Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ит сияқты етті қоректі жануарлардың жойылған түрі
Extinct species of dog like carnivore
Фолкленд аралдары қасқыры (Dusicyon australis), сондай-ақ варра (WAHrə) немесе кейде Фолкленд аралдары иті, Фолкленд аралдары түлкісі, варра түлкісі немесе Антарктида қасқыры деп аталады, Фолкленд аралдарының жалғыз жергілікті сүтқоректі жануары болды. Бұл эндемикалық ит 1876 жылы жойылды, тарихи кезеңде жойылған алғашқы ит. Дәстүрлі түрде, оған ең жақын туыс – Lycalopex тегі екендігі болжанып келді, оның ішінде кульпео да бар, ол қазіргі уақытта Фолкленд аралдарына әкелінді. 2009 жылғы ДНК-ның кладистік талдауы Фолкленд аралдары қасқырының ең жақын туысы – маңдайлы қасқыр (Chrysocyon brachyurus) екенін анықтады, ол Оңтүстік Американың ерекше ұзын аяқты, түлкіге ұқсас иті, одан шамамен 6,7 миллион жыл бұрын бөлініп шықты. Алайда, Фолкленд аралдары қасқыры құрлықтағы ата-бабасы Dusicyon avus-тан салыстырмалы түрде жақында, шамамен 16 000 жыл бұрын бөлінді. Dusicyon avus Оңтүстік Америка құрлығында шамамен 400 жылға дейін сақталды. Фолкленд аралдары қасқыры Батыс және Шығыс Фолкленд аралдарында өмір сүрді, бірақ Чарльз Дарвин олардың ерекшеленген түрлері немесе кіші түрлері екеніне көз жеткізе алмады. Оның терісі сары қоңыр түсті болды және құйрығының ұшы ақ болды. Оның тамақтануы белгісіз, бірақ Фолкленд аралдарында жергілікті кеміргіштердің болмауына байланысты, ол қаздар мен пингвиндер сияқты жерде ұялайтын құстармен, теңіз түлендерінің балаларымен және жәндіктермен, сондай-ақ теңіз жағалауында кездесетін қоқыстармен қоректенген болуы мүмкін. Кейде ол үңгірлерде өмір сүрген болуы мүмкін екені айтылады.
The Falkland Islands wolf (Dusicyon australis), also known as the warrah ('/w//ɑː//r//ə/ WAHrə or '/w//ɑː//r//ɑː/ WAHrah) and occasionally as the Falkland Islands dog, Falkland Islands fox, warrah fox, or Antarctic wolf, was the only native land mammal of the Falkland Islands. This endemic canid became extinct in 1876, the first known canid to have become extinct in historical times. Traditionally, it had been supposed that the most closely related genus was Lycalopex, including the culpeo, which has been introduced to the Falkland Islands in modern times. A 2009 cladistic analysis of DNA identified the Falkland Islands wolf's closest living relative as the maned wolf (Chrysocyon brachyurus), an unusually long legged, fox like South American canid, from which it separated about 6.7 million years ago. However, the Falkland Islands wolf diverged from its mainland ancestor Dusicyon avus very recently, around 16,000 years ago. Dusicyon avus persisted on the South American mainland until around 400 years ago. The Falkland Islands wolf existed on both West and East Falkland, but Charles Darwin was uncertain if they were differentiated varieties or subspecies. Its fur had a tawny colour and the tip of the tail was white. Its diet is unknown, but due to the absence of native rodents on the Falklands, probably consisted of ground nesting birds, such as geese and penguins, seal pups and insects, as well as seashore scavenging. It has sometimes been said that it may have lived in burrows.
