Энн Вальдман: Американдық ақын және белсенді өмір жолы

Кіріспе

Американдық ақын (1945 жылы туған)

Энн Вальдман (2 сәуір, 1945 жылы туған) – американдық ақын. 1960 жылдардан бері Вальдман Outriders Poetry Project эксперименталды поэзия қауымдастығының белсенді мүшесі болып келеді, жазушы, орындаушы, серіктес, профессор, редактор, ғалым және мәдени-саяси белсенді ретінде қызмет етеді. Ол сонымен қатар Бит буыны ақындарымен де байланысты болған.

Жеке өмір

Нью-Джерси штатының Миллвилл қаласында туған Уолдман Нью-Йорк қаласының Гринвич-Виллиджіндегі Макдугал-стритте өсті және 1966 жылы Беннингтон колледжін бітірді. Уолдман 1960-шы жылдардың басында Гринвич-Виллиджде өскен кезін былай есте сақтайды: "Біз бұрын шығармашылық пен өзіне сену үшін күрескен жас әйелдердің тәжірибесінен пайда таптық, сонымен қатар Нью-Йорк айналасындағы көркем және либералдық мұраның қызықты екенін білдік, бірақ көптегендеріміз кері кеткен қадамдарға түстік. Ерлермен қарым-қатынаста болу, өз дағдыларымызды ұмыту, олардың соңынан ілесу – бұл есірткіге тәуелділікке, ауыр салдарлы түсіктерге, отбасы мен достардан шеттеуге әкелуі мүмкін. Мен қызықты және жаратылысқа бейім әйелдерді білдім, олар жігіттері үшін есірткіге құмар болды, жігіттері үшін ұрлады, поэзия мен өнерге деген құштарлықтарын жасырды, танымал болу үшін өмірін құрбан етті, тамақтанып, денсаулығын жоғалтты, қаламаған жүктіліктерін жасырып, түсік жасауға ақша жинады, балаларын асырап беруге мәжбүр болды, өз денелерін бағалай алмады. Махаббат пен басқа әйелге деген тартымдылыққа қарсы болғандықтан, жасырын немесе екі өмір сүрген әйелдерді де білдім. Әкелері зорлағандықтан күнделікті психотерапияға барған, немесе қара терілі жігітімен қарым-қатынас болғандықтан психиатриялық ауруханаға немесе арнайы мектепке жіберілген әйелдерді де таныдым. Кейбіреулері үйден қашып кетті, ал кейбіреулері өз-өздерін өлтірді". Уолдман әлеуметтік өзгерістерді қолдаушы белсенді адам болды. 1970 жылдары ол Колорадо штатының Боулдер қаласынан оңтүстікке қарай он шақырым жерде орналасқан Рокки Флатс ядролық қарулар кешеніне қарсы күресетін "Рокки Флатс шындығы" ұйымының мүшесі болды. Дэниел Эллсберг пен Аллен Гинзбергпен бірге ол кешен алдында наразылық көрсеткені үшін тұтқындалды. Ол феминистік, экологиялық және адам құқықтарын қорғау ісіне белсенді қатысты, "Соғысқа қарсы ақындар" ұйымының мүшесі болды және Нью-Йорк пен Вашингтонда наразылық акцияларын ұйымдастыруға көмектесті. Уолдман өмірлік мақсатының "әлемді поэзия үшін қауіпсіз ету" екенін айтады. Уолдман 1980 жылы Рид Байға үйленді, ал олардың ұлы Эдвин Амброз Бай 1980 жылғы 21 қазанда дүниеге келді. Ұлының тууы Уолдман үшін "шабыттандыратын бұрылыс" болды, ол планетаның амандығына қызығушылық танытып, оған бел буды. Оның айтуынша, баласы оның ұстазы болды. Уолдман мен Амброз Бай жиі бірлесіп өнер көрсетеді, "Fast Speaking Music" тобын құрды және бірнеше альбом жазды.

