Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Артур Конан Дойлдың Шерлок Холмс туралы жазған қысқа әңгімесі.
Short story by Arthur Conan Doyle featuring Sherlock Holmes
"Соңғы проблема" – сэр Артур Конан Дойлдың Шерлок Холмс детективі туралы қысқа әңгімесі. Алғаш рет 1893 жылдың желтоқсанында Ұлыбританиядағы "The Strand Magazine" және АҚШ-тағы "McClure's" журналдарында "Соңғы проблеманың оқиғасы" деген атпен жарияланды. Бұл әңгіме "Шерлок Холмс естеліктері" жинағына кіреді. Оқиға 1891 жылы өтеді және қылмыстық әлемнің шебері профессор Мориарти енгізіледі. Бұл Холмс туралы соңғы әңгіме болуы керек еді, кейіпкердің өлімімен аяқталуы жоспарланған, бірақ Конан Дойл кейіннен Холмсты жаңа әңгімелер мен романдар үшін қайта жандандыруға көндірілді. Конан Дойл кейінірек "Соңғы проблеманы" өзінің ең жақсы Шерлок Холмс әңгімелерінің тізімінде төртінші орынға қойды.
"The Final Problem" is a short story by Sir Arthur Conan Doyle featuring his detective character Sherlock Holmes. It was first published in The Strand Magazine in the United Kingdom, and McClure's in the United States, under the title "The Adventure of the Final Problem" in December 1893. It appears in book form as part of the collection The Memoirs of Sherlock Holmes. The story, set in 1891, introduces the criminal mastermind Professor Moriarty. It was intended to be the final Holmes story, ending with the character's death, but Conan Doyle was later persuaded to revive Holmes for additional stories and novels. Conan Doyle later ranked "The Final Problem" fourth on his personal list of the twelve best Holmes stories.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Бір күні кешке Ватсонның үйіне жарақат алған Холмс келеді, сол күні ол үш түрлі кісі өлтіруден қашып құтылған еді. Холмс Уотсонға бірнеше айдан бері Мориарти мен оның ұйымын іздеп жүргенін, Лондондағы қылмыстардың көпшілігі үшін жауапты екенін айтады. Холмс оларды тұзаққа түсіріп, полицияға тапсыруға жақын болғанда, Мориарти сол күні ертерек Бейкер көшесіндегі 221B-де Холмске келіп, оған қарсы әділдік іздеуден бас тартуды ескертеді. Холмс Мориартидің өзінің зеректігімен оның жоспарларын бұза алатынын мойындайды және полиция Мориарти мен оның тобын ұстаған кезде Еуропаға қашуды жоспарлайды. Уотсон Холмспен бірге сапарға шығуға шешім қабылдайды. Содан кейін Холмс оған Виктория станциясындағы пойызға дейін іздерін жасыру үшін ерекше нұсқаулар береді, Ватсонның үйінен шығып, бақтың артқы қабырғасынан өтуі керек еді, оны іздеп келуі мүмкін деп қорқып. Келесі күні Уотсон Холмстың нұсқауларын орындайды және өзін бірінші сыныптағы резерві бар досын күтіп отырғанын байқайды, ол қарт итальяндық діни қызметкерге ұқсайды. Пойыз Викториядан шығып бара жатқанда Холмс Мориартиді платформада пойызды тоқтатуға тырысып жатқанын көреді. Барлық қауіпсіздік шараларына қарамастан, Холмс Мориартидің Уотсонды іздеп шыққанын түсінеді. Жоспарланған бағыттарын өзгертіп, Холмс пен Уотсон Кентербериде түсіп, Мориартиге арнайы бір вагондық пойызға олардан өтуге мүмкіндік береді, олар жүк артында жасырынып отырған. Брюссель арқылы Страсбургке келген Холмс Лондон полициясынан Мориартидің тобының көпшілігі Англияда тұтқындалғанын, бірақ Мориарти қашып кетіп, Холмсті Еуропада қуалайтынын хабар алады. Ол Уотсонды Англияға қайтуға шақырады, өйткені ол өзін Уотсон үшін өте қауіпті серік деп санайды. Алайда Уотсон досымен қалуға шешім қабылдайды. Холмс пен Уотсон Швейцарияның Мейринген қаласына барып, Рейхенбах шарлауына барады. Шарлауда бір бала Уотсонға мейрамханада ағылшын дәрігерін іздеп жатқан ағылшын әйелінің өлім аузында жатқанын айтып хат береді. Холмс бұл алдау екенін білгенімен, Уотсонға науқасты көруге рұқсат береді. Уотсон қонақ үйге оралғанда амалды тез түсінеді және шарлауға қайта оралады. Ол тек жолдың соңына апаратын екі ізді ғана табады, онда ол зорлық-зомбылық күресінің басқа белгілерін және Холмстің алдау туралы білетінін, бірақ Мориартимен өзі күресуді таңдағанын түсіндіретін жазбаны табады. Холмс пен Мориарти екеуі де тік жардан құлап, денелерін таба алмады. Қайғыға толы доктор Уотсон Англияға оралады. Мориарти тобының барлығы Холмс тапқан дәлелдерге сүйене отырып, сотталды. Уотсон өзінің баяндамасын Шерлок Холмс өмірінде кездескен ең жақсы және ең дана адам екендігімен аяқтайды.
