Ғылыми-фантастикалық фестивальдер мен жиындар тарихы

Ғылыми-фантастикалық конвенциялар – әдебиет, кино, ойындар жанкүйерлерінің жиыны. Тарихы, форматы, шаралар мен халықаралық деңгейдегі өткізілуі туралы ақпарат.

13 мин оқу

100%

Дереккөз: Science fiction convention — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Ғылыми-фантастика жанкүйерлерінің жиындары

Ғылыми-фантастикалық конвенциялар – ғылыми-фантастика және болжамды көркем әдебиет жанрының жанкүйерлерінің жиындары. Тарихи тұрғыдан алғанда, ғылыми-фантастикалық конвенциялар негізінен әдебиетке бағытталған, бірақ көптеген конвенциялардың қамтымы фильмдер, теледидар, комикстер, анимация және ойындар сияқты басқа да өнер салаларын да қамтиды. Форматы әртүрлі болуы мүмкін, бірақ әдетте құрметті қонақ, талқылаулар, оқылымдар және ашылу/жабылу салтанаттары, сондай-ақ кештер немесе ойын-сауық сияқты ірі арнайы шаралар болады. Ғылыми-фантастикалық конвенциялар бастапқыда Ұлыбритания мен АҚШ-та пайда болды, бірақ қазір олар әлемге тарады, көптеген елдерде өз конвенциялары бар, сонымен қатар халықаралық конвенцияларды қабылдап келеді.

Тарих

Корольдік Альберт залы 1891 жылы залда өткен Vril Ya Bazaar and Fete қайырымдылық шарасы әлемдегі алғашқы ғылыми фантастика конвенциясы болды деп мәлімдеді. Бұл шара бірнеше күндік қайырымдылық базары болды, Эдвард Бульвер-Литтонның 1871 жылғы танымал ғылыми-фантастикалық романы "Келешек жарыс" бойынша ұйымдастырылды. Роман қанатты, адамнан асқан күшке ие, жер астында өмір сүретін Врил Я тайпасы туралы айтады. Корольдік Альберт залында өткен шарада кейінірек ғылыми фантастика конвенцияларында (әсіресе қазіргі заманғы коммерциялық шараларда) кездесетін элементтер болды: арнайы қонақтар (бірақ олар романмен немесе ғылыми фантастикамен тікелей байланысты емес), арнайы іс-шаралар, қойылымдар, декорациялар мен арнайы эффектілер (мысалы, ұшатын "Врил Я" манекендері), костюмдер (кейін косплей деп аталатын нәрсе), сондай-ақ шара тақырыбына байланысты тауарлар сататын дүкендер, тіпті дүкендердің аттары да романнан алынған Врил Я тілінде берілген. Алайда, бұл шара сол кезде ғылыми фантастика конвенциясы деп аталмады, және негізінен Лондондық массаж және гальваникалық ауруханасы үшін қаржы жинау мақсатында өткізілді. Бұл аурухананың негізін қалаушы доктор Герберт Тиббитс басқа да, ғылыми фантастикамен байланысы жоқ тақырыптарда да осындай шаралар ұйымдастырған болатын. (Бұл шара қаржы жинау ретінде сәтсіз аяқталды, тіпті Тиббитстің жеке банкротқа ұшырауына себеп болды. Бұл шағын жиын 1937 жылдың ақпанында Нью-Йоркте өткен келесі шараның негізін қалады, онда Квинстің Астория ауданындағы Богемия залында "30-40" шамасында жанкүйерлер жиналды. Шараға Джеймс Блиш, Чарльз Д. Хорниг, Джулиус Шварц және Уиллис Коновер қатысты. Бұл шара "Екінші Шығыс" деп аталды және 1937 жылдың 30 қазанында Филадельфияда өткен "Үшінші Шығыс" пен 1938 жылдың 29 мамырында өткен "Төртінші Шығыс" шараларына жол ашты. "Төртінші Шығыс" Ньюарктағы кездесу залында 100-ден астам қатысушыны жинады және өзін "Бірінші Ұлттық ғылыми фантастика конвенциясы" деп жариялады. Осы шарада 1939 жылы Нью-Йоркте алғашқы Дүниежүзілік ғылыми фантастика конвенциясын ұйымдастыру үшін комитет құрылды, бұл "Үшінші Шығыста" басталған жоспарды ресми бекітті. "Бірінші Ұлттық" конвенцияға Нью-Йорктегі танымал редакторлар мен жанкүйерлік шеңберден тыс мамандар қатысты. Бұл ғылыми фантастика (SF) саласының мамандары мен жанкүйерлерінің жеке кездесіп, әріптестерімен байланысуы үшін ғылыми фантастика конвенцияларының эволюциясындағы маңызды кезең болды. 1937 жылдың 3 қаңтарында британдық жанкүйерлер Лидстегі Теософиялық залда ұзақ уақыттан бері жоспарлап келген шараларын өткізді. Оған Эрик Фрэнк Рассел мен Артур Кларктың ішінде жиырмаға жуық жанкүйер қатысты. Көптеген жанкүйер тарихшылары, әсіресе Ұлыбританиядағылар, Филадельфиядағы кездесудің тек атау бойынша ғана конвенция болғанын айтады, ал басқа жанкүйер тарихшылары содан бері көптеген ұқсас жиналыстар "конвенциялар" деп аталғанын атап өтеді, бұл ешқандай дау тудырмады. Бірінші ғылыми фантастика конвенциясы деп есептелетін жиналысқа қарамастан, американдық жанкүйерлер 1939 жылға қарай 1939 жылғы Дүниежүзілік көрменің аясында Нью-Йорк қаласында алғашқы "Дүниежүзілік ғылыми фантастика конвенциясын" өткізу үшін жеткілікті деңгейде ұйымдастырылды. Кейіннен 1940 жылы Чикаго мен 1941 жылы Денверде конвенциялар өтті. Көптеген мәдени шаралар сияқты, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тоқтатылды. Конвенциялар 1946 жылы Калифорния штатының Лос-Анджелесінде Дүниежүзілік ғылыми фантастика конвенциясын өткізумен қайта жанданды. АҚШ-тан тыс алғашқы Worldcon 1948 жылы Торонтода (Канада) өткізілді. Содан бері Worldcon Ұлыбританияда, Германияда, Нидерландыда, Канадада, Австралияда, Жапонияда, Финляндияда және Ирландияда өткізілді, бірақ Worldcon-дардың көпшілігі әлі де АҚШ-та өткізіледі.