Born in Millville, New Jersey, Waldman was raised on MacDougal Street in New York City's Greenwich Village, and received her B. A. degree from Bennington College in 1966. Waldman has been quoted, describing growing up in Greenwich Village in the early 1960s: "we benefited from the trials of young women who had struggled to be creative and assertive before us, and we were certainly aware of the exciting artistic and liberal heritage of our New York environs and yet many of us fell into the same retrograde traps. Being dominated by relationships with men— letting our own talents lag, following their lead — which could really result in drug dependencies, painful abortions, alienation from family and friends I knew interesting and creative women who became junkies for their boyfriends, who stole for their boyfriends, who concealed their poetry and artistic aspirations, who slept around to be popular, who had serious eating disorders, who concealed their unwanted pregnancies raising money for abortions on their own, who put the child up for adoption, who never felt like they owned and appreciated their bodies. I knew women who lived secret or double lives because love and sexual attraction to another woman was an anathema. I knew women in daily therapy because their fathers had abused them, or women who got sent away to mental hospitals or special schools because they'd taken a black lover. Some ran away from home. Some committed suicide." Waldman has been a fervent activist for social change. In the 1970s, she was involved with the Rocky Flats Truth Force, an organization opposed to the Rocky Flats nuclear weapons facility ten miles to the south of Boulder, Colorado. With Daniel Ellsberg and Allen Ginsberg, she was arrested for protesting outside of the site. She has been a vocal proponent for feminist, environmental, and human rights causes; an active participant in Poets Against the War; and she has helped organize protests in New York and Washington, D. C. Waldman says that her life's work is to "keep the world safe for poetry". Waldman married Reed Bye in 1980, and their son, Edwin Ambrose Bye, was born on October 21, 1980. The birth of her son proved to be an "inspiring turning point" for Waldman, and she became interested in and committed to the survival of the planet. Her child, she said, became her teacher. Waldman and Ambrose Bye perform frequently, and the two have created Fast Speaking Music and have produced multiple albums together.

