Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гонконгта тұру құқығы
Right to live in Hong Kong
Гонконгта тұру құқығы адамға аумақта кез келген шектеулер мен тұру шарттарысыз өмір сүруге және жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Осындай құқыққа ие адам Гонконгтың тұрақты тұрғыны болып саналады. Шетел азаматтары жеті жылдық тұру талабын орындағаннан кейін тұру құқығын ала алады және оларға әдетте азаматтықпен байланысты құқықтар беріледі, соның ішінде аймақтық сайлауда дауыс беру құқығы да бар. Дегенмен, олар Қытай азаматтығын алмаса, аумақтық паспорт алуға немесе кейбір Заңнамалық кеңес сайлау округтерінде лауазымға түсуге құқығы жоқ. Қытайдың арнайы әкімшілік аймағы ретінде Гонконгтың өз ұлты туралы заңы жоқ және туғаннан Гонконгта тұратын адамдар әдетте Қытай азаматтары болып табылады. 1997 жылға дейін бұл аумақ Ұлыбританияның колониясы болды және тұру құқығы британдық ұлты заңымен байланысты болды. Гонконг, материктік Қытай және Макао бір ел болғанымен, Қытай азаматтығына ие жергілікті тұрғындардың ешқайсысы да иммиграцияны жеке басқаратын басқа екі аумақта автоматты түрде тұру құқығына ие емес. Сол сияқты, материктік Қытай мен Макао тұрғындары Гонконгта автоматты түрде тұруға немесе жұмыс істеуге құқығы жоқ.
Right of abode in Hong Kong entitles a person to live and work in the territory without any restrictions or conditions of stay. Someone who has that right is a Hong Kong permanent resident. Foreign nationals may acquire the right of abode after meeting a seven year residency requirement and are given most rights usually associated with citizenship, including the right to vote in regional elections. However, they are not entitled to hold territorial passports or stand for office in some Legislative Council constituencies, unless they also naturalise as Chinese citizens. As a special administrative region of China, Hong Kong does not have its own nationality law and natural born residents are generally Chinese citizens. Prior to 1997, the territory was a colony of the United Kingdom and right of abode was tied to British nationality law. Although Hong Kong, mainland China, and Macau constitute a single country, local residents with Chinese citizenship do not have automatic residence rights in either of the other two jurisdictions, which both control immigration separately. Similarly, mainland Chinese and Macanese residents do not automatically have residence or employment rights in Hong Kong.
Колониялық дәуір саясаты
Гонконг 1842 жылдан 1997 жылы Қытайға берілгенге дейін Ұлыбританияның колониясы болды. Сәйкесінше, жергілікті тұру құқықтарына қатысты ережелер колониялық кезеңде британдық ұлттық заңмен тығыз байланысты болды. Бұрынғы британдық поддандылардың барлығы Ұлыбританияның кез келген территориясында өмір сүруге және жұмыс істеуге толық құқыққа ие болды. Парламент 1962 жылдан 1971 жылға дейін бұл құқықты біртіндеп шектеді, сол кезде Британ аралдарының сыртынан келген поддандылар алғаш рет Ұлыбританияға кіргенде иммиграциялық бақылауға түсті. Гонконг та осы үрдіске орай, территориядан тыс поддандыларға қатысты шектеулерді күшейтті. Колонияда туған британдық поддандыларға Гонконгта тұру құқығын растайтын «жергілікті тұрғын» мәртебесі берілді. 1981 жылы ұлттық заңдағы реформа Гонконгтың көптеген «жергілікті тұрғындарын» Британдық тәуелді территориялардың азаматтары (БТТА) ретінде қайта жіктеді. Гонконг пен материктік Қытай арасындағы шекара колония құрылғаннан кейін 100 жылдан астам уақыт бойы реттелмеді. Шекаралық бақылау 1950 жылға дейін, Қытай азаматтық соғысында коммунистер жеңіске жеткенге дейін енгізілген жоқ. Шекара күзетілгенімен, Гонконг үкіметі білікті жұмыс күшінің жетіспеуіне байланысты заңсыз көшіп келгендерді депортациялауда салыстырмалы түрде икемді болды, осының нәтижесінде көптеген адамдар тұрғын ретінде тіркелді. Дегенмен, колониялық билік 1971 жылға дейін қытайлық мигранттарды депортациялау бойынша дерлік шексіз өкілдік құқыққа ие болды, содан кейін территорияда жеті жылдан астам тұрғандарға жерге қону құқығы берілді. Бұл оларды иммиграциялық бақылаудан босатты, бірақ олар ауыр қылмыстар жасаған жағдайда депортациялануы мүмкін еді. 1974 жылы «Тайт-база» саясатының енгізілуімен иммиграция шектеулері күшейді. Бұл жүйе бойынша заңсыз көшіп келгендер ұсталғанда дереу депортацияланды, бірақ Гонконгтың қалалық аймақтарына жетіп, тұрғын үй тапқандарға заңды мәртебе берілді. Бұл саясат 1980 жылы тоқтатылды, содан кейін еркін миграция толығымен тоқтатылды.