The Royal Albert Hall has asserted that the Vril Ya Bazaar and Fete, a charitable event held at the Hall in 1891, was the world's first science fiction convention. The event was a multi day fundraising bazaar themed around the popular 1871 science fiction novel The Coming Race by Edward Bulwer Lytton, which involves the Vril Ya, a subterranean race of winged superhuman beings. The event at the Royal Albert Hall featured elements similar to those of later science fiction conventions (in particular modern commercial events), such as special guests (although apparently none directly related to the novel or science fiction generally), special events and other performances, set pieces and special effects (such as flying "Vril Ya" mannequins), costumes (essentially what later came to be called cosplay), and stalls selling merchandise related to the event's theme and named using the Vril Ya language as presented in the novel. However, the event was not contemporaneously referred to as a science fiction convention and was primarily a fundraiser for the London Massage and Galvanic Hospital, one of a number of such events held with other, non science fictional, themes put on by the hospital's founder Dr. Herbert Tibbits. (The event not only failed as a fundraiser, but led to Tibbits' personal bankruptcy. This small get together set the stage for a follow up event held in New York, in February 1937, where "30 or 40" fans gathered at Bohemian Hall in Astoria, Queens. Attendees at this event included James Blish, Charles D. Hornig, Julius Schwartz, and Willis Conover. This event came to be known as the "Second Eastern" and set the stage for the successful Third Eastern held in Philadelphia on October 30, 1937, and the subsequent Fourth Eastern held on May 29, 1938, which attracted over 100 attendees to a meeting hall in Newark, NJ and designated itself as "The First National Science Fiction Convention." It was at this event that a committee was named to arrange the first World Science Fiction Convention in New York in 1939; formalizing planning that had begun at the Third Eastern. The "First National", which included the participation of a number of well known New York editors and professionals from outside fan circles, was a milestone in the evolution of science fiction conventions as a place for science fiction (SF) professionals, as well as fans, to meet their colleagues in person. On January 3, 1937, the British fans held their long planned event at the Theosophical Hall in Leeds. Around twenty fans, including Eric Frank Russell and Arthur C. Clarke, attended. To this day, many fan historians, especially those in the United Kingdom, contend that the Philadelphia meeting was a convention in name only, whereas other fan historians point out that many similar gatherings since then have been called "conventions" without eliciting any disagreement. Regardless of what gathering is held to have been the first science fiction convention, American fans had organized sufficiently by 1939 to hold, in conjunction with the 1939 World's Fair, the first "World Science Fiction Convention," in New York City. Subsequent conventions were held in Chicago in 1940 and Denver in 1941. Like many cultural events, it was suspended during World War II. Conventions resumed in 1946 with the hosting of the World Science Fiction Convention in Los Angeles, California. The first Worldcon held outside the United States was Torcon I in Toronto in 1948; since then, Worldcons have been held in Britain, Germany, the Netherlands, Canada, Australia, Japan, Finland, and Ireland although the majority of Worldcons are still held in the United States.