Мансап

1960 жылдары Уолдман Шығыс жағалауының поэзия ортасының бір бөлігіне айналды, бұл жаңа йорк мектебінің екінші буыны деп аталатын ақындар мен суретшілермен байланысы арқасында болды. Осы кезеңде Валдман бұрынғы буын ақындарымен, соның ішінде Валдманды бір кезде "рухани әйелі" деп атаған Аллен Гинзберг сияқты тұлғалармен көптеген байланыстар жасады. 1966 жылдан 1968 жылға дейін ол Сент-Марк шіркеуіндегі Поэзия жобасының директорының көмекшісі, ал 1968 жылдан 1978 жылға дейін жобаның директоры болып қызмет етті. 1960 жылдардың басында Уолдман буддизмді зерттеуді бастады. 1970 жылдары ол Аллен Гинзбергпен бірге тибеттік Чогьям Трунгпа Ринпочеден білім алды. 1965 жылы Берклидегі поэзия конференциясына қатысқанда Уолдман, ақын Льюис Уоршпен бірге "Angel Hair" атты кішкентай баспахана құрды, ол сол аттас журналды және бірнеше кішкентай кітаптарды шығарды. Осы конференцияға қатысқанда ол алғаш рет Outrider ақындарының өлеңдерін естігеннен кейін поэзияға толыққандай берілді. 1974 жылы Трунгпа, Гинзберг және басқалармен бірге Валдман Колорадо штатының Боулдердегі Наропа институтында (қазіргі Наропа университеті) Джек Керуак атындағы Денесіз поэтика мектебін құрды, онда ол поэтика бойынша ерекше профессор және Наропаның жазғы жазу бағдарламасының директоры болып жұмыс істейді. 1976 жылы Уолдман мен Гинзберг Боб Диланның "Ренальдо және Клара" фильмінде түсті. Олар фильмді "Rolling Thunder Revue" тобымен Жаңа Англия және Канада бойынша саяхаттап жүріп түсірді, бұл концерттік тур кенеттен тоқтап, поэзия мен музыкамен әуеқой көрермендерді қуантты. Валдман, Гинзберг және Диланға Джоан Баез, Джони Митчелл, Эрик Андерсон және Джо Кокер сияқты музыканттар қосылды. Валдман осы тәжірибеден қатты ләззат алды және поэзия керуенін қайта жаңғырту туралы жиі ойлады. Оның шығармалары кейде Бит буынымен байланыстырылса да, Валдман қатаң айтқанда "Бит" ақыны емес. Оның шығармалары, 1970 жылдардағы Нью-Йорк ортасындағы замандастарының шығармалары сияқты, ол маңызды бөлігі болды - Элис Нотли және Бернадет Мейер сияқты жазушылар, тек екеуін ғана атауға болады - оның ықпалдары мен мақсаттары жағынан әртүрлі. Валдман әсіресе өзінің поэзиясын орындауға қызығушылық танытады: ол орындауды "уақытпен рәсімделген оқиға" деп санайды және поэзиясының энергиясын күшті дем алу, ән айту, шырқау және қимыл арқылы көрсетеді. Валдман өзінің "Жылдам сөйлейтін әйел" өлеңін поэзияны орындау идеясын қалыптастырған алғашқы туынды деп санайды. Гинзберг, Кеннет Кох және Лоуренс Ферлингетти оның өлеңдерін орындауын жалғастыруға ынталандырды. Валдман қырықтан астам өлең кітабын жариялаған. Оның шығармалары кеңінен антологияға енгізілген, соның ішінде "Breaking the Cool" (Миссисипи университеті баспасы, 2004), "All Poets Welcome" (Беркли, Калифорния: Калифорния университеті баспасы, 2003), "Women of the Beat Generation" (Беркли, Калифорния: Conari Press, 1996), "Postmodern American Poetry" (Нью-Йорк: W. W. Norton, 1994) және "Up Late" (Four Walls Eight Windows, Нью-Йорк, 1988) сияқты басқа да басылымдар