Кіріспе

Американдық педагог Мэри Мейсон Лайон (/ˈlaɪ.ən/; 1797 жылдың 28 ақпаны – 1849 жылдың 5 наурызы) – әйелдер білімі саласындағы американдық пионер. Ол 1834 жылы Массачусетс штатының Нортон қаласында Уитон әйелдер семинариясын (қазіргі Уитон колледжі) құрды. Одан кейін 1837 жылы Массачусетс штатының Оңтүстік Хэдли қаласында Маунт Холиоке әйелдер семинариясын (қазіргі Маунт Холиоке колледжі) құрып, 12 жыл бойы оның алғашқы президенті (немесе "директоры") болып қызмет етті. Лайонның көзқарасы зихи құрылым мен моральдық мақсатты үйлестірді. Ол әлеуметтік-экономикалық алуан түрлілікті бағалап, семинарияны қарапайым отбасылардан келген студенттерге қолжетімді етуге тырысты.

Ерте өмір

Массачусетс штатының Бакленд қаласындағы шаруа отбасының қызы Лионның балалық шағы ауыр өтті. Бес жасында әкесі қайтыс болғандықтан, бүкіл отбасы ферманы жүргізуге көмектесті. Лионның анасы қайтадан үйленіп, көшіп кеткенде ол он үш жаста еді; ферманы басқарған ағасы Ааронға үйді сақтап беру үшін Баклендте қалды. 1834 жылы Лабан Уитон және оның келіні Элиза Бейлиз Чапин Уитон Мэри Лионнан Массачусетс штатының Нортон қаласында Уитон әйелдер семинариясын (қазіргі Уитон колледжі) құруға көмек сұрады. Лион оқытушылық қызметтен бас тартып, семинарияны құру үшін ақша жинады, осы мақсатта әдеттегі жасыл сөмкесіне сыйлықтарды жинады. Ол алғашқы оқу жоспарын жасады, оның сапасы ерлер колледждерінің деңгейінде болуын қалады. Сонымен қатар, алғашқы директор Юнис Колдуэллді тағайындады. Уитон әйелдер семинариясы 1835 жылдың 22 сәуірінде 50 студент пен үш оқытушымен ашылды. Лион мен Колдуэлл Уитоннан сегіз студентпен бірге Маунт Холиоке әйелдер семинариясын ашу үшін кетіп қалды.

