Кіріспе
Гринвич Корольдік ауданындағы Англияның Оңтүстік-Шығыс Лондонындағы Эльтамдағы үлкен үй. Эльтам сарайы – Англияның Лондон қаласындағы Гринвич Корольдік ауданының Оңтүстік-Шығысында орналасқан үлкен үй. Бұл үйге бұрынғы патшалық резиденцияның ортағасырлық үлкен залы кіреді, оған 1930 жылдары арт-деко стилінде кеңейтілген. Үлкен залының қазықша төбесі Англиядағы осындай төбелердің үшіншісі болып есептеледі, ал үйдің арт-деко стиліндегі ішкі жабдығы "қазіргі заманғы дизайнның шедеврі" деп сипатталған. Үй Crown Estate-ке тиесілі және English Heritage басқаруында, ол 1984 жылы үлкен залының және 1995 жылы қалған аумақтың жауапкершілігін өз мойнына алды.
Eltham Palace is a large house at Eltham ('/ɛ//l//t//əm/ ELtəm) in southeast London, England, within the Royal Borough of Greenwich. The house consists of the medieval great hall of a former royal residence, to which an Art Deco extension was added in the 1930s. The hammerbeam roof of the great hall is the third largest of its type in England, and the Art Deco interior of the house has been described as a "masterpiece of modern design". The house is owned by the Crown Estate and managed by English Heritage, which took over responsibility for the great hall in 1984 and the rest of the site in 1995.
13001930 жыл
Бастапқы сарай 1305 жылы Дарем епископы Энтони Бек Эдуард II-ге сыйға берілді және 14-16 ғасырларда патшалық резиденция ретінде пайдаланылды. Бір дерек бойынша, Эдуард III-нің «Жартер» орденін құруына себеп болған оқиға осы жерде болған. Генрих IV-тің сүйікті сарайы болғандықтан, ол 1400 жылдың желтоқсанынан 1401 жылдың ақпан айының ортасына дейін Англияға келген жалғыз Византия императоры Мануил II Палеологты қабылдады, оның құрметіне айқас ұйымдастырылды. Әлі де айқас алаңы сақталған. 1401 жылғы Эльтам турнирі туралы он үш хат түрінде әдеби естелік қалдырылған, бұл хаттар Генрихтің қызы Англияның Бланшысына жазылған және ескі француз тілінде. Әр хаттың авторы – белгілі меценаттар, олардың екеуі – Уильям Бардольф және Джон Клинтон геральдикалық белгілері арқылы анықталған. Осы шара кезінде хаттар оқылып шығарылған болуы мүмкін. Эдуард IV 1470 жылдары Ұлы залды салдырды, ал болашақ Генрих VIII осы жерде өсті. 1499 жылы осы жерде Томас Мор таныстырған ғалым Эразммен кездесіп, оған әсер етті. Эразм оқиғаны былай сипаттады:
Тюдорлер сарайын әдетте Рождество мерекесін тойлау үшін пайдаланған. Гринвич сарайының кең масштабты қайта құрылысынан кейін, оған өзен арқылы жету оңай болғандықтан, Эльтамға азырақ келіп, тек оның жабық саябақтарында аң аулау үшін ғана пайдаланылды, «Гринвичте болғандай, осы үйдің өзінде болғандай» жағдай жасалған. Елендер Ұлы саябақта, Кіші немесе Ортаңғы саябақта және Ли саябағында көптеп кездесетін. 1610 жылы корольдік сарайдың күзетшісі Роджер Астон Эльтамдағы кішкентай саябақты күзетті және Джеймс VI мен I үшін ыңғайлы болу үшін төрт көпір салды. 1630 жылдары, сарайды патшалық отбасы пайдаланған кезде, сэр Энтони ван Дайкқа бірнеше бөлмелер елдік демалыс орны ретінде берілді. Англия азамат соғысы кезінде саябақтар ағаштар мен бұғылардан тазаланды. Джон Эвлин 1656 жылдың 22 сәуірінде оны көрді: «Эльтамдағы оның патшалық үйін көруге бардым; сарай да, шіркеу де қираған күйде, асыл орман мен саябақ бүлікші Ричтің қолынан жойылды». Сарай ешқашан толыққанды қалпына келмеді. Эльтамды Карл II Джон Шоуға сыйлады, және ол Эдуард IV-тің Ұлы залына, бұрынғы аспаздыққа, «Сот үйі» деп аталған, ордан өтетін көпірге және кейбір қабырғаларға дейін қираған күйде Шоутің ұрпақтарына 1893 жылға дейін тиесілі болды. Бақтардың айналасында басқа ғимараттардың қабырғаларының фрагменттері көрінеді, ал 15 ғасырлық көпір әлі де ордымен өтеді.