кіреді. Оның өлеңдері француз, итальян, неміс, түрік, испан және қытай тілдеріне аударылған. Валдман сонымен қатар қазіргі заманғы, постмодерндік және заманауи поэзияға қатысты бірнеше томның редакторы. Мансабының барысында Валдман сонымен қатар белсенді серіктес болды, суретшілер Элизабет Мюррей, Ричард Татл, Мередит Монк, Джордж Шнеман, Донна Деннис, Пат Стайр; музыканттар Дон Черри, Лори Андерсон және Стив Лейси; биші Дуглас Данн; режиссер және күйеуі Эд Боуэс; және оның ұлы, музыкант/композитор Амброз Баймен бірге жұмыс істеді. Валдман Эмили Харви қорының (2008 жылдың қысы) және Италиядағы Беллажио орталығының (2006 жылдың көктемі) стипендиясын алды. Ол сондай-ақ Токиодағы Христиан әйелдер университетінде (2004 жылдың күзінде) резиденцияда болды; Венадағы Schule für Dichtung (онда ол 1989 жылы оқу бағдарламасының директоры қызметін атқарды); Санта-Федегі Америкалық үнді өнері институты, Нью-Мексико; және Нью-Джерсидегі Хобокендегі Стивенс технология институты (1984). Ол Прагадағы Prazska Skola Projekt, Bowery-дегі шетелде оқу (2004 жылдан бастап) кеңесшісі және New England College Low Residency MFA бағдарламасының оқытушысы (2003 жылдан бастап) болды. Ол Ұлттық өнер қоры (NEA) және Қазіргі заманғы суретшілер қорынан, сондай-ақ Поэзия қорынан гранттар алды. 2002 жылы ол жазушы және ғалым Аммиэль Алкалеймен бірге "Poetry Is News Coalition" ұйымын құрды. Валдман сонымен қатар Нью-Мексико штатының Таос қаласында өткен Халықаралық поэзия чемпионатында екі рет жеңімпаз атанды. 2011 жылы Уолдман Америка ақындары академиясының канцлері болып сайланды. Оның тарихи, әдеби, көркем, таспа және кең көлемді хат-хабар материалдары (соның ішінде көптеген көрнекті әдеби хат-хабарлар, мысалы: Уильям С. Берроуз, Роберт Крили, Дайан Ди Прима, Лоуренс Ферлингетти, Аллен Гинзберг және Кен Кесей) Мичиган университетінің Энн-Арбор қаласындағы Арнайы жинақтар кітапханасында сақталады. Ақын Джим Коэн түсірген "Anne Waldman: Makeup on Empty Space" атты 55 минуттық фильм Мичиган университетіндегі Энн Валдман коллекциясының ашылуын көрсетеді. 2017 жылы Жайпур әдеби фестивалінде The Wire басылымымен сұхбаттасқанда Валдман өзінің поэзиясының формаларды кесіп өтуі және әндер мен шырқауларды қосуы, сондай-ақ осы типтегі өлеңді қалай дамытатыны туралы сұраққа жауап берді. Ол былай деді: "Мен әрқашан үлкен формаға қызығушылық таныстым, ол бетте тыныш жатпайтын форма. Орындау сапасы бар, себебі қосымша баса назар болуы керек. Тыныш оқығаннан гөрі, менің ішкі қажеттілігім үлкен нәрсе жасауға шақырады. Мен әрдайым ашулы адам емеспін, бірақ әртүрлі ойлар болады. Мысалы, индуизмде құдайлар мен құдайылар болудың және тәжірибеліктің әртүрлі күйлерін бейнелейді. Міне, идея сонда. Содан кейін кейбір нәрселер наразылық үшін жазылады. Олардың тууы керек." Валдман 2024 жылғы Outsider Art Fair аясында "Beat Art Work: Power of the Gaze" көрмесін ұйымдастыруға дайын. Көрмеге Уильям Берроуз, Грегори Корсо, Дайан ди Прима, Аллен Гинзберг, Джек Керуак және Джоан Кигер сияқты ақындардың көркем туындылары қосылады.