Hong Kong was a British colony from 1842 until its transfer to China in 1997. Accordingly, regulations on local residence rights were closely tied to British nationality law during colonial rule. All British subjects previously had unrestricted access to live and work in any British territory. Parliament gradually restricted this from 1962 to 1971, when subjects originating from outside of the British Islands first had immigration controls imposed on them when entering the United Kingdom. Hong Kong followed suit and imposed greater restrictions on subjects from outside the territory. British subjects born in the colony were given belonger status, to indicate their possession of right of abode in Hong Kong. Nationality law reform in 1981 reclassified the vast majority of Hong Kong belongers as British Dependent Territories citizens (BDTCs). The border between Hong Kong and mainland China was not regulated for over 100 years after establishment of the colony. Border controls did not exist until 1950, after communist victory in the Chinese Civil War. Although the border was guarded, the Hong Kong government was relatively lax in deporting illegal immigrants due to a shortage of unskilled labour within the territory, allowing large numbers of them to register as residents. Still, colonial authorities held almost unlimited discretionary deportation powers over Chinese migrants until 1971, when those resident in the territory for more than seven years were given the right to land. This exempted them from immigration control, though they could still be deported for serious crimes. Immigration became more restricted in 1974 at the start of the Touch Base Policy. Under this system, illegal immigrants captured by law enforcement were immediately deported but those who had managed to reach urban areas of Hong Kong and found housing accommodation were given legal status. This policy ended in 1980, after which all free migration was stopped.
Өтпелі шаралар
Ұлыбритания мен Қытай үкіметтері 1980-ші жылдардың басында Гонконгтың болашағы туралы келіссөздер жүргізіп, 1984 жылы Қытай-Британия бірлескен декларациясына қол қойды. Тұру құқығының негізгі принциптері осы шарттың бір бөлігі ретінде белгіленді және Гонконгтың Негізгі Заңында одан әрі нақтыланды, ол жерге ие болу құқығын және иеленушінің депортацияланбау құқығын қамтиды. 1987 жылы «тұрақты тұрғын» мәртебесіне өзгеріс енгізілді, сол кезде Гонконгқа қоныс аударған қытайлықтар Гонконгтың BDTC иелерімен бірге тұру құқығын алды. Гонконгтан басқа Британдық тәуелді аумақтармен байланысы жоқ барлық BDTC иелері 1997 жылдың 1 шілдесінде BDTC мәртебесінен айырылды. Бұрынғы этникалық қытай BDTC иелері қытай азаматтары болды және егер олар егемендік беруге дейін «Британдық азаматтар (шетелде)» ретінде тіркелсе ғана британдық азаматтығын сақтай алды. Этникалық қытай емес, BN(O) ретінде тіркелмеген және сол күні азаматтығы болмаған адамдар автоматты түрде Британдық теңіз азаматтарына айналды. CI паспорттарының иелері егемендік беруден кейін оларды Гонконгтың арнайы әкімшілік аймағының паспортымен алмастыра алды.