Түрлері

1930 жылдардың соңында, мысалы, бірінші Worldcon сияқты алғашқы жиындардан бастап, дүние жүзінде жүздеген жергілікті және аймақтық ғылыми фантастика конвенциялары пайда болды, олар бір реттік немесе жыл сайынғы шаралар ретінде өтіп тұрады. Бұл конвенцияларда ғылыми фантастика жанкүйерлері жанрдың кәсіби жазушыларымен, суретшілерімен және кино өндірушілерімен бірге оның түрлі жақтарын талқылайды. Кейбір қалаларда ғылыми фантастика конвенцияларынан басқа, аниме, медиа немесе басқа да ұқсас топтарға арналған арнайы конвенциялар да бар. Ал кейбір конвенциялар белгілі бір елде, аймақта немесе нақты бір тақырып бойынша қаладан қалаға көшіп отырады. Қазір жыл бойында әр демалыс күнінде кем дегенде бір конвенция өтеді, ал кейбір конвенциялар ұзақ демалыс күндері ұйымдастырылады, онда төрт немесе одан да көп күнге арналған шаралар өткізіледі.

Әлемдік ғылыми-фантастика конгресі

Worldcon, немесе ресми түрде The World Science Fiction Convention, 1939 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келе жатқан ғылыми фантастика конвенциясы (Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында, 1942 жылдан 1945 жылға дейін өткізілмегендігінен басқа). Бұл – Дүниежүзілік ғылыми-фантастика қоғамының (немесе WSFS) жылдық конвенциясы, оның мүшелері «қазіргі Worldcon комитетіне мүшелік жарнасын төлеген барлық адамдар» деп анықталады (яғни, болашақтағы немесе қазіргі уақытта өтіп жатқан Worldcon-ға қатысушылар). WSFS мүшелері екі жыл бұрын Worldcon өткізілетін жерді анықтауға және конвенцияда табыс етілетін Хьюго сыйлығының лауреаттарын сайлауға дауыс береді. Конвенция орнын таңдау қағидалары оның әр жылдары әртүрлі қалада өтуін қамтамасыз ету үшін әдейілеп жасалған.

Дүниежүзілік фантастика конгресі

Фантастика әдетте конвенцияларда ғылыми фантастикамен бірге қарастырылады (1926–1966 жылдар аралығында осы терминдер көбінесе бір-бірінің орнына қолданылды). Worldcon сияқты, номиналды түрде ғылыми фантастика конвенциялары деп аталатын шаралар, іс жүзінде фантастикалық конвенциялардың өзі болып табылады. World Fantasy Convention 1975 жылы басталды және содан бері жыл сайын өткізіліп келеді. Дегенмен, World Fantasy Convention жанкүйерлер қауымдастығына онша бағытталмайды, және негізінен кәсіби жиын (жазушылар, редакторлар, баспагерлер және т.б.) болып табылады. "World Fantasy" конвенциясына қатысушылардың көпшілігі Worldcon-ға да қатысады. Алайда, бұл конвенция авторлар мен баспа ісіне көбірек назар аударады, қатысушылардың арасында авторлардың үлесі жоғары; осы себепті ол әдетте жалпы қызығушылық конвенцияларында кездесетін іс-шаралардың кең спектрін (маскарад, билер, бейне залдары және т.б.) қамтымайды.

