсы бір нота ойнайтын. (Caffi, 1855) Бұл сол кездегі қалыпты жағдай емес еді, өйткені көптеген музыканттар бір позицияда, бір нотаны көрсету саусағымен, ал екіншісін қалған үш саусақпен бірлесіп ойнауға бейім болды.

Құралдар

Драгонетти көркем өнерді жақсы көретін және музыкалық аспаптармен қатар, түпнұсқалық ноталар мен картиналар сияқты көптеген өнерге қатысты заттарды жинаушы болған. Ол қайтыс болған кезде келесі аспаптар жіберілді: Гаспаро да Салоға жатқызылатын және қазіргі Гендел музыкасының заманауи орындалуында қолданылған деген мәлімдеме бар, қазір Лондондағы Виктория және Альберт мұражайында сақталып тұрған алып контрабас; өте жақсы Доменико Монтагнана Бассо ди Камера (Венециядан); 1590 жылғы Гаспаро да Сало контрабасы; Амати контрабасы; Маггини контрабасы; бір кезде Паганини ойнаған Страдивари скрипкасы, қазір "Драгонетти" деп белгілі; 1742 жылғы Гуарнериус "дель Гессу" скрипкасы, қазір "Драгонетти Уолтон" деп белгілі; Гаспаро да Сало скрипкасы; екі Амати скрипкасы; бір Лафонт скрипкасы; Страдивари скрипкасының көшірмесі; 26 атаусыз скрипка; Гаспаро да Сало виоласы; Амати виоласы; Хилл виоласы; 5 атаусыз виола; 6 виолончель; үлкен виолончель; 3 гитара; 2 фагот; 3 валторна. Бұл туралы Contrabass Shoppe веб-сайтында былай делінген: "Драгонеттидің атақты Гаспаро да Сало басына қалай ие болғаны туралы әртүрлі әңгімелер бар. Фиона М. Палмердің "Доменико Драгонетти Англияда" атты қызықты және жоғары бағаланатын өмірбаяны (Clarendon Press Oxford 1997) ең сенімді түсіндірме ұсынатын сияқты. Драгонеттидің солист ретінде бұрын-соңды болмаған шеберлігінің арқасында Лондон мен Мәскеуден тартымды жұмыс ұсыныстары түсті. Ол ұсыныстардан бас тартқаны және Венециядағы Санкт-Марк шіркеуі оркестрінде бас контрабасист ретінде қалғаны үшін (өте маңызды оркестр) 1791 жылы қабылданған жарлық Драгонеттиге қаржылық сыйлық берді. Сонымен қатар, Драгонеттиге Виченцадағы Санкт-Петер монастырында тұратын бенедиктин монахтары, онда Драгонетти тұрып, Гранд Операда ойнаған, Гаспаро да Сало (1542–1609) жасаған аспап сыйланған деген қаңтар бар. Палмердің өмірбаянында C. P. A. Berenzi-дің 1906 жылғы еңбегіне сілтеме жасалған, ол аспапты Гаспаро да Сало Виченцадағы Санкт-Петер монастырының монахтары үшін жасаған болуы мүмкін екенін, ал Санкт-Марк прокураторлары Драгонеттиді өз қызметінде қалдыру үшін сатып алған болуы мүмкін деп болжайды."