The British and Chinese governments entered negotiations over the future of Hong Kong in the early 1980s and agreed on the Sino British Joint Declaration in 1984. The basic principles for the right of abode are set as part of this treaty and further defined in the Hong Kong Basic Law, which encompass the right to land with the added entitlement that a bearer cannot be deported. Belonger status was renamed permanent resident status in 1987, when landed Chinese residents were given the right of abode along with Hong Kong BDTCs. All BDTCs who did not have a connection with a remaining British Dependent Territory other than Hong Kong lost BDTC status on 1 July 1997. Former ethnic Chinese BDTCs became Chinese nationals and could only retain British nationality if they had registered as British Nationals (Overseas) prior to the transfer of sovereignty. Individuals who were not ethnically Chinese, had not registered as BN(O)s, and would have been stateless at that date automatically became British Overseas citizens. Holders of CIs were able to replace them with Hong Kong Special Administrative Region passports after the handover.
Сатып алу және жоғалту
Адамның Гонконгта тұру құқығын алуы (немесе жоғалтуы) оның ұлтынан тәуелді.
How an individual could acquire (or lose) his or her right of abode in Hong Kong depends on his or her nationality.
Сатып алу
Туу арқылы мемлекеттік ұлттық белгілілік өзгертілген jus soli қағидасы бойынша жүзеге асырылады; Гонконгта туған қытай азаматтары автоматты түрде тұрақты тұрғындар болып есептеледі, ал шетел азаматтарының кем дегенде бір ата-анасының тұруға құқығы болуы тиіс. Гонконгтан тыс жерде туған балалар, егер туған кезде қытай азаматтығын алған болса, тұруға құқық алады. Қытай азаматтығы көбінесе шетелде туған балаларға ата-аналары басқа елде тұрақты тұру құқығын немесе шетелдік азаматтық алғанша, туыстық байланыс арқылы беріледі. Дегенмен, Қытайдың материктік бөлігінде Гонконгта тұрақты тұрғын ата-аналарынан туған қытай азаматтары тұруға құқыққа ие, бірақ тұрақты тұру құқығын талап ету үшін алдымен материктік билік органдарынан «бір жолғы рұқсат» алуы керек. Макао тұрғындары Гонконгқа автоматты түрде кіру құқығына ие емес. Тұрақты тұрғын болуға үміткер, тұрғын емес адамдар Гонконгта кем дегенде жеті жыл үздіксіз тұруы керек. Бұл контексте «үздіксіз тұру» дегеніміз, белгілі бір санаттағы адамдарды қамтымайды, оларға орталық үкіметтің өкілдері, шетелдік үй қызметкерлері және сотталғандар жатады. Қытай азаматтары кез келген жеті жылдық мерзімді пайдалана алады, ал шетелдіктер тек өтініш бергенге дейін өткен соңғы жеті жылды есепке алады.
Acquisition by birth operates on a modified jus soli basis; Chinese nationals born in Hong Kong are automatically permanent residents, while foreign nationals must have at least one parent who possesses right of abode. Children born outside of Hong Kong acquire right of abode if they are also Chinese nationals at birth. Chinese nationality is usually conferred by descent to children born abroad, unless the parents have obtained permanent residency in another country or foreign citizenship. However, while Chinese nationals born in mainland China to Hong Kong permanent resident parents do have right of abode, they must first be approved for One way Permits by mainland authorities before claiming permanent residency. Residents of Macau also do not have automatic right of entry into Hong Kong. Non residents seeking to apply to become permanent residents must have ordinarily resided in Hong Kong for a continuous period of at least seven years. Ordinarily resident in this context excludes certain classes of people, including central government officials, foreign domestic helpers, and incarcerated individuals. Chinese nationals may qualify using any seven year residence period, while foreigners are only eligible on the basis of the seven years immediately preceding their applications.