Холиоке тауы

Осы алғашқы жылдары Лион өзінің Mount Holyoke Female Seminary үшін көзқарасын біртіндеп дамытты, ол көп жағынан Грант мектептеріне ұқсаса да, Лион студенттерін кең әлеуметтік-экономикалық топтан тартуды үміттенеді. Бұл колледж байлардың балалары емес, қарапайым адамдар құрған және олардың қыздарына қызмет ететін ерекше оқу орны болды. Оған әсіресе Джозеф Эмерсонның ықпалы тиді, оның 1822 жылғы «Әйелдерді оқыту туралы» диссертациясында әйелдерді «екі жыныстың қуанышын тудыру» үшін емес, мұғалім болуға даярлау керек екені айтылды. Mount Holyoke 1837 жылы есігін ашты: семинария «1837 жылдың 8 қарашасында студенттерді қабылдауға» дайын болды. Әлеуметтік көзқарасына сәйкес, ол оқу ақысын жылына 60 долларға шектеді, бұл Гранттың Ипсвич әйелдер семинариясындағы оқу ақысының үштен бір бөлігін құрады, және оның «барлық топтардың зиялылығына үндеу жасау» миссиясының маңызды бөлігі болды. Бірақ бұл көп ұзамай өзгерді. 2019 жылғы мәліметтерге сәйкес, Mount Holyoke колледжінде оқудың жылдық құны 71 828 долларды құрайды. Колледж түрлі қаржылай көмек түрлерін ұсынады. Әйелдер үшін күнделікті дене шынықтырудың маңыздылығына сенген Лион студенттерінен «таңертеңгі астан кейін шамамен бір шақырым жүруді» талап етті. Жаңа Англияның суық және қарлы қыстарында ол бұл талапты 45 минутқа дейін қысқартты. Студенттер гимнастика залы үшін қойма бөлмесі дайын болғанға дейін жылытылмаған дәліздерде жаттығулар жасады. Лионның саясаты кейде дау тудырса да, семинария тез 200 студенттік құрамды тартты. Лион әйелдердің рөліндегі өзгерістерді болжап, оқушыларын жан-жақты, қатаң және инновациялық біліммен қамтамасыз етті, әсіресе ғылым саласына баса назар аударды. Ол бітіру үшін ғылым және математикадан жеті курсты міндетті етті, бұл басқа әйелдер семинарияларында естілмеген талап болды. Ол әйелдерді ғылымды «жаңа және ерекше тәсілмен» үйретуге енгізді – олар өздері жүргізетін зертханалық тәжірибелер. Ол студенттерге экскурсиялар ұйымдастырып, зертханалық жұмыстар үшін тастар, өсімдіктер және үлгілер жинады, геологиялық құрылымдарды тексерді және жақында динозаврлардың іздерін тапты. Лион әйелдерді қалай оқыту керек деген ойларын Массачусетс штатындағы Ипсвич әйелдер семинариясында директордың көмекшісі болып жұмыс істеген кезде дамытты. 1837 жылға қарай ол көптеген демеушілерді өзінің идеалдарын және елдегі алғашқы әйелдер колледжін қолдауға көндірді. Оңтүстік Хэдли қаласы жерді және негізгі ғимаратты сыйға тартты. Лионның кампус жоспары әйелдердің жоғары білімі үшін кеңінен үлгі болып табылды, себебі ол оқу бағдарламасына сай физикалық ортаны қамтамасыз етті. Лионның инновациялық мақсаттары оның семинариясын сол кезеңдегі басқа әйелдер семинарияларынан ерекшелендірді, ерлер колледждерімен тең деңгейдегі оқу бағдарламасын ұсынды. Барлық студенттер бір ғимаратта тұрды, жеке өмірге шектеулі мүмкіндік болды. Олар толық әйелдерден тұратын оқытушылар құрамымен тығыз байланыста болды және күнделікті өздерінің күшті және әлсіз жақтары туралы есеп берді. Колледж штаттық қызметкерлер санын ең аз деңгейге дейін қысқартты, өйткені 100-ге жуық студенттердің әрқайсысы күніне бір сағат жұмыс істеді, тамақ дайындау, тазалау және аумақты күтіп ұстау сияқты күнделікті шаруаларды орындады. Лион ерлер колледждерінің жеке тұлғаны және тәуелсіздікті дамыту мақсатын қабылдамады, керісінше, әйелдердің біріккен командасы Амхерст және Уильямс сияқты жақын маңдағы ерлер колледждерінің табысына тең келе алатын ұжымдық идеалды дамытты. Оқу бағдарламасы әйелдерге геометрия, есептеу, латын, грек, ғылым, философия және тарих сияқты пәндерді оқытуға мүмкіндік берді, олар әдетте 19 ғасырда басқа әйелдер семинарияларында оқытылмаған. Лионның әйелдер үшін жоғары білім беру мекемесін құрудағы күш-жігері, сол кездегі экономикалық қиындықтарға қарамастан, көптеген әйелдерге ағалары сияқты жоғары білім алу мүмкіндігін ашты. Mount Holyoke Female Seminary XIX ғасырдың бірінші жартысында құрылған жас әйелдер үшін жоғары білім беретін бірнеше христиандық мекемелердің бірі болды. Mount Holyoke негізін қалауға дейін Лион Хартфорд әйелдер семинариясы мен Ипсвич әйелдер семинариясының дамуына үлес қосты. Ол сондай-ақ 1834 жылы Уитон әйелдер семинариясын (қазіргі Уитон колледжі) құруға қатысты. Вассар колледжі мен Уэлсли колледжі де Mount Holyoke үлгісімен құрылды. Тарихшы Аманда Портерфилдтің сөзіне сәйкес, Лион Mount Holyoke-ты «барлығына көрінетін христиандық қоғамның үлгісін ұсынатын діни мекеме» ретінде құрды. Студенттер «шіркеу қызметтеріне, шіркеудегі баяндамаларға, дұға жиналыстарына және Киелі кітапты оқу топтарына қатысуға міндетті болды. Күніне екі рет оқытушылар мен студенттер жеке дұға етуге уақыт бөлді. Әрбір жатақханада бөлмелестерге дұға ету кезінде жеке кеңістік беру үшін екі үлкен шамды шкафтар болды». Mount Holyoke Female Seminary Andover Seminary-нің серіктес мектебі болды. 1859 жылға қарай 60-тан астам миссионер түлектері болды; 1887 жылға қарай мектеп түлектерінің бес бөлігі ABCFM-нің барлық американдық әйел миссионерлерін құрады; және ғасыр соңына қарай оның 248 түлегі миссиялық алаңға қадам басты.