Дүниежүзілік қорқынышты конгресі

Дүниежүзілік қорқыныш конвенциясы – Дүниежүзілік қорқыныш қоғамының мамандары мен басқа да мүдделі тараптардың жыл сайынғы жиыны. 2009 жылға дейін барлық Дүниежүзілік қорқыныш конвенциялары АҚШ немесе Канадада өткізілді, көбінесе елдің шығысы мен батысы арасында кезектесіп ұйымдастырылды. 2010 жылғы конвенция Ұлыбританиядағы Брайтон қаласында өтті, бұл Солтүстік Америкадан тыс жерде өткен алғашқы рет болды. Соңғы бірнеше жылдан бері Қорқыныш жазушылар қауымдастығының Брам Стокер сыйлығы осы конвенциямен бірге тапсырылып келеді.

Ұлттық конвенциялар

Ұлттық конгресс көптеген елдерде әдетте жыл сайын өткізіледі. Британдық Пасхалық конгресі – мұндай конгрестердің ең көнесі. Ұлттық конвенциялар көбінесе ұлттық ғылыми-фантастикалық ұйым немесе клубтармен ұйымдастырылады немесе олармен бірлесіп өткізіледі.

Өңірлік конгрестер

Жол жүрудің арзандығы пайда болғанға дейін, кең географиялық аймақтардан жанкүйерлерді тарту үшін аймақтық конвенттер пайда болды. Олардың ең көнесі – Westercon, оның жиналыстары АҚШ-тың батыс аймақтары мен Канадада кезекпен өткізіледі. Eurocon жыл сайын Еуропаның бір жерінде, көбінесе фандом жаңа құбылыс болып табылатын Шығыс Еуропа елдерінде ұйымдастырылады. Солтүстік Америка ғылыми-фантастика конвенті (NASFiC) Worldcon Солтүстік Америкадан тыс жерде өткен жылдары Солтүстік Америкада өткізіледі. DeepSouthCon Оңтүстік АҚШ-та өткізіледі, ғылыми фантастикадағы Оңтүстік мәдениетіне ерекше назар аударады.

Жергілікті конгрестер

Жергілікті конвенциялар негізгі аймақтық конвенциялардың тармақтары болып табылады және конвенция өтетін жерге жақын аумақтан жанкүйерлерді тартады. Алайда, оларға алыс жерден негізгі конвенцияға қатысу үшін келгендердің саны өте аз. Кейбір жергілікті конвенциялар, оның ішінде жоғары мектептер мен колледждер студенттері ұйымдастырған шаралар, қатысушыларды тек студенттер қауымы мен кампустың жанындағы тұрғындардан құрайды. Ал басқалары, мысалы, Ұлыбритания университеттері ұйымдастырған конвенциялар, университет студенттерінен бөлек, кеңірек аудиторияны қамтуы мүмкін.

БАҚ конвенциялары

Кейбір конвенциялар (аудиовизуалды) "медиаға", яғни кино мен теледидардағы ғылыми фантастикаға шолу жасауға бағытталған. Жалпы медиа конвенциялары бар, олар Торонто Трек сияқты ғылыми фантастиканың кең ауқымын қамтиды, сондай-ақ бір туындыға арналған конвенциялар да бар, мысалы, "Celebration" – ресми "Жұлдызды соғыстар" конвенциясы; "Galaxyfest" – Альберта штатының Вулкан қаласында жыл сайын өтетін "Жұлдызды жолға" арналған шара; және BotCon – ресми "Трансформерлер" конвенциясы. Көптеген медиа конвенциялары пайда табу үшін өткізілетін коммерциялық шаралар болып табылады, бірақ кейбіреулерін жалпы ғылыми фантастика конвенцияларына ұқсас коммерциялық емес ұйымдар мен жанкүйерлер тобы ұйымдастырады.