Жоғалту
Қытай азаматтары емес тұрақты тұрғындар, Гонконгта әдетте тұруын тоқтатқаннан кейін 36 айдан астам уақыт Гонконгтан тыс болса, өздерінің тұру құқығын автоматты түрде жоғалтады. Бұл адамдарға жерге түсу құқығы беріледі, ол оларға аумақта өмір сүруге және жұмыс істеуге толыққанды мүмкіндік береді. Шетелдік тұрақты тұрғындар Қытай азаматтығын алу арқылы натурализациялана алады және автоматты түрде құқықтан айырылудан босатылады, бірақ сәтті өтініш берген жағдайда бұрынғы ұлттығынан бас тартуы керек. Гонконгта туған және тегі бойынша тұрақты тұрғын ретінде тіркелген шетелдік азаматтардың балалары да 21 жасқа толғанда тұру құқығын автоматты түрде жоғалтады және оларға жерге түсу құқығы беріледі. Олар кейіннен жеті жылдық тұру мерзіміне негізделген тұру құқығын қайтадан алуға өтініш бере алады. 1997 жылға дейін тұру құқығын алу британдық ұлттыққа байланысты болды. Гонконгпен байланысы бар BDTC-ге шетелде туған адамдар да BDTC және тегі бойынша Гонконгтың тұрақты тұрғыны атанды. Егер олар үш жыл ішінде Қытай ұлттығын алмаса немесе Гонконгқа оралмаса, олар жерге түсу құқығы бар тұрақты емес тұрғындар болады.
Permanent residents who are not Chinese nationals will automatically lose their right of abode if they have been absent from Hong Kong for more than 36 months after they ceased to have ordinarily resided in Hong Kong. These individuals are then given the right to land, which also allows them unrestricted access to live and work in the territory. Foreign permanent residents can naturalise as Chinese nationals and become exempt from automatic loss, but are required to renounce their previous nationality on successful application. Children with foreign nationality who were born in Hong Kong and have permanent residency by descent also automatically lose right of abode at age 21 and are given the right to land. They may subsequently reapply for right of abode on the basis of a seven year residence period. Prior to 1997, acquisition of the right of abode was dependent on British nationality. Individuals born overseas to Hong Kong connected BDTCs also became BDTCs and Hong Kong permanent residents by descent. After the transfer of sovereignty, if these individuals did not also acquire Chinese nationality or return to Hong Kong within three years, they would be nonpermanent residents with the right to land.
Құқықтар мен шектеулер
Тұрақты тұрғындар Гонконгта тұруға және жұмыс істеуге шексіз құқыққа ие, және олардың ұлттығына қарамастан, аумақтан депортацияланбайды. Олар Гонконгтың тұрақты жеке куәліктеріне тіркелуі тиіс (көптеген 180 күннен астам уақытқа аумаққа кірген адамдарға берілетін стандартты жеке куәліктерден өзгеше), әлеуметтік жәрдемақы алуға және аймақтық сайлауда дауыс беруге құқылы. Аумақтық тұрғылықты жері бар қытай азаматтары Гонконгтың арнайы әкімшілік аймағының паспортын алуға құқылы, ол материктегі тұрғындарға берілетін паспорлардан өзгеше. Сонымен қатар, шетелде тұру құқығы жоқ адамдар Заң шығарушы Кеңестің сайлау округтерінде лауазымға түсуге және үкіметтегі жоғары лауазымды шенеуніктер ретінде қызмет етуге құқылы. Шетелдік ұлттығы немесе басқа елдерде тұру құқығы бар тұрғындардың шектеулі саны заң шығарушы органда функционалдық сайлау округтерінен сайлануы мүмкін. Гонконгтың Негізгі Заңының 99-бабына сәйкес, Гонконгтың барлық мемлекеттік органдарында қызмет ететін мемлекеттік қызметкерлер Гонконгтың тұрақты тұрғындары болуы керек, егер 101-бапта басқаша көзделмесе. Алайда, мемлекеттік қызметкердің ұлттығы немесе паспорты туралы ешқандай талап қойылмаған. Гонконгтың тұрақты тұрғындары Қытайдың материктік бөлігінде автоматты түрде тұруға немесе жұмыс істеуге құқығы жоқ. Орталық үкімет Қытай азаматтары болып табылатын тұрғындарға сапар үшін «Үйге оралуға рұқсат» (Home Return Permit) және егер олар материкте алты айдан астам уақыт тұруға немесе жұмыс істеуге ниеттенсе, «Тұруға рұқсат» береді. Гонконгтың тұрақты тұрғындары Макаода да иммиграциялық бақылауға жатады және егер бір жылдан астам уақыт онда тұрса, тұруға рұқсат алуы керек.