An injured Holmes arrives at Watson's residence one evening, having escaped three separate murder attempts that day. Holmes reveals to Watson he has been tracking Moriarty and his organisation for months, who are responsible for most of the crimes orchestrated in London. As Holmes is close to snaring them all and delivering them to the police, Moriarty visits Holmes at 221B Baker Street earlier that day and warns him to withdraw from his pursuit of justice against him. Holmes admits that Moriarty could thwart his plans given his great mind that could rival his, and plans to flee to Europe while the police capture Moriarty and his gang. Watson decides to join Holmes on the trip. Holmes then gives him unusual instructions intended to hide his tracks to the boat train at Victoria station before leaving Watson's house by climbing over the back wall in the garden, paranoid that he might be followed. The next day, Watson follows Holmes's instructions and finds himself waiting in the reserved first class coach for his friend, who is disguised as an elderly Italian priest. As the boat train pulls out of Victoria, Holmes spots Moriarty on the platform trying to stop the train. Despite extraordinary precautions, Holmes deduces that Moriarty has tracked Watson. Changing their planned route, Holmes and Watson alight at Canterbury, allowing Moriarty on board a special one coach train to pass them as they hide behind the luggage. Having made their way to Strasbourg via Brussels, Holmes receives a message from the London Police that most of Moriarty's gang have been arrested in England, but Moriarty has escaped and is in pursuit of Holmes in Europe. He urges Watson to return to England as he considers himself a very dangerous companion for Watson. Watson, however, decides to stay with his friend. Holmes and Watson continue to Meiringen, Switzerland and visit the Reichenbach Falls. At the Falls, a boy hands Watson a letter, saying that there is a dying Englishwoman at the hotel who seeks an English doctor. While Holmes realises it is a hoax, he allows Watson to see the patient. Watson soon realises the trick when returning to the hotel and rushes back to the Falls. He only finds two sets of footprints that lead to the end of the path, where he uncovers other signs of a violent struggle and a note from Holmes explaining that he knew about the hoax but chose to fight Moriarty himself. Holmes and Moriarty have both fallen to their deaths down the gorge and their bodies cannot be recovered. A saddened Dr Watson returns to England. The Moriarty gang are all convicted on the strength of evidence secured by Holmes. Watson ends his narrative by saying that Sherlock Holmes was the best and the wisest man he had ever known.
Өмірбаян
"Соңғы проблема" атауының мәнісі дәл сол болған. Конан Дойл осы қысқа әңгімеден кейін әйгілі детективі Шерлок Холмс туралы жазуды тоқтатуды ниеттенген; ол Холмс әңгімелерінің өзін маңызды әдеби еңбектерден алаңдатып, мансабын дұрыс жолға қоюдың жалғыз жолы Холмсты "өлтіру" екенін түсінген. "Ақыл-ойымды жақсырақ нәрселерге сақтауым керек, тіпті ол үшін мен қалтаманы онымен бірге жерлеуге мәжбүр болсам да", - деп анасына жазған. Конан Дойл Холмсқа қаһармандық өлімді сыйлап, оның әлемді өте күшті және қауіпті қылмыскерден құтқаруы арқылы, кез келген келесі тапсырма бұл жетістікпен салыстырғанда ұсақ болып көрінетінін көрсетуге тырысқан; іс жүзінде, Холмс өзінің әңгімесінде осылай айтады. 1893 жылы Конан Дойл жұбайымен Швейцарияға саяхат жасап, Берн Альпындағы Мейринген ауылын тапқан. Бұл әңгіме Сидни Пейджет салған тоғыз суретімен Strand журналында, ал Гарри С. Эдвардс салған он бір суретімен McClure журналында жарияланған. Ол "Шерлок Холмс естеліктері" жинағына енген.