Комик және "популярлы мәдениет" конгрестері

Комикстер мен медиа-жанкүйерлігінен Comic Con International және Dragon*Con сияқты "халықтық мәдениет" конгрестерінің бір саласы пайда болды, онда анимация, ашық аспан кинотеатрлары, көне радио, қорқыныш фильмдері және ковбой жұлдыздары сияқты "халықтық мәдениет" іс-шараларының кең ауқымы ұсынылады. Бұл іс-шаралар дәстүрлі ғылыми-фантастикалық конвенциялардан әлдеқайда іріледі; Сан-Диегодағы Comic Con-ға жыл сайын шамамен жүз мың адам қатысады. Олардың бәрі коммерциялық жоба болмаса да, іс-шаралардың үлкендігіне байланысты коммерциялық көрмелердегідей бірқатар кемшіліктерге (ұзақ кезектер, тығыздық және т.б.) тап болады.

Арнайы мүдделер конвенциялары

Ғылыми фантастиканың ішінде нақты салалық қызығушылықтарға бағытталған көптеген конвенциялар бар. Мысалы, Вискон, Висконсин ғылыми фантастика конвенциясынан өзге, феминистік ғылыми фантастика мен фэнтезиге, сондай-ақ гендерлік, нәсілдік және әлеуметтік мәселелерді зерттеуге арналған. Diversicon адамзаттың ұлыстығына назар аударады. Огайо аңғарындағы Filk Fest, FilkOntario және GaFilk сияқты filk конвенциялары ғылыми фантастикамен байланысты музыкаға қызығушыларды біріктіреді. Costume Con әлемнің түкпір-түкпірінен ғылыми фантастика, фэнтези және тарихи костюмдерге құмар адамдарды жинап тұрады. Penguicon ғылыми фантастиканы технологиямен, әсіресе Linux және ашық кодты бағдарламалық жасақтамамен үйлестіреді. "Relaxacon" термині конвенцияларға қолданылады, олар бағдарламаға қарағанда жанкүйерлер қауымдастығында әлеуметтенуге көбірек баса назар аударады; бұл "серкон" (ғылыми фантастика тақырыптарын қатаң және конструктивті талқылау) конвенцияларынан мүлдем өзгеше.

Коммерциялық шоулар мен еріктілер конгрестері

Коммерциялық іс-шараларды (көбінесе "шоу" деп аталады) – конвенцияларды ұйымдастыруға маманданған компаниялар немесе жергілікті коммерциялық фирмалар өткізетін – және волонтерлер ұйымдастыратын конвенциялар арасында маңызды айырмашылық бар. Әдетте пайда табу мақсатында өткізілетін коммерциялық іс-шаралар "мүшелік" емес, "билет" немесе "кіру ақысы" алады. Коммерциялық іс-шаралардың басты назарында танымал тұлғалармен кездесу тұрады, мысалы ғылыми-фантастикалық телешоулар мен фильмдердің жұлдыздары, аниме дауыстау актерлері және т.б. Коммерциялық іс-шараларда автограф алу үшін ұзақ кезекте күтетін адамдар көп болады; "Жұлдызды жол" сериалынан танымал актер Уильям Шатнер сияқты актерлер конвенция үшін ондаған мың доллар алады, ал есімдері көпке белгісіз актерлер автографтар мен естелік заттар сату үшін стендтерді жалға алу үшін ақы төлейді. Коммерциялық іс-шараларда көлемді бағдарламалар аз болады; панельдер көбінесе танымал актерлерден, режиссерлерден және басқа да медиа тұлғалардан тұрады, олар баспасөз турларында болады, мұндай панельдер өте үлкен залдарда, көп көрерменмен өтеді. Көрермендер саны бойынша ең ірі конвенциялар коммерциялық болып табылады. Коммерциялық іс-шаралар волонтерлік конвенцияларға қарағанда комикстер, манга, аниме және танымал визуалды медиа туралы болуы ықтимал, сонымен қатар олар көбінесе жас буынды тартады, бірақ бұл міндетті емес. Кейбір коммерциялық конвенциялар белгілі бір фильм немесе телешоуды өндіретін компаниядан сол фильм немесе шоу туралы конвенция өткізуге ресми лицензия алған. Олар өздерінің заңгерлері арқылы жанкүйерлер ұйымдастырған конвенцияларға қарсы белсенді шаралар қолдануы мүмкін. Ал волонтерлік конвенциялар көбінесе кішкентайрақ және жақынырақ болады. Панельдерге қатысушылар аз болуы мүмкін, бірақ көбінесе панельдерге қатысушылардың өзі жанкүйерлер болады. Автограф беру жиі болғанымен, волонтерлік конвенциялар үшін бұл соншалықты маңызды емес. Волонтерлік конвенцияларға кіру әдетте "мүшелік" деп аталады, бұл конвенцияны ұйымдастыратын персоналға қарағанда, жанкүйерлердің өзі құрайтынын көрсетеді. Мұндай конвенцияларды ұйымдастыратын жанкүйерлердің қауымдастығы қалыптасқан, олар өздерінің тәжірибелерімен бөлісіп, конвенцияларды өткізу дәстүрлерін сақтап қалады, соның ішінде SMOFcon сияқты мамандандырылған конвенцияларда да.