Permanent residents have the unrestricted right to live and work in Hong Kong and cannot be deported from the territory, regardless of their nationality. They are required to register for Hong Kong permanent identity cards (as opposed to standard identity cards which are issued to any person admitted to the territory for more than 180 days), eligible for welfare benefits, and able to vote in regional elections. Chinese nationals with territorial right of abode are eligible to hold Hong Kong Special Administrative Region passports, which are different from those issued to mainland residents. Those who additionally do not possess right of abode in foreign countries may stand for office in geographical constituencies of the Legislative Council and can serve as principal officials of the government. A limited number of residents with foreign nationality or right of abode in other countries may be elected to functional constituency seats in the legislature. According to Article 99 of the Hong Kong Basic Law, public servants serving in all government departments of the HKSAR must be permanent residents of the HKSAR except where otherwise provided for in Article 101, however, there is no stipulated requirement about the nationality or passport of a civil servant. Hong Kong permanent residents do not have automatic residence or employment rights in mainland China. The central government issues Home Return Permits to residents who are Chinese citizens for travel purposes and Residence Permits if they intend to reside or work in the mainland for longer than six months. Hong Kong permanent residents are also subject to immigration controls in Macau, and must obtain residence permits if living there for more than one year.
Құқықтық талаптарға қарсы іс-қимыл
Тұрғылықты жер құқығына қолданылатын талаптар егемендік берілгеннен бері даулы мәселе болып келді және сотта бірнеше рет күдік тудырды. Конституциялық мәселелер орталық үкіметтің қарауына қатысты болғандықтан, тұрғылықты жер құқығына қатысты сот процестері аумақтың және материктің заң жүйелері арасындағы қақтығыстарды, сондай-ақ жергілікті тұрғындар арасындағы шетелге қарсы көзқарасты көрсетті.
The eligibility criteria for right of abode has been a contentious issue and repeatedly challenged in court since the transfer of sovereignty. Because constitutional issues require central government review, litigation on right of abode issues has highlighted conflicting differences between the legal systems of the territory and mainland and xenophobic sentiment among local residents.
Қытайда туған балалар
1999 жылы Соңғы апелляциялық сот (САС) екі шешім шығарды, оған сәйкес, Қытайдың материктік бөлігінде туған, сондай-ақ ата-аналарының бірі тұруға құқығы бар балаларға, тіпті ата-аналары туғаннан кейін тұрақты тұрғынға айналғандарға да Гонконгта тұру құқығы берілді. Аймақтық үкімет алдағы он жылда материктен 1,67 миллионға жуық жаңа иммигрант осы шарттар бойынша тұру құқығын алуға тырысады деп күтті және Гонконгтың мұндай күрт халық санының өсуіне дайын еместігін болжады. САС – ең жоғары аумақтық сот болғанымен, Сот Негізгі заңды түсіндіру өкілеттігінің Ұлттық халық конгресінің тұрақты комитетіне (ҰХК ТК) тиесілі екенін нақтылады. САС Лау Конг Юнгқа қарсы иммиграция директорының ісінде бұл шешімнің жергілікті заңдағы күшін растады. Бұл түсіндірме дереу туындаған иммиграциялық дағдарысты шешкенімен, Соңғы апелляциялық сотты айналып өтудің конституциялық және заңдылығы кеңінен талқыланды. Көптеген заң шығарушылар, әсіресе демократиялық бағытталғандар, ҰХК ТК-ның САС-тан ресми сұраусыз берген түсіндірмелері «бір ел – екі жүйе» қағидасын әлсіретеді, заң үстемдігіне нұқсан келтіреді және САС-ты аумақтың соңғы апелляциялық соты ретінде беделін төмендетеді деп мәлімдеді. Сонымен қатар, аймақтық үкімет Негізгі заңға түзетулер енгізу мәселені шешуді тым ұзаққа созғызады деп санайтын, себебі түзетулерді Ұлттық халық конгресінің толық құрамы қарауы керек, ал ол жылдың тек көктем айында ғана жиналады. Бұл өзгеріс тікелей «туристизмнің» өсуіне әкелді: денсаулық сақтау жүйесін пайдалану және балаларына аумақта тұрақты тұру құқығын алу мақсатында материктен жүкті әйелдер Гонконгқа тумақ үшін көбейіп келеді.