"The Final Problem" was intended to be exactly what its name says. Conan Doyle meant to stop writing about his famous detective after this short story; he felt the Sherlock Holmes stories were distracting him from more serious literary efforts and that "killing" Holmes off was the only way of getting his career back on track. "I must save my mind for better things," he wrote to his mother, "even if it means I must bury my pocketbook with him." Conan Doyle sought to sweeten the pill by letting Holmes go in a blaze of glory, having him rid the world of a criminal so powerful and dangerous that any further task would be trivial in comparison; indeed, Holmes says as much in the story. In 1893, Conan Doyle and his wife toured Switzerland and discovered the village of Meiringen in the Bernese Alps. It was published with nine illustrations by Sidney Paget in the Strand, and with eleven illustrations by Harry C. Edwards in McClure's. It was included in The Memoirs of Sherlock Holmes,
Реакция
BBC жариялаған мақаласында Дженифер Кейшин Армстронг "Холмс өліміне қоғамның реакциясы бұрынғы ешқандай ойдан туған оқиғаларға қарағанда ерекше болды" деп атап өтті. "Странд" журналы нәтижесіндегі жазылымдарды тоқтатудың салдарынан "мүсіркеуге лайық жағдайға түсті". Кейбір әңгімелерде "Лондонның жас жігіттері Холмс қайтыс болған ай бойы шапандарына немесе қолдарына қара аза тұтатын крепа тағуға" тырысқандары айтылды, бірақ бұл Дойлдың ұлы таратып айтқан асырастеме болуы мүмкін.
In an article published by the BBC, Jennifer Keishin Armstrong noted that "The public reaction to the death was unlike anything previously seen for fictional events." The Strand Magazine "barely survived" the resulting rush of subscription cancellations. There were some stories that "young men throughout London wore black mourning crêpes on their hats or around their arms for the month of Holmes’ death" although these may have been exaggerations propounded by Doyle's son.
Табысы мен мұрасы
Мейринген тұрғындары Дойл мен оның туындысы Холмсқа олардың сарқырамаларының әлемдік атының мәңгілікке сақталуын қамтамасыз еткені және қалаға туризмді айтарлықтай арттырғаны үшін әлі де алғыс айтады. Көптеген адамдар Холмс әңгімелеріндегі маңызды да, екінші дәрежедегі кейіпкерлердің киімдерін киіп Мейрингенге саяхаттайды. 1931 жылы түсірілген «Ұйықтаған кардинал» фильмі – 1931–1937 жылдар аралығындағы фильмдер сериясының бірінші фильмі, онда Артур Вонтнер Холмс рөлін ойнады, және ол «Бос үйдің оқиғасы» мен «Соңғы мәселе» сюжеттеріне негізделген. «Соңғы мәселе» фильміндегі Мориарти Бейкер көшесінде Холмсқа кездесіп, тергеуін тоқтатуға көндіруге тырысқан көріне, «Шерлок Холмстың жеңісі» (1935) атты сериядағы тағы бір фильмде қолданылды. 1939–1946 жылдар аралығындағы Базил Ратбоун Холмс және Найджел Брюс Уотсон рөлінде ойнаған фильмдер сериясында бірнеше фильм «Соңғы мәселеден» элементтер алды. Бұл элементтердің ең айқын мысалы – Мориартиді өлтіру тәсілдері; «Шерлок Холмс оқиғалары» (1939), «Шерлок Холмс және құпия қару» (1942) және «Жасыл әйел» (1945) фильмдерінде Мориарти үш фильмнің барлығында биік жерден құлап, қаза табады. «Жасыл киімдегі әйел» фильмінде Холмс пен Мориартидің Бейкер көшесіндегі әңгімесіне