Көп экипажды және ашық космосқа шығуға қабілетті "Восход" ғарыш кемесі
Voskhod (spacecraft)
Кеңес Одағының "Восход" ғарыш кемесі – адамдарды ғарышқа көптеген сапарларға жіберген, бірінші көп экипажды және ашық ғарышқа шығуға қабілетті ғарыш аппараты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бірінші көп экипажды және ашық ғарышқа шығуға қабілетті ғарыш кемесі.
First multi crew and EVA capable spacecraft
"Восход" ("Күншығыс") – Совет Одағының ғарыш бағдарламасының адаммен ғарышқа ұшу мақсатындағы "Восход" бағдарламасы аясында салынған ғарыш кемесі. Ол "Восток" ғарыш кемесінің жетілдірілген және одан кейінгі нұсқасы болды. "Восход-1" үш адамнан тұратын экипажбен, ал "Восход-2" экипажы екі адамнан құралды. Олар ғарышкерлер мен құралдарды орналастыратын шар тәрізді түсірілім модулінен (диаметрі) және жанармай мен қозғалтқыш жүйесі орналасқан конустық жабдық модулінен (массасы, ұзындығы, ені) тұрды. 1967 жылы "Восход" ғарыш кемесінің орнын "Союз" кемесі басты.
The Voskhod (Lang ru, "Sunrise") was a spacecraft built by the Soviet Union's space program for human spaceflight as part of the Voskhod programme. It was a development of and a follow on to the Vostok spacecraft. Voskhod 1 was used for a three man flight whereas Voskhod 2 had a crew of two. They consisted of a spherical descent module (diameter ), which housed the cosmonauts, and instruments, and a conical equipment module (mass , long, wide), which contained propellant and the engine system. Voskhod was superseded by the Soyuz spacecraft in 1967.
Дизайн
"Восход" ғарыш кемесі, негізінен, "Восток" ғарыш кемесі болды, төмен түсетін модульдің үстіне қосымша қатты отынды ретроракета орнатылған. Орынды кеңейту үшін катапульта орындығы алынып тасталды, ал ішке "Восток" экипажының орналасуына 90° бұрышпен екі немесе үш экипаж төсегі қосылды. Ұшыру немесе қону кезінде экипаж қашуға мүмкіндік болмады. Орынның жетіспеуі "Восход-1" экипажының үш мүшесінің ғарыш костюмдерін кимеуіне себеп болды. "Восход-2" миссиясында экипаж мүшелерінің екеуі де ғарыш костюмдерін киді, себебі ол ашық ғарышқа шығумен байланысты болды және үрлейтін шлюз қолданылды. Бұл космонавт Алексей Леоновқа кемеден шығып, қайта кіруге мүмкіндік берді. Бұл қажет болды, өйткені көліктің электрлік және қоршаған орта жүйелері ауамен салқындатылды, ал капсуланың толық депрессиясы қызып кетуге әкелер еді. Шлюздің салмағы – , диаметрі – , құлағандағы биіктігі – . Орбитада кеңейтілгенде ұзындығы – , ішкі диаметрі – , сыртқы диаметрі – болды. Экипаждың екінші мүшесі модульдің кенеттен депрессиясына қарсы сақтық шарасы ретінде ғарыш костюмін киді. Шлюз пайдаланғаннан кейін тасталды. Катапульта орындықтарының болмауы "Восход" экипажының "Восток" космонавттарынан айырмашылығы, өздерінің ғарыш кемесінің ішінде Жерге оралуын қамтамасыз етті. Осыған байланысты, парашют сызықтарына кішкентай қатты отынды ракета қосылған жаңа қону жүйесі әзірленді. Бұл ракета төмен түсетін модуль жерге жақындағанда іске қосылып, жұмсақ қонуға көмектесті. Негізгі ретроракета істен шыққан жағдайда төмен түсетін модульдің үстіне қосымша қатты отынды ретроракета орнатылды. "Восток" кемесінде мұндай қажеттілік болмады, себебі орбитасы жеткілікті төмен болғандықтан, ретроракета істен шықса, ғарыш кемесінің орбитасы он күн ішінде ыдырайтын еді, ал космонавтты сол уақытқа дейін қамтамасыз ету үшін жеткілікті ресурстар болды. Дегенмен, Blok E жабдықталған R-7 тасымалдағышы қосымша ретроракета үшін жеткілікті көтергіш күшке ие емес еді. "Восход" үлкен Blok I жабдықталған R-7 тасымалдағышының максималды көтергіш күшінен төмен болғандықтан, ол өте жоғары орбитаға шығарылып, он күн ішінде ыдырамайтын еді. "Восход" 11А57 тасымалдағышын пайдаланды, ол негізінен Molniya 8K78L тасымалдағышы болып табылады, бірақ орташа көтергіш күшті LEO ұшыру құралын жасау үшін Blok L сатысы алынып тасталды, содан кейін "Союз" бағдарламасы үшін ұшыру құралы ретінде қолданылды. Ғарыш кемесінде ұшырудан қашу жүйесі болмады, яғни экипаж ұшырудың алғашқы 2,5 минутында тасымалдағыштың істен шығуынан аман қалмас еді (пайдалы жүк бөлігі тасталғаннан кейін төмен түсетін модульді қарапайым түрде ажыратуға болады). 1962 жылы LES-ті жасау жұмысы басталғанмен, ол әлі дайын болған жоқ, сондықтан инженерлер мен космонавттар тасымалдағыш көтерілу кезінде дұрыс жұмыс істейді деп үміттенді, себебі 1964 жылға қарай R-7 тасымалдағышының сәттілік деңгейі жақсарды, бірақ әлі де толық емес еді.
