Мариан Чалфа: Көңіл көшіру төңкерінің және Чехословакияның демократияға өтуінің архитекторы
Marián Čalfa
Мариан Чальфа – Чехословакияның экс-премьер-министрі, барқыт төңкерісінде маңызды рөл атқарды. Коммунизмнен демократияға көшуге көмектесті. Биографиясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Чехословакия мен Словакияның бұрынғы саясаткері
Former Czechoslovak and Slovak politician
Мариан Чалфа (7 мамыр 1946 жылы Требишов қаласында туған) – 1989 жылғы Барқыт революция кезінде және одан кейін Чехословакияның премьер-министрі болған, сондай-ақ 19 күнге де-факто президент міндетін атқарған словак саясаткері. Ол коммунистік үкіметтен демократияға биліктің тыныш дамуына үлкен үлес қосты.
Marián Čalfa (born 7 May 1946, in Trebišov) is a Slovak former politician, who served as prime minister of Czechoslovakia during and after the Velvet Revolution in 1989, as well as de facto acting President for 19 days. He was a key figure in the smooth transfer of power from Communist rule to democracy.
Мансап
1985 жылдан бастап Чалфа Чехословакия Федералдық үкіметінің заңнамалық бөлімінің басшысы болып жұмыс істеді. 1988 жылдың сәуір айында ол заң шығару комитетінің төрағасы болды. 1989 жылдың 10 желтоқсанында, Ақбарлы революция кезінде, беделсіз Лядислав Адамектің орнына премьер-министр болып тағайындалды. Чалфа Чехословакия Коммунистік партиясының (КСЧ) мүшесі болғанымен, бұл үкіметте коммунистерден басқа көпшілік болды. Осылайша ол 41 жылдың ішінде КСЧ үстемдігіне бағынбаған алғашқы кабинетті басқарды. Президент Густав Хусак үкіметке ант бергеннен кейін көп ұзамай отставкаға кеткен соң, Чалфа 29 желтоқсанда Вацлав Гавел сайланар дейін президенттік міндеттердің көп бөлігін өзіне алды. 1990 жылдың 18 қаңтарында Чалфа Вацлав Гавелдің Азаматтық форумының словак бөлімі – «Зорлық-зомбылыққа қарсы қоғам» (VPN) партиясына қосылу үшін КСЧ-дан шығып, соның нәтижесінде Екінші дүниежүзілік соғыстан бері коммунист немесе олармен келісетін алғашқы премьер-министр болды. Соғыстан кейінгі алғашқы премьер-министр, социал-демократ Зденек Фирлингер, ашық түрде коммунистерді қолдаған және кейіннен партиясын коммунистермен біріктірген. Чалфа 1990 жылғы сайлауда Гавелдің қозғалысын үлкен жеңіске жеткізуге көмектесті. 1991 жылдың сәуір айында VPN тараған кезде, ол партияның көп бөлігімен бірге Азаматтық Демократиялық Одаққа (ОДУ VPN) қосылып, оның жетекші мүшесі болды. Чалфа басқарған екі кабинет те маңызды саяси және экономикалық реформаларды енгізуге қол жеткізіп, коммунистік биліктен көппартиялық жүйеге және нарықтық экономикаға өтуді жеңілдетті. Чалфа президент Вацлав Гавел мен қаржы министрі Вацлав Клаус сияқты басқа да саяси тұлғалардан күшті қолдау алды. Чалфа 1992 жылғы сайлауда «Зорлық-зомбылыққа қарсы қоғам» партиясының жеңілісінен кейін Федералдық үкіметтен кетті. Оның орнын уақытша басқарушы Ян Страски басты, оның негізгі міндеті Чехословакияның таратылуын бақылау болды. Сол жылы Чалфа чех азаматтығын алып, Прагада заңгер болып жұмыс істей бастады, «Čalfa, Bartošík a Partneři» заң фирмасын басқарды. Премьер-министр қызметін атқару кезінде Чалфаның коммунистік өткелі үшін сынға ұшыраған жағдайлар болды. Кейбіреулер бұл Ақбарлы революцияның аяқталмағанын немесе тіпті өткен номенклатураға жататын адамдармен «ұрланғанын» дәлелдеді деп айтты. Қазіргі тарихшылар оны «тақ артындағы күш» деп санайды, ол Ақбарлы революцияның тегіс және жылдам өтуіне және Вацлав Гавелдің президент болып сайлануына үлкен үлес қосты. Ол өзінің келіссөз дағдыларын маңызды сәттерде өз партияластары коммунистеріне қарсы қолданып, оларды Азаматтық форум өкілдері күткеннен де радикалды компромиске көндірді.
From 1985, Čalfa worked as the head of a legislative department of the Czechoslovak federal government. In April 1988, he became the chairman of the legislative committee. On 10 December 1989, during the Velvet Revolution, he was appointed Prime Minister in place of discredited Ladislav Adamec. Although Čalfa was a member of the Communist Party of Czechoslovakia (KSČ), this government had a non Communist majority. He thus headed the first cabinet in 41 years that was not dominated by the KSČ. When President Gustáv Husák resigned shortly after swearing in the government, Čalfa also took on most presidential duties until the election of Václav Havel on 29 December. On 18 January 1990, Čalfa left the KSČ to join Public Against Violence (VPN), the Slovak counterpart of Havel's Civic Forum, thus becoming the first prime minister since before World War II who was not a Communist or a fellow traveler. The first postwar prime minister, Social Democrat Zdeněk Fierlinger, had been openly pro Communist, and later led his party into a merger with the Communists. Čalfa helped lead Havel's movement to a sweeping victory in the 1990 elections. When VPN dissolved in April 1991, he followed most of the party into the Civic Democratic Union (ODU VPN), of which he became a leading member. Both cabinets headed by Čalfa succeeded in introducing significant political and economic reforms, facilitating the transition from Communist rule to a multi party system and a market oriented economy. Čalfa received strong support from other political figures, including both President Václav Havel and Finance Minister Václav Klaus. Čalfa resigned from the Federal Government after the defeat of the Public Against Violence in the elections of 1992. He was succeeded by caretaker Jan Stráský, whose major task was to oversee the Dissolution of Czechoslovakia. In that year, Čalfa took up Czech citizenship and started working as a lawyer in Prague, heading the law firm Čalfa, Bartošík a Partneři. During his tenure as Prime Minister, Čalfa was occasionally a target of criticism for his Communist past. Some cited this as proof that the Velvet Revolution was unfinished or had even been "stolen" by people belonging to the past nomenklatura. Presently, historians consider him a "power behind the throne," who greatly contributed to the smoothness and speed of the Velvet Revolution and the election of Václav Havel as President. He used his negotiation skills in critical moments against his fellow Communist Party members and talked them into compromises that were sometimes more radical the representatives of the Civic Forum had expected.