қатысты өзгерістер бар, сондай-ақ Мориартидің Ватсонды жарақат алған ағылшын әйелін алдап, оның емдеуіне мұқтаж етіп, жолдан шығарып тастау идеясы бар. 2011 жылы түсірілген «Шерлок Холмс: Көлеңкелер ойыны» фильмі «Соңғы мәселе» сюжетіне негізделген. Сюжет сияқты, ол Холмс пен Мориартидің сарқырамаға құлауымен аяқталады, ал Уотсон «Соңғы мәселенің» соңғы сөздерін теріп жазу машинасына түсіріп жатқаны көрсетіледі. Алайда, фильмде кейіпкерлер Мориартидің саботаж жасауға тырысқан Еуропалық бейбітшілік конференциясына қатысып жатыр, ол сарқырамалардың жанында өтті, және екеуі де түпнұсқадағыдай сарқыраманың жиегінен емес, сарқырамаға қарап тұрған балконнан төмен құлайды. Холмс Мориартимен бірге құлағаны көрсетіледі, бірақ ол Мориартиді тікелей жекпе-жекте жеңуге жараланған, бірақ Мориарти тірі болса Уотсонның артынан қуатынын біледі. Холмс ағасының оттегі ингаляторын қолданып, сарқыраманың түбіндегі суда аман қалғаны белгілі болса, Мориартидің тағдыры одан да беймәлім.
Inhabitants of Meiringen are still grateful to Doyle and his creation Holmes for ensuring the enduring worldwide fame of their falls and considerably promoting tourism to the town. travel to Meiringen dressed as characters, both major and minor, from the Holmes stories. The 1931 film The Sleeping Cardinal, the first film in the 1931–1937 film series starring Arthur Wontner as Holmes, is based in part on "The Adventure of the Empty House" and "The Final Problem." The scene from "The Final Problem" in which Moriarty confronts Holmes at Baker Street and attempts to persuade Holmes to stop his investigations is used in The Triumph of Sherlock Holmes (1935), another film in the series. In the 1939–1946 film series starring Basil Rathbone as Holmes and Nigel Bruce as Watson, a number of films borrow elements from "The Final Problem". Most noticeable of these elements are the methods of killing Moriarty off; in The Adventures of Sherlock Holmes (1939), Sherlock Holmes and the Secret Weapon (1942) and The Woman in Green (1945), Moriarty is seen in all three films falling from a great height to his death. The Woman in Green contains a variation on the conversation between Holmes and Moriarty in Baker Street, as well as the idea of Moriarty manipulating Watson out of the way by hoaxing an injured Englishwoman who requires his treating. The 2011 film Sherlock Holmes: A Game of Shadows is based in part on "The Final Problem". Like the story, it ends with Holmes and Moriarty plummeting into the falls, and Watson is shown writing the final sentences of "The Final Problem" on his typewriter. However, in the film, the characters are attending a European Peace Conference held near the falls which Moriarty seeks to sabotage, and the two plunge down from a balcony overlooking the falls rather than from the ledge of the original story. Holmes is also shown falling over the edge with Moriarty rather than simply being assumed to have fallen, being too injured to defeat Moriarty in a straight fight but knowing that Moriarty will go after Watson if he lives. While Holmes is shown to have survived, having used his brother's oxygen inhaler to survive the water at the bottom of the falls, Moriarty's fate is less certain.