An important distinction can be made between commercial events (often called "shows") – those run by dedicated companies who specialize in con organization, or by local for profit firms – and volunteer run cons. Usually run for profit, commercial events tend to charge for "tickets" or "admission" rather than having "memberships". A primary focus of commercial events is meeting celebrities, such as stars of science fiction TV show and movies, anime voice actors, etc. There are frequently very long lines of people waiting for autographs at commercial events; while famous actors like William Shatner of Star Trek are paid tens of thousands of dollars per convention, minor and obscure bit players pay to set up booths to sell autographs and memorabilia. Commercial events also tend to have less small scale programming; panels will more often be composed of famous actors, directors, etc. on press junkets, where the panels are held in very large rooms with very high attendance. The largest cons (in terms of attendance) tend to be commercial ones. Commercial events tend to be more likely to be about comics, manga, anime, and popular visual media than volunteer cons, and they also tend to attract the younger generation, but this is not absolute by any means. Some commercial conventions have official licences from the company which produces a particular movie or TV show to run a convention about a particular movie or show. They have been known to aggressively go after fan run conventions via their legal teams. Volunteer cons, on the other hand, tend to be smaller in scope and more intimate in character. Panels may be more lightly attended; however, it is the fans themselves who mostly take part in the panels. Although there are frequent autograph sessions, they tend to be less of an attraction for volunteer cons. Admission to volunteer cons is usually called "membership", thus emphasizing that the fans themselves are the ones who make up the con, rather than the staff who run commercial cons. A community of fans who run such conventions has developed, and many of them share their best practices and keep convention running traditions alive, including at specialist con running conventions such as SMOFcon.

Үлгілі конгрестің анатомиясы

Түрлі конвенциялардың арасында кең ауқымды айырмашылықтар болғанымен, көптеген конвенциялар сақтайтын жалпы үлгі бар.

Құрметті қонақтар

Көптеген конвенцияларда Құрметті қонақтар болады. Бұл қонақтар конвенцияның белгілі бір дәрежеде басты жұлдыздары болып табылады. Конвенция комитеті қалағанша көптеген Құрметті қонақтарды шақыра алады. Автормен және, мүмкін, Жанкүйерлердің Құрметті қонақтарымен (әдетте атақты емес, бірақ жанкүйерлер қауымдастығына маңызды үлес қосқан жанкүйерлермен) қатар, конвенцияда Суретші Құрметті қонағы, Редактор Құрметті қонағы, Filk немесе Музыка Құрметті қонағы, Тостмейстер және Арнайы қонақтар болуы мүмкін. Еске алу үшін шақырылған Құрметті қонақ (Readercon сияқты) немесе Арбақ Құрметті қонағы (Worldcon 2008/Denvention 3 сияқты) – мерекелердің орталық тұлғасы ретінде таңдалған қайтыс болған адам. Алайда, Potlatch конвенциясында жыл сайынғы "Құрмет кітабы" шығарылады.

