Кіріспе
Түркиядағы ежелгі Олимп қаласы немесе Олимп (Ὄλυμπος, Ólympos; Олимп) – ежелгі Ликиядағы қала. Ол жағалауға жақын өзен аңғарында орналасқан. Оның қираған орындары қазіргі Түркияның оңтүстік-батысындағы Анталия облысының Күмлүджа ауданындағы Чыралы қаласының оңтүстігінде жатыр. Бұл орын ежелгі Фаселис және Идирос қалаларының орнымен бірге Олимпис-Бейдағлары ұлттық паркінің құрамына кіреді. Янарташтан тұрақты газ өрті бірнеше шақырым солтүстік-батысқа қарай табылады.
Olympus or Olympos (Ὄλυμπος, Ólympos; Olympus) was a city in ancient Lycia. It was situated in a river valley near the coast. Its ruins are located south of the modern town Çıralı in the Kumluca district of Antalya Province, southwestern Turkey. Together with the sites of the ancient cities Phaselis and Idyros it is part of the Olympos Beydaglari National Park. The perpetual gas fires at Yanartaş are found a few kilometers to the northwest of the site.
Тарих
Қаланың негізі қаланған нақты күні белгісіз. Қабырға мен саркофагтағы жазу б.з.д. 4 ғасырының соңына жатқызылған, сондықтан Олимп қаласы ең кешкі жағдайда Эллинистік кезеңде негізі қаланған болуы керек. Қаланың атын жақын орналасқан Олимп тауынан (Tahtalı Dağı, Timber Mountain) алғаны болжанады, бұл тау Классикалық әлемде Олимп атымен аталатын жиырмадан астам таудың бірі. Қала Ликия Лигасының мүшесі болған, бірақ оның Лигаға қашан қосылғаны белгісіз. Б.з.д. 2 ғасырының соңынан бастап, мүмкін 130-шы жылдары қалада Ликия Лигасының монеталары айналымға түсе бастады. Осы кезде Олимп Лиганың алты ірі қаласының біріне кірді, олардың әрқайсысы үш дауысқа ие болды. Б.з.д. 100 жыл шамасында Олимп Лигадан тәуелсіз, өз монеталарын шығара бастады. Осы уақытта Зикенит басқаратын Киликиялық қарақшылар Олимптің Жерорта теңізіндегі иеліктерін, оның ішінде Корикусты, Фаселисті және Памфилияның көптеген басқа да жерлерін басып алды. Оның үстемдігі б.з.д. 78 жылы Рим қолбасшысы Публий Сервилий Исаврик, жас Юлий Цезарьмен бірге, теңізде жеңіске жеткеннен кейін Олимпті және оның басқа аумақтарын басып алғанда аяқталды. Жеңіліске ұшырағаннан кейін Зикенит Олимптегі өз үйін өртеп, қаза тапты. Римдіктер Олимпті жаулап алған кезде Цицерон оны бай және әсем безендірілген қала деп сипаттаған. Содан кейін Олимп Рим Республикасының құрамына кірді. Император Адриан қалаға келді, одан кейін ол оның құрметіне бір уақытқа Адрианополис (Ἁδριανούπολις) деп аталды. Олимп Stadiasmus Patarensis және Stadiasmus Maris Magni еңбектерінде көрсетілмеген. Дегенмен, екеуінде де бұрын айтылған Корикус бар, ол ежелгі дереккөздерде маңызды порты ретінде сипатталған. Б.з.д. 2 ғасырына дейін Олимп теңіз қаласы болғанына ешқандай дәлел жоқ. Осыған сүйене отырып, Мұстафа Адақ Олимп бастапқыда Тахталы Дағы емес, Мұса Дағы деп аталатын Олимп тауында негізі қаланғанын дәлелдеді. Оның теориясына сәйкес, римдіктер Олимпті қиратты, содан кейін халық Корикусқа көшіп, Адриан 131 жылы қалаға келген кезде Корикус қаласының аты Олимпке өзгертілді. Орта ғасырларда Венециялықтар, Генуялықтар және Родостықтар жағалауда екі бекініс салған, бірақ 15 ғасырға қарай Олимп тасталып қалды. Бүгінде бұл орын туристерді әлі де таба алатын артефактілермен (бұтақтанған және кеңінен шашыраған болса да) және жабайы жүзімдер, гүлдеген олеандр, лавр ағаштары, інжір және қарағайлар өсетін көркем ландшафтымен тартады.
Епископтық
Олимп христиандық епископтыққа айналды, Ликияның Рим провинциясының астанасы Мира митрополиясының суфрагандығы болды. Оның ең алғашқы тіркелген епископы – Олимптік әулие Мефодий, ол Олимптегі шіркеудің басшысы ретінде 3-ші ғасырдың соңынан шамамен 311 жылы шейіт болғанға дейін қызмет етті. Аристокрит 431 жылы Ефес соборында және 451 жылы Халкидон соборында болды. Анатолий 458 жылы Ликия епископтарының Византия императоры Леон I Тракиялыққа Александриялық Протерийдің өлтірілуі туралы жіберген бірлескен хатына қол қойды. Иоанн 536 жылы Константинополь патриархы Менас шақырған синодқа қатысты. Псевдо-Эпифаний Мыра митрополиясының құрамында 36 қала және/немесе епископтар болғанын жазады, олардың ішінде Олимп та бар. Олимп енді тұрақты епископтық емес, католик шіркеуі оны титулярлық орын ретінде тізімдеген.
Қазіргі заман
Қазір Олимп танымал туристік аймаққа айналды. Ежелгі қаланың қираған орындары көптеген пансионаттар мен қонақ үйлер орналасқан аңғармен аяқталады. Аңғардың су жағын Омурга тауы шектеуші.