Теледидар
Совет телехикаясы "Шерлок Холмс пен доктор Уотсонның оқиғалары" (1979–1986) "Соңғы проблеманы" "Қайран қақтығыс" (және "Бос үйдегі оқиғаны" "Тигрді қуу" ретінде) бейімдеген. Джереми Бретттің қатысуымен өткен Шерлок Холмс телесериалының 1985 жылғы эпизоды Мона Лизаның ұрлануымен басталады, оны Мориарти коллекционерлерге сату үшін жасалған көшірмелерді ұйымдастыру үшін жасаған. Холмс түпнұсқа суретті Мориарти "Мырза Морганға" сатуға асыққанша қайтарып алады. Холмс оның жоспарларына кедергі келтіруі Мориартиді детективті жою қажеттігіне көндіреді, содан кейін Холмс Рейхенбах шарлауынан құлап қайтыс болды деп есептеледі. Бұл доктор Уотсон рөліндегі Дэвид Берктің соңғы эпизоды болды. Берктің орнын Эдвард Хардвикке шоу аяқталғанға дейін ауыстырды, ол "Шерлок Холмс қайтып келгеннің" бірінші эпизоды болған "Бос үйдің" бейімделуінен басталады. BraveStarr эпизоды "Шерлок Холмс 23-ғасырда" "Соңғы проблеманың" кульминациясының қайта қарастырылған нұсқасымен басталады, онда Холмс ғана Рейхенбах шарлауынан құлайды, бірақ құрып кетпей, 2249 жылға көшіретін табиғи уақыт бұрмалауына түседі. 1999–2001 жылдардағы "Шерлок Холмс 22-ғасырда" анимациялық телесериалының бірінші эпизоды "Соңғы проблеманың" кульминациясымен басталады, кейін екінші эпизодта Холмс ағаш бұтағынан ілгеліп құлаудан аман қалғаны және көптеген істерді шешуге жалғасқаны (кейін қарттықтан қайтыс болып, денесі 22-ғасырда қайта жандануға жеткілікті сақталған), ал Мориарти шынымен қайтыс болып, Холс өзі мұздақта жерлегені, сақтаған мұзды үңгірде. Холмс, робот Уотсон және инспектор Бет Лестрейд кейіннен Рейхенбах шарлауындағы жерлеу орнына барады, Нью-Лондонда қылмыстық іс-әрекеттерге себеп болған көрінеуіштің пайда болуы туралы хабарды растау үшін. Мұздағы тесікті көргенде, Холс жаңа Мориартидің түпнұсқасының барлық естеліктері мен дағдылары бар клондау екенін болжайды. Monk-тың екі бөлімді алтыншы маусымның финалы "Мырза Монк қашып барады" (2008) "Соңғы проблема" және "Бос үй" сериалдарынан шабыттанды. Адриан Монк кісі өлтіргені үшін айыпталып, теңіз жағасында атып өлтіріледі, бірақ екінші бөлімде тірі болып шығады. Орындаушы Дейл "Кит" Бидербек екені анықталады, ол Мориарти сияқты "Қылмыстың Наполеоны" ретінде сипатталатын "дүниежүзілік қаржының Чингис ханы". BBC-дің "Шерлок" сериалының бірінші маусымының үшінші эпизоды "Ұлы ойын" деп аталады, ол оқиғаның негізі болып табылады. Оқиға сондай-ақ "Рейхенбах құлауы" (2-маусым, 3-эпизод) эпизодының негізі болып табылады, ол 2012 жылдың 15 қаңтарында алғаш рет көрсетілді және Холмс Лондондағы Сент-Бартоломей ауруханасының төбесінен құлап, өліміне әкелгенін көрсетеді. Бейкер-стритте Шерлок пен Джим Мориарти арасындағы қақтығыс кезінде Мориарти "соңғы проблема" фразасын қайта-қайта айтады. Шерлоктың "Қырағы түгіл қалыңдық" атты арнайы эпизоды 2016 жылдың 1 қаңтарында көрсетілді, онда Шерлок пен Мориарти арасындағы кездесу викториандық дәуірде бейнеленген. 2017 жылғы "Шерлок" сериалының финалы осы оқиғамен аталған, бірақ канонға ұқсамайды. 2012 жылғы американдық медициналық драманың финалында "Дом", Шерлок Холмс әңгімелерінен шабыттанған доктор Грегори Хаус "Соңғы проблемаға" арнап өлімін жасалмалап көрсетті. 2013 жылғы ресейлік телесериал "Шерлок Холмс" "Соңғы проблеманы" "Холмстың соңғы ісі" ретінде бейімдеген. 2018 жылғы HBO Asia / Hulu Japan сериалы "Мисс Шерлок" осы оқиғаны "Док" сериясының финалына бейімдеген. Бұл нұсқада Рейхенбах шарлауындағы әйгілі көрініс Токиодағы ойдан шығарылған "Рейхенбах ғимаратында" орналасқан ұқсас көрініспен ауыстырылады. 2019 жылғы "Шерлок Холмс, Элементар" сериалының CBS адаптациясының алдынан соңғы эпизоды (7-маусым, 12-эпизод) "Рейхенбах құлауы" деп аталды және Холстың қуатты сериалдық кісі өлтіруші миллиардер Один Рейхенбахты құлату үшін жасаған айла-шарғысын көрсетті. Холс өлімін көпірде жасалмалап көрсетеді, бұл Один Рейхенбахты Шерлок Холмсқа жасалған кісі өлтіруге қатысқандығы үшін тергеуге алып келеді және Рейхенбахтың өткен қылмыстарын ашады.
