Кіріспе
Францияның Нор департаменті (nɔʁ; ресми түрде; Noorderdepartement, ) – Францияның Оңтүстік Франция аймағында, Бельгиямен шектесетін департамент. Ол тарихи Фландрия және Эно округтерінің батыс бөліктерінен, сондай-ақ Камбрей епископтығынан құрылған. Қазіргі гербы Фландрия графтығынан мұраға алынған. Нор – Францияның ең көп халқы бар департаменті. 2019 жылы оның халқы 2 608 346 адамды құрады. Бұл департаменттің құрамында Лилль қаласы (бас қала және департамент префектурасы) орналасқан, ол Париж, Лион және Марсельден кейін Францияның төртінші ірі қалалық аймағы болып табылады. Департамент – француз фламанд диалектісінің голланд тілінде тарихи түрде ана тілі ретінде қолданылған Францияның бөлігі. Сондай-ақ, осы аймақта француз пикард диалектісі – Ch'ti де қолданылады.
Nord (nɔʁ; officially ; ; Noorderdepartement, ) is a département in Hauts de France region, France bordering Belgium. It was created from the western halves of the historical counties of Flanders and Hainaut, and the Bishopric of Cambrai. The modern coat of arms was inherited from the County of Flanders. Nord is the country's most populous département. It had a population of 2,608,346 in 2019. It also contains the metropolitan region of Lille (the main city and the prefecture of the département), the fourth largest urban area in France after Paris, Lyon and Marseille. The department is the part of France where the French Flemish dialect of Dutch has historically been spoken as a native language. Similarly, the distinct French Picard dialect Ch'ti is spoken there.
Тарих
XVII ғасырға дейін Солтүстік (Франция департаменті) тарихы Бельгия тарихымен көп бөлігінде ортақ болды (Ежелгі дәуірде Галлияның солтүстігіндегі келттік бельгиялықтар – көптеген келттік халықтардың бірі). Нордке дейінгі тарихи француз провинциялары – Француз Фландриясы, Француз Эносы (Эно мен Фландрияның бір бөлігі Бельгия Корольдігінде). Бельг тайпалары, мысалы, менапийлер мен нервийлер, кейін Норд деп аталатын аймақта тіркелген алғашқы халықтар болды. IV және V ғасырларда Галлия Бельгияның римдік билеушілері Бононияның (Болонь) ірі портынан Колонияға (Кельн) дейінгі жолды қамтамасыз ету үшін, осы дәліздің солтүстік-шығысындағы герман халықтарын, мысалы тунгрилерді, пайдаланды. Нәтижесінде, кейін Норд деп аталатын аймақ герман және роман тілдерінің арасындағы изоглос (тілдік шекара) болды. V-VIII ғасырларда аймақтың саксон отарлауы изоглосты оңтүстікке қарай жылжытқан болуы мүмкін, сондықтан IX ғасырда Лилльдің солтүстігіндегі көптеген адамдар ежелгі голланд диалектісінде сөйлеген. Бұл аймақтың жер атауларынан көрінеді. Фландрия графлығы IX ғасырда Франция құрамына енгеннен кейін изоглос солтүстікке және шығысқа қарай жылжыды. XIV ғасырда аймақтың көп бөлігі Бургундия герцогтігінің бақылауына түсті, сондықтан кейінгі ғасырларда Габсбург Нидерландысының (1482 жылдан бастап) және Испан Нидерландысының (1581) бөлігі болды. Кейін Норд құрамына кірген аймақтар 1659, 1668 және 1678 жылдардағы шарттар бойынша Францияға беріліп, Фландрия және Эно графтықтары, сондай-ақ Камбрей епископтығының бөлігіне айналды. 1790 жылдың 4 наурызында, Француз революциясы кезінде Норд округтердің орнына құрылған 83 департаменттің бірі болды. Қазіргі заманғы мемлекеттік саясат француз тілін жалғыз ресми тіл етіп белгілеуге алып келді, бұл Батыс фламанд диалектісінің қолданылуын азайтты. Қазір Дюнкерк округінде Батыс фламанд диалектісінің бір тармағында сөйлейтін 20 000 адам бар, және бұл тармақ онжылдықтар ішінде жойылып кетуі мүмкін. Бұл Франциядағы ең ұзын департамент, оның ұзындығы 184 км – солтүстік-батыстағы Форт-Филиппеден оңтүстік-шығыстағы Анорға дейін. Бельгия шекарасының батыс жартысында елдің солтүстігінде орналасқан департамент ерекше ұзын және тар. Басты өзендер: Изер, Лис, Эскаут, Скарп, Самбре.
Президенттік сайлаудың екінші туры
Сайлау жеңімпазы Кандидат/Партия% 2-орын Кандидат/Партия% 2022 Эммануэль Макрон LREM 52.85 Марин Ле Пен RN 47.15 2017 Эммануэль Макрон LREM 56.90 Марин Ле Пен FN 43.10 2012 Франсуа Олланд PS 52.88 Николя Саркози UMP 47.12 2007 Николя Саркози UMP 51.75 Сеголен Рояль PS 48.25 2002 Лионель Жоспен PS 53.70 Жак Ширак RPR 46.30
Экономика
Жақында ғана бұл департаменттің экономикасы көмір өндірумен басым болды, ол көршілес Артуадан басталып, Бельгияның орталық бөлігіне дейін департаменттің төрінен өтетін еді. Францияның 19 ғасырдағы өнеркәсіптік дамуының алдыңғы қатарында болған бұл аймақ Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ауыр зардаптарға ұшырады, ал қазір көмір өндірудің төмендеуімен, сондай-ақ бұрын құлдыраған Лилль-Рубе тоқыма өнеркәсібімен байланысты экономикалық, әлеуметтік және экологиялық мәселелерге күресіп жатыр.