The courtier Roger Aston was keeper of the little park at Eltham in 1610 and built four bridges for the convenience of James VI and I. In the 1630s, by which time the palace was no longer used by the royal family, Sir Anthony van Dyck was given the use of a suite of rooms as a country retreat. During the English Civil War, the parks were denuded of trees and deer. John Evelyn saw it 22 April 1656: "Went to see his Majesty's house at Eltham; both the palace and chapel in miserable ruins, the noble wood and park destroyed by Rich the rebel". The palace never recovered. Eltham was bestowed by Charles II on John Shaw and in its ruinous condition— reduced to Edward IV's Great Hall, the former buttery, called "Court House", a bridge across the moat and some walling—remained with Shaw's descendants as late as 1893. Fragments of the walls of other buildings remain visible around the gardens, and the 15th century bridge still crosses the moat.
1930 жылдан қазіргі уақытқа дейін
1933 жылы Стивен Куртольд және оның әйелі Вирджиния "Джини" Куртольд (туған тегі Пейрано) сарай орналасқан жерді 99 жылға жалға алып, Seely & Paget компаниясына залды қалпына келтіріп, оған заманауи үйді қосып салуды тапсырды. Seely & Paget залға әншілер галереясын және ағаштан жасалған қоршауды қосты, ал негізгі үйдің дизайнын Кристофер Реннің Хэмптон-Корт сарайындағы және Кембридж университетінің Тринити колледжіндегі жұмыстарынан шабыт алып жасады. Үйдің ішкі жағы арт-деко стилінде безендірілген. Кіреберіс залын швед дизайнері Рольф Энгстремер жасаған; ол шыныдан жасалған күмбез арқылы жарыққа толы, қара бұршақ жабынымен және суретті инкрустациямен ерекшеленеді. Үйдің басқа бөлмелері, оның ішінде асхана, қонақ бөлмесі және Вирджиния Куртольдтың дөңгелек жатын бөлмесі мен іргелес ваннасы итальяндық дизайнер Пьеро Малакрида де Сент-Августтың еңбегі болды, ал Seely & Paget көптеген жатын бөлмелерін жобалады. Куртольдтардың үй жануары – лемур, Мах Джонг, үйдің жоғарғы қабатында арнайы бөлмеде тұрды, онда төменгі қабаттағы гүлдер бөлмесіне қақпақша арқылы өтуге болатын; ол үйдің иесі болды. Куртольдтар 1944 жылға дейін Эльтамда тұрды. Соғыстың басында Стивен Куртольд жергілікті азаматтық қорғаныс қызметінің мүшесі болды. 1940 жылдың қыркүйегінде Ұлы залдың шатырында өрт сақшысы болып тұрғанда, неміс өртке қарсы бомбаларынан зал ауыр зақымдарға ұшырады. 1944 жылы Куртольдтар отбасы Шотландияға, содан кейін Оңтүстік Родезияға (қазіргі Зимбабве) көшіп, сарайды 1945 жылдың наурыз айында Корольдік армия білім корпусына тапсырды; корпус 1948 жылы барлық әкімшілік жұмыстарын Эльтам сарайына көшірді. Жаңа генерал-адъютант корпусының білім беру және оқыту қызметі бөлімі құрылғаннан кейін, қызметкерлер 1992 жылы Гэмпширдегі Ворти Даун лагеріне көшірілді. 1995 жылы English Heritage сарайды басқаруды өз міндетіне алды, ал 1999 жылы интерьер мен бақтарды күрделі жөндеуден және қалпына келтіруден өткізді.