The Soviet television film series The Adventures of Sherlock Holmes and Dr. Watson (1979–1986) adapted "The Final Problem" as "The Deadly Fight" (and "The Adventure in the Empty House" as "Hunt for the Tiger"). In the television series Sherlock Holmes starring Jeremy Brett, the 1985 episode based on the story begins with the theft of the Mona Lisa, masterminded by Moriarty in order to sell prepared fakes to collectors. Holmes recovers the original painting just before Moriarty makes a sale to a "Mr. Morgan". Holmes's interference with his plans convinces Moriarty that the detective must be eliminated, and Holmes is subsequently presumed to have died in a tumble down the Reichenbach Falls. This was the last episode to star David Burke as Dr. Watson. Burke was replaced by Edward Hardwicke until the end of the show's run, starting with the adaptation of "The Empty House" which acted as the first episode of The Return of Sherlock Holmes. The BraveStarr episode "Sherlock Holmes in the 23rd Century" begins with a revised version of the climax of "The Final Problem", in which only Holmes plummets down Reichenbach Falls, but instead of falling to his doom, he falls into a natural time warp that transports him into the year 2249. The first episode of the animated television series Sherlock Holmes in the 22nd Century (1999–2001) begins with the climax of "The Final Problem", where it is later revealed in the second episode that while Holmes managed to survive the fall by grabbing a tree branch and would go on to solve many more cases (later being entombed in honey upon his death of old age, which preserved his body enough to be revitalized in the 22nd century), Moriarty had indeed perished and was buried by Holmes himself, preserved in ice in a freezing cave. Holmes, the robotic Watson and Inspector Beth Lestrade later visit the burial site at Reichenbach Falls to confirm Moriarty's death upon news of a lookalike causing a crime spree in New London. Upon seeing a drill hole in the ice, Holmes surmises that the new Moriarty is in fact a clone with all the original's memories and skills. The two part six season finale of Monk, "Mr. Monk is on the Run" (2008), is loosely inspired by both "The Final Problem and "The Empty House." Adrian Monk is supposedly shot over a pier after being accused of murder, only to be alive in the second part. The orchestrator is revealed to be Dale "the Whale" Biederbeck, described as "the Genghis Khan of world finance," much like Moriarty as "the Napoleon of Crime." Episode three of the first season of BBC's Sherlock, titled The Great Game shows a variation of the part where Moriarty confronts Holmes at Baker Street in the story. The story is also the basis of the episode "The Reichenbach Fall"(Season 2, Episode 3), which first aired on 15 January 2012 and shows Holmes falling from the roof of St Bartholomew's Hospital in London, supposedly leading to his death. Throughout a confrontation between Sherlock and Jim Moriarty in Baker Street, Moriarty repeatedly utters the phrase "the final problem". The special episode of Sherlock, "The Abominable Bride", which was broadcast on 1 January 2016, featured a re creation of the showdown between Sherlock and Moriarty set in Victorian times, as depicted in the book. The 2017 series finale of Sherlock is named for this story, but bears little to no resemblance to the canon. The 2012 series finale of the American medical drama House—which was inspired by the Sherlock Holmes stories—sees Dr. Gregory House fake his own death, in an ode to "The Final Problem". The 2013 Russian television series Sherlock Holmes adapted "The Final Problem" as "Holmes' Last Case". The 2018 HBO Asia/Hulu Japan series Miss Sherlock loosely adapts this story for its series finale "The Dock." In this version, the famous scene at the Reichenbach Falls is replaced by an analogous scene set at a fictional "Reichenbach Building" in Tokyo. The 2019 penultimate episode (Season 7 Episode 12) of the CBS adaptation of Sherlock Holmes, Elementary, was titled "Reichenbach Falls", and portrayed Sherlock's ploy to bring down a powerful serial killer billionaire, Odin Reichenbach. Holmes fakes his death on a bridge, which puts Odin Reichenbach under investigation for the murder of Sherlock Holmes and thereby exposes Reichenbach's past crimes.