During the 1960s, Waldman became part of the East Coast poetry scene, in part through her engagement with the poets and artists loosely termed the Second Generation of the New York School. During this time, Waldman also made many connections with earlier generations of poets, including figures such as Allen Ginsberg, who once called Waldman his "spiritual wife." From 1966 to 1968, she served as assistant director of the Poetry Project at St. Mark's; and, from 1968 to 1978, she served as the Project's Director. In the early 1960s, Waldman became a student of Buddhism. In the 1970s, along with Allen Ginsberg, she began to study with the Tibetan Chogyam Trungpa Rinpoche. While attending the Berkeley Poetry Conference in 1965, Waldman, with poet Lewis Warsh, was inspired to found Angel Hair, a small press that produced a magazine of the same name and a number of smaller books. It was while she was attending this conference that she first committed to poetry after hearing the Outrider poets. In 1974, with Trungpa, Ginsberg, and others, Waldman founded the Jack Kerouac School of Disembodied Poetics at the Naropa Institute in Boulder, Colorado (now Naropa University), where she remains a Distinguished Professor of Poetics and the Director of Naropa's celebrated Summer Writing Program. In 1976, Waldman and Ginsberg were featured in Bob Dylan's film, Renaldo and Clara. They worked on the film while traveling through New England and Canada with the Rolling Thunder Revue, a concert tour that made impromptu stops, entertaining enthusiastic crowds with poetry and music. Waldman, Ginsberg, and Dylan were joined on these caravans by musicians such as Joan Baez, Joni Mitchell, Eric Anderson, and Joe Cocker. Waldman reveled in the experience, and she often thought of recreating the poetry caravan. Although her work is sometimes connected to the Beat Generation, Waldman has never been, strictly speaking, a "Beat" poet. Her work, like the work of her contemporaries in the 1970s New York milieu of which she was a vital part—writers such as Alice Notley and Bernadette Mayer, to name only two—is more diverse in its influences and ambitions. Waldman is particularly interested in the performance of her poetry: she considers performance a "ritualized event in time," and she expresses the energy of her poetry through exuberant breathing, chanting, singing, and movement. Waldman credits her poem "Fast Speaking Woman" as the seminal work that galvanized her idea of poetry as performance. Ginsberg, Kenneth Koch, and Lawrence Ferlinghetti all encouraged her to continue to perform her poetry. Waldman has published more than forty books of poetry. Her work has been widely anthologized, featuring work in Breaking the Cool (University of Mississippi Press, 2004), All Poets Welcome (Berkeley, CA: University of California Press, 2003), Women of the Beat Generation (Berkeley, CA: Conari Press, 1996), Postmodern American Poetry (New York: W. W. Norton, 1994) and Up Late (Four Walls Eight Windows, New York, 1988) among other publications. Her poems have been translated into French, Italian, German, Turkish, Spanish, and Chinese. Waldman is also the editor of several volumes relating to modern, postmodern, and contemporary poetry. Over the course of her career, Waldman has also been a tireless collaborator, producing works with artists Elizabeth Murray, Richard Tuttle, Meredith Monk, George Schneeman, Donna Dennis, Pat Steir; musicians Don Cherry, Laurie Anderson, and Steve Lacy; dancer Douglas Dunn; filmmaker and husband Ed Bowes; and her son, musician/composer Ambrose Bye. Waldman has been a Fellow at the Emily Harvey Foundation (Winter 2008) and the Bellagio Center in Italy (Spring 2006). She has also held residencies at the Christian Woman's University of Tokyo (Fall 2004); the Schule für Dichtung in Vienna (where she has also served as Curriculum Director in 1989); the Institute of American Indian Arts in Santa Fe, New Mexico; and the Stevens Institute of Technology in Hoboken, New Jersey (1984). She has served as an advisor to the Prazska Skola Projekt in Prague, the Study Abroad on the Bowery (since 2004), and has been a faculty member in the New England College Low Residency MFA Program (since 2003). She is the recipient of grants from the National Endowment for the Arts (NEA) and the Contemporary Artists Foundation, and the Poetry Foundation. With writer and scholar Ammiel Alcalay, she founded the Poetry Is News Coalition in 2002. Waldman also won the International Poetry Championship Bout in Taos, New Mexico twice. In 2011, Waldman was elected a Chancellor of the Academy of American Poets. Her archive of historical, literary, art, tape, and extensive correspondence materials (including many prominent literary correspondents, such as: William S. Burroughs, Robert Creeley, Diane Di Prima, Lawrence Ferlinghetti, Allen Ginsberg, and Ken Kesey) resides at the University of Michigan's Special Collections Library in Ann Arbor, Michigan. A 55 minute film titled Anne Waldman: Makeup on Empty Space, a film by poet Jim Cohn, documents the opening of the Anne Waldman Collection at the University of Michigan. In an interview with The Wire from the Jaipur Literature Festival in 2017, Waldman was asked about the way her poetry crosses forms and incorporates songs and chants, and how she develops this type of poem. She said, "I've always been interested in a bigger form, one that doesn't just rest quietly on the page. The performative quality is there because there needs to be an extra emphasis. Rather than reading quietly, I feel the physical need to do something bigger. I don't walk around as an angry person all the time, but there are different states of minds. Like in Hinduism, the gods and goddesses embody different states of being and experience. That's the idea. Then, some things are written for protest. They have the need to arise." Waldman is set to curate “Beat Art Work: Power of the Gaze" as part of the 2024 Outsider Art Fair. The exhibit includes visual art by poets such as William Burroughs, Gregory Corso, Diane di Prima, Allen Ginsberg, Jack Kerouac, and Joanne Kyger.