Дін

Конфорти (1993) Лион үшін діннің орталық маңыздылығын зерттейді. Ол баптист болып өскен, бірақ ұстазы пастор Джозеф Эмерсонның ықпалымен конгрегационалист дініне ауысты. Лион Холиок тауында жаңғыру жиналыстарын өткізді, басқа жерлерде сөз сөйледі және, дін қызметкері болмаса да, Жаңа Англияның Жаңа Құдайлық дін қызметкерлерінің қауымдастығының мүшесі болды. Ол Джонатан Эдвардстың ойларын қайта жаңғыртуда маңызды рөл атқарды, оның еңбектері оның өмір кезеңінен де жиі оқылды. Ол өзін-өзі шектеу, өзін-өзі құрбан ету және мүддесін білмейтін қайырымдылық идеяларына тартылды.

Өлім

Лион 1849 жылдың 5 наурызында эризипеладан (мүмкін, оның күтімінде болған ауырған студенттен жұққан) қайтыс болды. Лион Маунт-Холиок колледжінің кампусында, Портер залының алдында және амфитеатрдың артында жерленді. Оның жерленген орны темір қоршаумен қоршалған гранит тақтамен белгіленген. Тарихшы Аннет Бакстердің айтуынша, Лион діншіл, практикалық және сол дәуірдің білім беруге қатысты қағидаларына берілген, сонымен бірге әйелдер педагогтары мен студенттері үшін жаңа мүмкіндіктер ашты. Ол жаңа жағдайға бейімделуге қабілетті, батыл, өзін-өзі қамтамасыз ете білетін және қызмет етуге адал адам еді. Оның жеке қасиеттері Маунт-Холиок семинариясының негізінде қайта жанданды. Мысалы, барлық студенттер отбасының әлеуметтік жағдайына қарамастан жұмыс істеуі керек болды, бұл шығындарды азайтуға, кампуста теңдік орнатуға және үйден алыс, қызметшісіз тұратын жас әйелдерге жауапкершілік сезімін қалыптастыруға көмектесті. Ол жетекші ерлер колледждерінің оқу бағдарламасын кеңейтіп, протестант миссионерлік қызметін қолдады. Колледждің оқыту әдісі кезең-кезеңмен дамуға баса назар аударды, кенеттен үлкен қадам жасаудың орнына, тұрақты прогреске үміттенді. Оның үлгерім стандарты жас әйелдерге арналған дәстүрлі пансиондық мектептерден әлдеқайда жоғары болды, олар жоғары сапалы білім беруге бәсекелес болды. Лионның энергиясы, мейірімділігі және тартымдылығы профессорлық-оқытушылық құрамның, студенттердің, түлектердің және демеушілердің құрметіне бөленді. Өзінің білімі шектеулі болғанымен, ол студенттеріне өзіне сенімділік сыйлауды мақсат тұтты, осы арқылы олар кез келген мақсатына жете алатынына сендірді. Оның құрметіне көптеген ғимараттар аталды, соның ішінде Маунт-Холиок колледжіндегі Мэри Лион залы. 1897 жылы бұрынғы Семинария ғимаратының орнында салынған зал колледж кеңселеріне, сыныптарға және шіркеуге орналасқан. Маунт-Холиок колледжі оның қабірінің жанында өткізілетін бітіру салтанаты арқылы оның мұрасын құрметтеуді жалғастырады. Мэри Лион атымен аталған жатақханаларды Майами университетінде, Нью-Гэмпширдегі Плимут мемлекеттік университетінде, Свартмор колледжінде және Массачусетс Амхерст университетінде де кездестіруге болады. Мэри Лайон атындағы бастауыш мектеп (Такома, Вашингтон) оның құрметіне аталған. Вассар колледжі, Уэлсли колледжі және бұрынғы Батыс әйелдер колледжі Оклахома штатындағы Чероки әйелдер семинариясының (қазіргі Солтүстік-шығыс мемлекеттік университеті) үлгісімен салынды, олардың "әйелдер семинариясы үшін алғашқы профессорлық құрамы Маунт-Холиоктан алынды, сондай-ақ Массачусетс мектебін олар құрған мекеме үшін үлгі ретінде пайдаланды". 1905 жылы Лион Нью-Йорктегі Ұлы американдықтардың Даңқ залына енгізілді. 1993 жылы ол Нью-Йорк штатының Сенека-Фолс қаласындағы Ұлттық әйелдер Даңқ залына енгізілді. Ол АҚШ пошта қызметімен 2 центтік Ұлы американдықтар сериясының пошта маркасымен марапатталды.

Фильмдер

Мэри Лион: Precious Time, режиссері Жан М. Мадж; Сан-Ансельмо, Калифорния: Viewfinder Films, [жазылған жылы белгісіз].