Радио
"Соңғы проблема" американдық радиосериалы "Шерлок Холмстың оқиғаларында" Ричард Гордон Шерлок Холмс және Ли Ловелл доктор Уотсон рөлінде бірнеше эпизодтарға бейімделді, оның ішінде "Балауыз мүсіндердегі кісі өлтіру" (наурыз 1932), "Пика тузының оқиғасы" (мамыр 1932) және "Жасырын кісі өлтіру" (қаңтар 1933) атты эпизодтар. Кейіннен Джон Кир Кросс осы әңгімені радиоға бейімдеді; ол 1954 жылдың желтоқсанында BBC Light Programme арнасында көрсетілді, онда Джон Гилгуд Холмс, Ральф Ричардсон доктор Уотсон және Орсон Уэллс профессор Мориарти рөлінде ойнады. Бұл қойылым 1955 жылдың 17 сәуірінде NBC радиосында да көрсетілді. Феликс Фелтон осы әңгімені радиоға бейімдеп, 1955 жылдың наурыз айында BBC Home Service арнасында 1952–1969 жылдар аралығындағы радиосериалдың бір бөлігі ретінде эфирге шығарды, онда Карлтон Хоббс Холмс, Норман Шелли Уотсон және Ральф Трумэн Мориарти рөлінде ойнады. Фелтонның оқиғаның тағы бір драмалық нұсқасы 1957 жылдың қарашасында BBC Home Service арнасында көрсетілді, онда Хоббс пен Шелли қайтадан ойнады, ал Фелтон Мориарти рөлін сомдады. Хоббс пен Шелли 1967 жылы Майкл Хардвик бейімдеген BBC Light Programme нұсқасында Холмс пен Уотсон рөлін сомдады. "Соңғы проблема" 1992 жылы Берт Кулес 1989–1998 жылдар аралығындағы радиосериалдың бөлігі ретінде BBC Radio 4 үшін драмаланды, онда Клайв Меррисон Холмс және Майкл Уильямс Уотсон рөлінде ойнады. Онда Майкл Пеннингтон профессор Мориарти, Фредерик Тревс полковник Моран, Шон Арнольд инспектор Паттерсон, Теренс Эдмонд Стайлер, Ричард Пирс Дженкинсон және Норман Джонс Сэр Джордж рөлінде ойнады. Америкалық Imagination Theatre радиошоуындағы "Шерлок Холмс классикалық оқиғалары" сериясының бір эпизоды "Соңғы проблеманы" "Бос үй" оқиғасымен біріктірді. "Шерлок Холмс қайтып келді" деп аталатын эпизод 2009 жылы эфирге шықты, онда Джон Патрик Лоури Холмс және Лоуренс Альберт Уотсон рөлінде ойнады.
"The Final Problem" was loosely adapted for multiple episodes of the American radio series The Adventures of Sherlock Holmes starring Richard Gordon as Sherlock Holmes and Leigh Lovell as Dr. Watson, including episodes titled "Murder in the Waxworks" (March 1932), "The Adventure of the Ace of Spades" (May 1932), and "Murder by Proxy" (January 1933). The story was later adapted for radio by John Kier Cross; it was broadcast on the BBC Light Programme in December 1954 and starred John Gielgud as Holmes and Ralph Richardson as Dr. Watson, with Orson Welles as Professor Moriarty. The production was also broadcast on NBC radio on 17 April 1955. Felix Felton adapted the story as a radio adaptation which aired on the BBC Home Service in March 1955 as part of the 1952–1969 radio series starring Carleton Hobbs as Holmes and Norman Shelley as Watson, with Ralph Truman as Moriarty. Another dramatisation of the story adapted by Felton aired on the BBC Home Service in November 1957, again starring Hobbs and Shelley, with Felton playing Moriarty. Hobbs and Shelley also starred as Holmes and Watson in a 1967 BBC Light Programme adaptation of the story which was adapted by Michael Hardwick. "The Final Problem" was dramatized for BBC Radio 4 in 1992 by Bert Coules as part of the 1989–1998 radio series starring Clive Merrison as Holmes and Michael Williams as Watson. It featured Michael Pennington as Professor Moriarty, Frederick Treves as Colonel Moran, Sean Arnold as Inspector Patterson, Terence Edmond as Steiler, Richard Pearce as Jenkinson, and Norman Jones as Sir George. An episode of The Classic Adventures of Sherlock Holmes, a series on the American radio show Imagination Theatre, combined "The Final Problem" with the events of "The Empty House". The episode, titled "The Return of Sherlock Holmes", aired in 2009, and starred John Patrick Lowrie as Holmes and Lawrence Albert as Watson.
