Кіріспе

Ливанның 11-ші президенті

Эмиль Джамиль Лахуд (12 қаңтар 1936 жылы туған) – 1998 жылдан 2007 жылға дейін Ливанның 16-шы президенті болған ливандық саясаткер. Оның негізгі сыртқы саяси жетістігі – 1982 жылдан бері оккупацияланған Оңтүстік Ливанды 2000 жылдың мамырында Израиль оккупациясынан босату болды. Ол сектанттықты азайтуға тырысып, Сирияның көмегімен Ливан армиясын қайта қаруландырды. Дегенмен, фракциялықтар мен Ливанның саясаты оның беделін әлсіретті.

Ерте өмір

Эмиль Лахуд 1936 жылдың 12 қаңтарында Баабдат қаласында дүниеге келген. Дегенмен, Қарулы күштерінде оның туған жері Бейрут деп көрсетілген. Ол генерал және бұрынғы министр Жамил Лахудтың кіші ұлы. Оның анасы Андрене Баджакян – Сириядағы армяндар қоныстанған Кесаб ауылынан шыққан. Эмиль Лахуд анасының жағынан Такухи Калебжян мен Минас Сагерианның шөбересі, олар Осман империясының (қазіргі Түркия Республикасының Адапазары қаласы) Адабазар қаласынан шыққан. Адабазар Стамбулдан шамамен 80 шақырым қашықтықта, Қара теңіз жағасында орналасқан. Минас пен Такухи екеуі де Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Осман империясының билігі тұсында болған армян геноциді кезінде қаза тапқан.

2001 жылы Лахуд Арменияға сапар жасады. Ол өзінің қысқа жұмыс сапарында Ереван қаласын аралап, Армян геноцидінің ескерткіш кешені – Цитсернакабердке барып, құрбандардың естелігіне мәңгілік отқа гүл шоғын қойды. Лахуд бастауыш білімін Бейруттегі «Колледж де ла Сагес» мектебінде, ал орта білімін солтүстік Метндегі Бруммана орта мектебінде алған. Содан кейін ол Ұлыбританиядағы Дартмут теңіз колледжінде оқыды. 1986 жылы Ұлыбританиядағы Теңіз инженерлік академиясында теңіз инженерлігі курсын бітірді.

Әскери өмір

Лахуд 1962 жылы 18 қыркүйекте кіші лейтенант, ал 1969 жылы 1 сәуірде лейтенант болды. 1974 жылы 1 қаңтарда лейтенант-командир, ал 1976 жылы 1 қаңтарда командир болып тағайындалды. Одан кейін 1980 жылдың 1 қаңтарынан бастап Әскери-теңіз инженерлік штабының капитаны, 1985 жылдың 1 қаңтарынан бастап Әскери-теңіз инженерлік штабының контр-адмиралы болып қызмет етті. 1989 жылы 28 қарашада генерал-лейтенант болып тағайындалды. 1980 жылы Армия бас қолбасшылығының кадрлар директоры болып тағайындалды. Лахуд Ливанның қауіпсіздік әскери аппаратының Сирияның қатаң бақылауында болуына мүмкіндік берді.

Саяси мансап

Лахуд 1998 жылы конституцияға өзгеріс енгізілгеннен кейін, армияның бас қолбасшысының президенттік лауазымға түсуіне мүмкіндік берді. Бұл түзетуді Сирия қолдаған деп саналады. Оның президенттікке сайлануы Ливан Парламентінің 128 депутатынан 118 дауыс жинауы арқасында іске асты. 1998 жылы Ливан президенті болғаннан кейін, ол «Хезболламен» одақтасып, Селим әл-Хоссты премьер-министр етіп тағайындады. Бұл Рафиқ Харири мен Лахуд арасындағы шиеленісті күшейтті. Лахудтың өтініші қабылданбады. 2001 жылдың тамызында ол 1989 жылғы Тайф келісімінде белгіленген президенттің атқарушы билігінің шектерін өзгертіп, Харири мен басқа да министрлерді хабардар етпестен, ұлтшыл оппозиция өкілдерін жаппай ұстауға қауіпсіздік күштеріне бұйрық берді. Нәтижесінде, Харири мен парламенттік көпшілік Лахудтың президенттік мерзімін 2007 жылдың қарашасына дейін ұзартуға дауыс берді, түзетуге 96 депутат қолдады, 29 қарсы дауыс берді. Алайда, 2004 жылдың 7 қыркүйегінде төрт министр түзетуге наразылық білдіріп, қызметінен кетті: экономика министрі Марван Хамаде, мәдениет министрі Гази Ариди, қоршаған орта министрі Фарес Буэиз және босқындар істері министрі Абдулла Фархат. Керісінше, Иран үкіметі мен «Хезболла» оның мерзімін ұзартуды жағдайдың жақсаруы ретінде қарастырды: Иран президенті Мохаммад Хатами Лахудты телефон арқылы құттықтады, ал «Хезболланың» жетекші өкілдері Лахудқа барып, Насралланың құттықтауын жеткізді. Лахудтың мерзімін ұзарту Ливан саясатына Сирияның бақылауының айқын мысалы ретінде қарастырылады. 2006 жылы Der Spiegel журналына берген сұхбатында Лахуд «Хезболла» Ливанда беделге ие екенін, себебі ол «біздің елімізді азат етті» деді. Ол «Хезболла» шағын ұйым болғанына қарамастан, Израильге қарсы тұратынын және «Хезболланың» басшысы Хасан Насраллаға деген құрметін білдірді. Лахудтың президенттік мерзімінің көп бөлігін президенттік сарайға жақын орналасқан Ярзех кантри клубында жүзумен және күнге шаруашылықпен өткізгені айтылды. Христиан маронит қауымдастығынан және соғыстан кейінгі кезеңде басқарған әскерилерден үлкен үміт күтілгенімен, беделсіз Лахуд көбінесе Сирияның көптеген мәселелердегі саясатын қолдағандықтан, әлсіз көшбасшы ретінде танылды. Алайда, мұндай саяси пікірлер Ливандағы партиялық саясатқа негізделген, өйткені Лахудқа 8 наурыз күні құрметпен және алғырлықпен қаралатын топтар бар.

Жеке өмір

1967 жылы Андре Амадуниге үйленді және олардың үш баласы бар: Карин (1969 жылы туған), Элияс Муррдың бұрынғы әйелі, Эмиль (1975 жылы туған) және Ральф (1977 жылы туған). Кәрим Пакрадунидің 2012 жылдың мамыр айында жарық көрген "Қарсылық жылдары: Ливанның бұрынғы президенті Эмиль Лахудтың өкілеттігі" кітабы оның саяси өмірін, сондай-ақ Ливанның және Таяу Шығыс аймағының қазіргі тарихына тигізген әсерін зерттейді.