Таиланд кеспесі – Пад Тай — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

Таиландтан келген қуырылған лапша тағамы.

Пад тай, фат тай немесе фад тай (,/p//ɑː//d// /'/t//aɪ/ немесе ,/p//æ//d// /'/t//aɪ/; , , ISO: p̄hạd thịy, , 'Таиландтық қуырылған тағам') – Таиландта көше тағамы ретінде кеңінен таралған, елдің асүйінің бөлігі болып табылатын қуырылған күріш лапшасынан жасалған тағам. Ол әдетте күріш лапшасы, креветка, жержаңғақ, шалқандатылған жұмыртқа және бұршақ өрмелегінен жасалады. Барлық ингредиенттер вак табасында қуырылады.

Тарих

Pad thai бастапқыда «Kuai tiao pad thai» деп аталды, бірақ кейін ол жай ғана Pad thai деп қысқартылды. Kuai tiao (ก๋วยเตี๋ยว) – тай тіліне теочжу диалектісінен келген сөз, ол қалың қытайлық күріш лапшасын (шахе фен деп те аталады) білдіреді. «Куай тиао» сөзінің мағынасы қытай иммигранттары қоныстанған Оңтүстік-Шығыс Азияның басқа да бірнеше елдерінде кездеседі: Камбоджада – kuyteav, Вьетнамда – hủ tiếu, Малайзия мен Сингапурда – kway teow. Қытайдан қуырылған күріш лапшасын Таиландқа ғасырлар бұрын әкелгенімен, Pad thai тағамы 20 ғасырдың ортасында ойлап табылды. Автор Марк Падунпатт Pad thai «жүздеген жылдарға соққан дәстүрлі, түпнұсқа тағам емес екенін» айтады. Ол 1930 жылдары Таиландта пайда болды. Бұл тағам Таиландтың ұлтты құруға бағытталған саясатының нәтижесінде жасалды. Pad thai тағамының шығу тегі туралы тағы бір түсінік мынадай: Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Таиланд соғыс пен су тасқыны салдарынан күріш тапшылығына ұшырады. Күріштің ішкі тұтынуын азайту мақсатында, премьер-министр Плэк Фибунсонгхрамның үкіметі лапша тұтынуды ынталандырды. Үкімет күріш лапшасын кеңінен таратып, Таиландтың ұлттық ерекшелігін қалыптастыруға көмектесті. Бүгінде кейбір тағам сатушылар шошқа немесе тауық етін қосады (бірақ бастапқы рецептте ет болмаған, себебі үкімет шошқа етін қытай еті деп қараған). Кейбір тағам сатушылар әлі де бастапқы рецептті қолданады. Тайлық-американдық тамақ жазушысы Касма Лоха Унчит Pad thai тағамының тайлықтардың өнертабысы екенін жоққа шығарып, оның қытай иммигранттарының туындысы екенін болжайды, себебі «өз елінде тағамның аталуы тайлық емес, басқа шығу тегін көрсетеді». Лапша тағамдарын жасау өнері Оңтүстік-Шығыс Азияның көптеген елдеріне соңғы ғасырда Қытайдың оңтүстігінен келген иммигранттар арқылы әкелінді. Лоха Унчит Таиландтың этникалық қытайлықтарының «Орталық тай халқы ыстық, қышқыл, тәтті және тұзды дәмдердің үйлесімін ұнататынын, олар осы дәмдерді қуырылған лапша тағамдарына қосып, оған біріктірілген атау бергенін, дәл қазіргі батыс аспаздары тағамдарын «тайлық» деп атағандай, Шығыс-Батыс мәзірлерінде «тайлық» деп атағандай» екенін айтады. 2001 жылдан бастап Таиланд үкіметі Pad thai тағамын «жұмсақ күш» ретінде пайдаланып, «Global Thai Restaurant Company, Ltd.» компаниясын құрды, мақсаты – әлемде кем дегенде 3000 тай мейрамханасын ашу еді. Бұл жоспарға көптеген мемлекеттік органдар қатысты және нәтижесінде он жеті жыл ішінде әлемдегі тай мейрамханаларының саны үш есеге жуық өсті.

The Pad thai was originally called "Kuai tiao pad thai" but this was later shortened to simply Pad thai. Kuai tiao (ก๋วยเตี๋ยว) is a Thai borrowing of the Teochew word guê2 diao5 ([[wikt:粿條), a type of thick Chinese rice noodle also known as shahe fen. The word kuai tiao has cognates in several other Southeast Asian countries where Chinese immigrants settled; with kuyteav in Cambodia, hủ tiếu in Vietnam, and kway teow in Malaysia and Singapore being analogues. Although stir fried rice noodles were introduced to Thailand from China centuries ago, the dish pad thai was invented in the mid 20th century. Author Mark Padoongpatt maintains that pad thai is " not this traditional, authentic, going back hundreds of years dish. It was actually created in the 1930s in Thailand. The dish was created because Thailand was focused on nation building. Another explanation of pad thai's provenance holds that, during World War II, Thailand suffered a rice shortage due to the war and floods. To reduce domestic rice consumption, the Thai government under Prime Minister Plaek Phibunsongkhram promoted consumption of noodles instead. His government promoted rice noodles and helped to establish the identity of Thailand. Today, some food vendors add pork or chicken (although the original recipe did not contain meat because of the government's perception that pork was a Chinese meat). Some food vendors still use the original recipe. Thai American food writer Kasma Loha unchit disputes the claim of a native Thai origin and suggests that pad thai was actually invented by the Chinese immigrants themselves, because "for a dish to be so named in its own country clearly suggests an origin that isn't Thai". Noodle cookery in most Southeast Asian countries was introduced by the wave of immigrants from southern China settling in the region the past century. Loha unchit states that the ethnic Chinese of Thailand were aware that "Central Thai people were very fond of the combination of hot, sour, sweet and salty flavors, they added these to their stir fried noodle dishes and gave it a fusion name, much like Western chefs today are naming their dishes Thai this or Thai that on their East West menus." At least as early as 2001, the Thai government used pad thai as a form of "soft power," creating "the Global Thai Restaurant Company, Ltd., in an effort to establish at least 3,000 Thai restaurants worldwide." The plan included numerous government agencies and resulted in nearly tripling the number of Thai restaurants globally in seventeen years.

Құрамында бар заттар

Пад тай күріштен жасалған лапшадан дайындалады. Ол жұмыртқа және майдалап туралған, қатты тофумен бірге қуырылады, тамаринд шырыны, балық соусы, кептірілген креветка, сарымсақ, шалот және кейде қызыл бұрыш пен пальма қантымен дәмі дұрысталады. Оны лайм кесектерімен және көбінесе ұнтақталған қуырылған жержаңғақпен бірге береді. Оған бұршақ өскіндері, сарымсақ, консервіленген түйін және шикі банан гүлдері сияқты басқа көкөністер де қосылуы мүмкін. Сондай-ақ, онда жаңа креветка, краб, кальмар, тауық немесе басқа балық немесе ет болуы мүмкін. Вегетариандық нұсқаларында балық соусының орнына соя соусы қолданылып, креветка мүлдем қосылмайды.