The Voskhod spacecraft was, essentially, a Vostok spacecraft that had a backup solid fuel retrorocket added to the top of the descent module. The ejection seat was removed for more space and two or three crew couches were added to the interior at a 90° angle to that of the Vostok crew position. There was no provision for crew escape in the event of a launch or landing emergency. Lack of space meant that the three crew members of Voskhod 1 did not wear space suits. Both crew members wore spacesuits on the Voskhod 2 mission, as it involved an EVA and used an inflatable airlock. This allowed cosmonaut Alexei Leonov to exit and re enter the craft. It was needed because the vehicle's electrical and environmental systems were air cooled, and complete capsule depressurization would lead to overheating. The airlock weighed , was in diameter, high when collapsed for launch. When extended in orbit, it was long, had an internal diameter of and an external diameter of The second crew member wore a spacesuit as a precaution against accidental descent module depressurization. The airlock was jettisoned after use. The lack of ejection seats meant that the Voskhod crew would return to Earth inside their spacecraft, unlike the Vostok cosmonauts who ejected and parachuted down separately. Because of this, a new landing system was developed, which added a small solid fuel rocket to the parachute lines. It fired as the descent module neared touchdown, providing a softer landing. A backup solid fueled retrorocket was added to the top of the descent module in the event that the main retrorocket failed. This had not been necessary on Vostok as the orbit was low enough that the spacecraft's orbit would decay in ten days if the retrorocket failed, there being enough onboard consumables to sustain the cosmonaut that long. In any case, the Blok E equipped R 7 booster lacked sufficient lift capacity for a backup retrorocket. Since Voskhod was well below the maximum lift capacity of the larger Blok I equipped R 7, it would be put into a quite high orbit and not decay in ten days. Voskhod utilized the 11A57 booster, essentially the Molniya 8K78L with the Blok L stage removed to create a medium lift LEO launcher, and later the launch vehicle for the Soyuz program. The spacecraft notably lacked any launch escape system, meaning that the crew would not survive a booster failure that occurred in the first 2.5 minutes of launch (after payload shroud jettison, the descent module could simply be detached). Although work had begun on an LES in 1962, it was not ready yet and so the engineers and cosmonauts simply had to gamble that the booster functioned properly during ascent, as by 1964, the R 7's success rate was improving but still not perfect.
Восток 3КВ (1964)
Сондай-ақ, Восход деп те аталады. "Восток" ғарыш кемесі үш космонавтқа бейімделген нұсқасы. Бұл үлгі 1964 жылдың 6 қазанында экипажсыз (Космос-47 ретінде) және 1964 жылдың 12 қазанында экипажбен "Восход-1" ретінде екі рет ұшты.
Also known as Voskhod. Adaptation of the Vostok spacecraft for three cosmonauts. This version flew twice, on 6 October 1964 uncrewed (as Kosmos 47) and on 12 October 1964 crewed as Voskhod 1.
Восход 3KD (1965)
Бұл нұсқа екі рет ұшты, 1965 жылдың 22 ақпанында экипажсыз (Космос-57 ретінде) және 1965 жылдың 18 наурызында экипажды "Восход-2" ғарыш кемесі ретінде.
This version flew twice, on 22 February 1965 uncrewed (as Kosmos 57) and on 18 March 1965 crewed as the Voskhod 2 spacecraft.