Басқа медиа
Уильям Жилеттің 1899 жылғы "Шерлок Холмс" пьесасы бірнеше әңгімелерге, оның ішінде "Соңғы проблема" әңгімесіне негізделген. 1916 жылы (Гиллетт Холмс рөлін сомдаған) және 1922 жылы (Джон Барримор рөлін сомдаған) шыққан, екеуі де "Шерлок Холмс" деп аталған фильмдер, сондай-ақ 1938 жылғы Mercury Theatre on the Air радио адаптациясы "Өлмес Шерлок Холмс" (Орсон Уэллс Холмс рөлінде) осы пьесаға негізделген. Бірақ бұл бейімдеулердің ешқайсысында Холмс өлмейді (ішінде ол үйленетін екі фильмдік нұсқасын қоса). 1975 жылы DC Comics "Шерлок Холмс #1" комиксін жариялады, ол "Соңғы проблема" және "Бос үйдің оқиғасы" әңгімелерін бейімдеді. Ол үздіксіз серия болуы тиіс еді, бірақ төмен сатылымдарға байланысты келесігі шығарылымдары тоқтатылды. 1999 жылғы "The League of Extraordinary Gentlemen, Volume One" комикстер сериясы (Алан Мур мен Кевин О'Ниллдің еңбегі) #5 санында "Соңғы проблема" әңгімесін қысқаша бейімдеп, Холмс Мориартиді жеңіп, жартасқа көтерілетінін көрсетеді, бірақ Мориарти де аман қалады. Фильм адаптациясы осы оқиғаларға сілтеме жасайды, бірақ оларды көрсетпейді; романдық нұсқасы графикалық романнан оқиғаны дерлік сөзбе-сөз көшіреді. "Мориарти Патриот" жапон манга сериясының сюжеттік желісі, онда жас Мориарти қылмыс кеңесшісі ретінде бейнеленеді, әңгіменің атауының жапонша аудармасымен аталған. Соңғы екі эпизодта, "Соңғы проблема, 1-бөлім" және "Соңғы проблема, 2-бөлім" – Шерлок пен Уильям (Мориарти) Тауэр көпірінен Темза өзеніне құлайды, бірақ олардың екеуі де тірі және Швейцарияда екені белгілі болады.
William Gillette's 1899 stage play Sherlock Holmes is based on several stories, among them "The Final Problem." Films released in 1916 (starring Gillette as Holmes) and 1922 (starring John Barrymore), both titled Sherlock Holmes, were based on the play, as well as a 1938 Mercury Theatre on the Air radio adaptation titled The Immortal Sherlock Holmes, starring Orson Welles as Holmes, although in none of these retellings do Holmes die (and indeed in the two film versions he marries). In 1975, DC Comics published Sherlock Holmes #1, a comic book which adapted both "The Final Problem" and "The Adventure of the Empty House". It was intended to be an ongoing series, but future issues were canceled due to low sales. The 1999 comic series The League of Extraordinary Gentlemen, Volume One by Alan Moore and Kevin O'Neill briefly adapts "The Final Problem" in issue #5 and shows Holmes triumphing over Moriarty and climbing the cliff, although Moriarty survives as well. The film adaptation references these events, but does not show them; the novelization copies the event almost verbatim from the graphic novel. An arc of the Japanese manga series Moriarty the Patriot, a series featuring a young Moriarty as a crime consultant, is named after the Japanese translation of the story's title. The final two episodes, "The Final Problem Act 1" and "The Final Problem Act 2", feature Sherlock and William (Moriarty) falling from Tower Bridge to River Thames, though revealed that both of them are alive and in Switzerland.