Кәсіби мамандар конгрестерде

Конвенттер жанкүйерлерге сүйікті авторларымен және суретшілерімен тікелей кездесуге, оларды көруге мүмкіндік береді. Олар авторлардың, редакторлардың және басқа да баспа саласының мамандарының мүдделерін де қамтиды, байланыс құруға, жарнамалауға мүмкіндік жасайды, сондай-ақ келісімшарттарды талқылау және басқа да іскерлік кездесулер үшін ыңғайлы орын ұсынады. Дәстүрлі ғылыми-фантастикалық конвенттерде "профессионалдар" мен "жанкүйерлер" арасында көп ерекшелік жасалмайды. Саладағы көптеген мамандар жанкүйер ретінде бастаған, және әлі де өздерін жанкүйерлер деп санайды; ал бірқатар жанкүйерлер де осы салада кәсіби немесе жартылай кәсіби қызметпен айналысқан. Шамалы конвенттерде "Қатысатын Профессионалдар" деген санат бар, яғни конвентке толық төлем жасап кіретін, бірақ өздері айналысатын саланың маманы екенін көрсететін арнайы төсбелгі алатын мамандар.

Бағдарлама

Панельдік талқылаулар немесе Панельдер көбінесе конгрестердің күндізгі уақытын ғылыми фантастика, фэнтези және жалпы фандомға қатысты тақырыптарды талқылау арқылы толтырады, бұл талқылаулар әдетте бір сағатқа созылады. Кейбір конгрестерде көп қатысушы болатын, жоспарланған панельдер түн ортасынан басталуы мүмкін. Панель мүшелеріне (тіпті кәсіби мамандарға да) олардың қатысуы үшін әдетте ақы төленбейді, бірақ Солтүстік Американың көптеген конгрестері бағдарламаға қатысушылар үшін мүшелік жарнасын жеңілдетеді немесе конгрестен кейін қайтарып береді. Бағдарламаның кейбір бөлімдері сарапшылардың баяндамаларынан тұрады. Көптеген конгрестерде ғылыми баяндамалар ең танымал бағдарламалардың бірі болып табылады. Мұндай баяндамалар кезінде слайдтар (фотографиялық немесе компьютерлік), бейнеклиптер немесе қолданыс материалдары пайдаланылуы мүмкін. Оқылымдар және "каффеклацшелер" – бұл автордың өзінің туындысынан оқып беруі немесе жанкүйерлермен бейресми әңгімелесуі арқылы өтетін бағдарламалық шаралар.