In 1999, the Court of Final Appeal (CFA) issued two judgements that granted right of abode in Hong Kong to children born in mainland China with at least one parent who had the right of abode, including those whose parents had become a permanent resident after the time of birth. The regional government expected that 1.67 million new immigrants from the mainland would seek to acquire the right of abode on these terms over the next decade, and projected that Hong Kong would not be able to absorb such a sudden population increase. Although the CFA is the highest territorial court, the Court clarified that its authority to interpret the Basic Law derives from the Standing Committee of the National People's Congress (NPCSC). The CFA confirmed its effect in local law in Lau Kong Yung v Director of Immigration. While the interpretation resolved the immediate immigration crisis, the constitutionality and legality of bypassing the Court of Final Appeal was widely debated. Many legislators, especially the pro democracy camp, They argued that arbitrary NPCSC interpretations without formal requests for them from the CFA would weaken the principle of "one country, two systems", damage the rule of law, and erode the authority of the CFA as the territory's final appellate court. Additionally, the regional government believed that revising the Basic Law would delay resolving the issue for too long since amendments require review by the entire National People's Congress, which only meets once each spring. This change directly led to a growing trend of birth tourism; increasing numbers of expectant mothers from the mainland entered Hong Kong to give birth with the express purpose of exploiting the healthcare system and giving their children permanent residency in the territory.
Шетелдік үй шаруасындағы көмекшілер
Шетелдік үй шаруасындағы жұмыскерлер (FDH), көбінесе Филиппин немесе Индонезиядан келген әйелдер, Гонконгтағы қытайлық емес ең ірі азшылық тобын құрайды. Олар аумақта тұрақты түрде тұратын адамдар деп есептелмейді және тұрақты тұру құқығына ие емес. Осы жұмыскерлер мен жергілікті тұрғындар арасындағы нәсілдік шиеленістер, FDH-тің төмен дәрежелі топ ретінде қарастырылуы және оларды қоғамға қабылдауға халықтың жалпы құлшынбауы сынға ұшырауда. 2013 жылы Соңғы сауда соты «Вальехос пен Тіркеу комиссары» ісінде FDH-тің тұру құқығынан айырылуын қолдады. Гонконг тұрғындарының көпшілігі осы азшылық топқа тұру құқығын кеңейтуді қолдамады, оларды орналастыруға мемлекеттік шығындардың артуынан қорқып. Бұл жағдай осы азшылықтар тобын тұрмыстық зорлық-зомбылыққа және қанаушылыққа осал етеді.
Foreign domestic helpers (FDHs), live in female household workers mostly from the Philippines or Indonesia, constitute the largest non Chinese minority group in Hong Kong. They are not considered ordinarily resident in the territory and cannot claim permanent residency. Racial tension between these workers and local residents, pervasive perceptions of FDHs as being lower class, and a general public unwillingness to integrate them However, in 2013, the Court of Final Appeal upheld existing government exclusion of FDHs from right of abode eligibility in Vallejos v Commissioner of Registration. A majority of Hongkongers did not support the extension of residency rights to this minority group, fearing an increase in government spending to accommodate them. continues to be criticised for making this class of minorities particularly vulnerable to domestic exploitation and abuse.