Өлеңдердегі әріптестік

"Кедекті сым" (No Land), "Гранари кітаптары", 2024 жыл. Ең қысқа ғасыр (Зоя Брезныймен бірге), "Эрудит Фангс" / "Ода", 2023 жыл. Жұлдыздың ішегіне соққы (Эмма Гомиспен бірге), 2022 жыл. "Goslings to Prophecy" (Эмма Гомиспен бірге), "The Lune", 2021 жыл. Ми сабағындағы барлық көкжиектер, бізді қамтыған (Hasla Books, басылымнан тыс), Натали Провости және Энн Уолдман, 2020 жылдың желтоқсаны. Бос жиын: Дискурстың ғаламы (Алексис Майрмен бірге), "Overpass Books", 2016 жыл. "Фукусима Мо Мо Амур" (Даниел де Руле, Сильвия Федеричи, Джордж Каффентцис және Сабу Кохомен бірге), "Autonomedia", 2011 жыл. Белладонна ақсақалдар сериясы (Кара Бенсон және Джейн Кортеспен бірге), "Belladonna*", 2009 жыл. "Флеву Фланьор" (Мэри Китпен бірге), "Erudite Fangs", 2004 жыл. Зомби таңы (Том Кларкпен бірге), "Skanky Possum Press", 2003 жыл. "Ai Lit / Holy" (Елени Сикелианос пен Лэрд Хантпен бірге), 2001 жыл. "Жас Манхэттен" (Билл Берксонмен бірге), "Smoke Proof Press", 1999 жыл. "Полемика" (Анселм Холло мен Джек Колломмен бірге), "Autonomedia", 1998 жыл. "Полярлық ода" (Айлин Майлспен бірге), "Dead Duke", 1979 жыл. "Төрт саяхат" (Рид Баймен бірге), "Sayonara", 1979 жыл. "Сфинкстер" (Дениз дю Роймен бірге), 1979 жыл. "Өзін-өзі суреттеу" (Джо Брейнардпен бірге), "Siamese Banana Press", 1973 жыл. "Еске алу күні" (Тед Берриганмен бірге), "Поэзия жобасы", 1971 жыл.

Бас редактор ретінде

Жаңа ауа райы: Наропа мұрағатынан поэтика (Эмма Гомиспен бірге), Nightboat Books, 2022. Көп қарсылық көрсетіңіз, аз мойынсұныңыз: Қарсылыққа арналған бастапқы өлеңдер, Spuyten Duyvil Press, 2017. Cross Worlds (Лора Райтпен бірге), Coffee House Press, 2014. Наропадағы соққылар (Лора Райтпен бірге), Coffee House Press, 2010. Азаматтық мойынсұнбаушылық: Поэтика және саясат іс-қимылда (Лиза Бирманмен бірге), Coffee House Press, 2004. Періште шашы антологиясы: Періште шашы менің басымда бір жігітпен ұйықтайды (Льюис Уоршпен бірге), Granary Books, 2001. "Бит кітабы", Shambhala Publications, Бостон, 1996. Денесіз поэтика: Джек Керуак мектебінің жылнамалары, New Mexico University Press, 1993. Бұл әлемнен тыс: St. Mark's Church In the Bowery поэзия жобасынан антология 1966–1991, Crown Publishing Group, 1991. Сізді көріп қуандым: Тед Берриганға арналған құрмет, Coffee House Press, 1991. Поэтика туралы әңгімелер: Денесіз поэтиканың Джек Керуак мектебінің жылнамалары (Мэрилин Салцман Уэббпен бірге), Shambhala, 1 және 2 томдары, 1978. Басқа әлем, Bobbs Merrill, 1971. Дүниежүзілік антология: St. Mark's Poetry Project поэзиясы, Bobbs Merrill, 1969.