Арнайы іс-шаралар

Жиынның алғашқы түні әдетте "Ашылу рәсімі" өтеді, онда ұйымдастырушылар мен маңызды қонақтар таныстырылады және сөз сөйлеу мүмкін. Кейде конвенцияның ашылу салтанатында кейіпкерлер, музыкалық қойылымдар, бейнеклиптер немесе конвенцияның басқа да мысалдары көрсетіледі. Маскарад деп аталатын костюмдер байқауы жиі өткізіледі, онда қатысушылар сахнаға шығып, жанрға сәйкес киімдерді жинап, ұсыну шеберлігіне қарай номиналды жүлделер үшін бәсекелеседі. Дегенмен, бұл шараны "әдемі киім кеші" деп атаудың орнына "таланттар шоуы" деп атау дұрыс болар еді (бірақ британдық фандом кейде "әдемі киім" терминін қолданады). Аниме жанкүйерлері маскарадты косплей деп атайды, бірақ терминдер арасында маңызды және нәзік айырмашылықтар бар. Кейбір конвенцияларда марапаттау рәсімдері өтеді, онда ең жақсы туындылар мен ең танымал тұлғалар осы салаға қосқан үлесі үшін марапатталады. Worldcon бірнеше марапаттау рәсімін өткізеді, ең бастысы – Хьюго сыйлығы, сондай-ақ Альтернативті тарих саласындағы Sidewise сыйлығы және басқа да сыйлықтар. Ванкувердегі VCON (BC) ғылыми фантастикадағы ерекше еңбектері үшін Elron сыйлығын табыстайды, соның ішінде Gor сериясының авторы Джон Норманға жыл сайынғы сыйлық беріледі. Көркем өнер көрмелері ғылыми фантастиканың визуалды жағын көрсеткендей, көптеген конвенцияларда концерттер немесе басқа да музыкалық іс-шаралар ұйымдастырылады. Көбінесе бұл филкерлердің өнернамелері болады, бірақ басқа музыканттар да конвенцияға қатысуы мүмкін. Конвенцияда бір немесе бірнеше аукцион өтуі мүмкін. Көркем өнер аукционы – көрмедегі ең танымал туындылар конвенцияға келген қызығушыларға сатылатын шара. Көптеген конвенцияларда қайырымдылық аукционы да өткізіледі, ол ресми немесе фандық болып бөлінеді; соңғысы TAFF (Трансатлантикалық фандық қор) немесе DUFF (Төменгі жартышар фандық қоры) атынан ұйымдастырылады. Кешкі ойын-сауық көбінесе ресми және бейресми шараларды қамтиды, соның ішінде концерттер, билер, ресми шақырулы кешкі ас және фандық тақырыбындағы бөлмелік кештер. Сондай-ақ, басқа конвенция комитеттері өздерінің конвенцияларын насихаттау және қатысушылар санын арттыру үшін бөлмелік кештер ұйымдастырады. Ұсыныс берушілер кеші – болашақ конвенцияның (мысалы, Worldcon) орналасқан жерін таңдауға оның артықшылықтарын жарнамалау арқылы әсер ету үшін өткізілетін бөлмелік кеш. Кейбір конвенцияларда конвенцияның аяқталуымен байланысты ресми жабылу рәсімі өтеді. Конвенцияға байланысты бұл шараға көптеген қатысушылар жиналады немесе оған аз адам қатысады, тіпті ол мүлдем өткізілмей де қалуы мүмкін, себебі қатысушылар заттарын жинап, қонақүйден шығуға дайындалады.

The first night of the convention "Opening Ceremonies" are often held, where organizers and marquee guests are introduced and speeches might be made. Sometimes, conventions will have a skits, musical performances, video clips, or other samples of the convention as part of the Opening Ceremonies. A costume contest called a masquerade is often held where persons go on stage and compete for nominal prizes based on their skill in assembling and presenting genre inspired outfits. This, however, would be more accurately labelled a "talent show" rather than the "fancy dress ball" that the term suggests (although British fandom sometimes uses the term "fancy dress"). Anime fans might refer to the masquerade as cosplay, but there are notable and subtle distinctions between the terms. Some conventions feature award ceremonies, in which the best works and most notable individuals are recognized for their contributions to the field. Worldcon has several award ceremonies, most notably the Hugo Awards, but also the Sidewise Award for Alternate History and other awards. VCON in Vancouver, BC features the Elron Awards for dubious distinctions in science fiction, including an annual award for John Norman author of the Gor series. Just as art shows display the visual aspect of science fiction, many conventions include concerts or other music oriented events as part of the convention. Often these are performances by filkers, though other musicians may also appear at a con. A convention may have one or more auctions. The Art Auction is an event where the most popular items from the art show are sold to the most interested buyers at the convention. Many conventions also have auctions for charities, either formal or fannish; the latter would include auctions on behalf of TAFF (the Trans Atlantic Fan Fund) or DUFF (the Down Under Fan Fund). Evening entertainment often includes a combination of official and unofficial events, including concerts, dances, formal invitational dinners, and fandom themed room parties. Additionally, other convention committees hold room parties in order to promote their own convention and to increase their membership. A bid party is a room party held to influence the choice of the location of a future convention (such as Worldcon) by advertising its advantages. Some conventions have a Closing Ceremony to formally mark the end of the convention. Depending on the convention, this can be a major gathering of most of the membership, or it may be lightly attended or dispensed with entirely as members are occupied with packing up and checking out of the hotel.