Тарих
Бірінші рет оны капитан Джон Стронг 1690 жылы көрген. Капитан Стронг біреуін кемеге алды, бірақ Еуропаға қайта оралған кезде кемедегі қарудың оқ атуынан қорқып, суға секіріп кетті. Фолкленд аралдарында алғашқы қонысты құрған Луи Антуан де Бугенвилл оны «лупалық түлкі» («loup renard») деп атады. «Уарра» атауы – агуара сөзінің (гуарани тілінде «түлкі» мағынасындағы, Оңтүстік Американың байырғы тілі) ағылшынша жақындату нұсқасы, себебі ол манды түлкіге (aguará guazú) ұқсас. Чарльз Дарвин 1833 жылы аралдарға сапар шеккен кезде осы түрді Батыс және Шығыс Фолкленд аралдарында кездестіріп, қолға үйретілгенін анықтады. Алайда, сапары барысында Шығыс Фолклендте бұл жануар өте сирек кездесетін, тіпті Батыс Фолклендте де олардың саны жылдам азайып бара жатқан еді. 1865 жылға қарай, ол Шығыс Фолклендтің шығыс бөлігінде табылмайтын болды. Ол бұл жануардың «бірнеше жылдың ішінде» додо сияқты жойылып кететінін болжады. Оны құнды терісі үшін аңдап, қоныс аударушылар қойларына қауіп төндіретін жануар деп санап, улап өлтірді. Алайда, Фолкленд аралдарындағы түлкі қойларға қауіпті деген сенім, мүмкін, қойлардың Фолкленд аралдарындағы түлкілерді иттің (әсіресе түнде) шатастырып, қорқып, батпақтар мен сорларға қашып, адасып кетуіне байланысты болды. Жануардың жасырынуына ормандар болған жоқ, және ол адамнан қорқа қоймады; оны бір қолындағы етпен алдап, екінші қолымен пышақ немесе таяқпен өлтіруге болады. Дегенмен, қажет болған жағдайда ол өзін қорғай білуі мүмкін, мысалы, адмирал Джордж Грей 1836 жылдың 17 желтоқсанында Порт-Эдгарға (Батыс Фолкленд) қонғанда байқағандай:
The first recorded sighting was by Capt. John Strong in 1690. Captain Strong took one on his ship, but during the voyage back to Europe it became frightened by the firing of the ship's cannon and jumped overboard. Louis Antoine de Bougainville, who established the first settlement in the Falkland Islands termed it a loup renard ("wolf fox"). The name "warrah" is an anglicised approximation of the term aguará (meaning "fox" in Guaraní, a Native American language), because of its similarity to the maned wolf (aguará guazú). When Charles Darwin visited the islands in 1833 he found the species present in both West and East Falkland and tame. However, at the time of his visit the animal was already very rare on East Falkland, and even on West Falkland its numbers were declining rapidly. By 1865, it was no longer found on the eastern part of East Falkland. He predicted that the animal would join the dodo among the extinct within "a very few years." It was hunted for its valuable fur, and settlers regarding the wolf as a threat to their sheep, poisoned it. However, the belief that Falkland Islands wolf was a threat to sheep was probably due to the sheep mistaking the Falkland Islands wolves for dogs (especially at night), and, in terror, the sheep ran into bogs and swamps, where they became lost. There were no forests for the animal to hide in, and it had no fear of humans; it was possible to lure the animal with a chunk of meat held in one hand, and kill it with a knife or stick held in the other. However, it would defend itself occasionally if it needed to, as Admiral George Grey noted when they landed on West Falkland at Port Edgar on 17 December 1836:
1868 жылы тірі түлкі Англияның Лондон зообағына әкелінді. 1870 жылы тағы бір «Антарктика түлкісі» келді. Екеуі де ұзақ өмір сүрмеді. Бүгінде мұражайларда оншақты ғана сақталып қалған. Бұл сөз бұл жолы алғаш жазылғаннан кейін қосылды, бұл оның бастапқы батыл мәлімдемесінен сақтықпен шектеуді білдіреді. Кейін ол мұндай фактілердің «түрлердің пайда болуына жарық түсіретінін» жазды.
A live wolf was taken to London Zoo, England in 1868. Another "Antarctic wolf" arrived in 1870. Neither animal survived long. Only a dozen or so museum specimens exist today. The word "would" was added after this passage was first written, suggesting a cautious qualification from his initial bold statement. He later wrote that such facts "seemed to me to throw some light on the origin of species".
Туысқан түрлері
ДНҚ талдауы Фолкленд аралдарының қасқырларының ең жақын туысы Оңтүстік Американың жүзді қасқыр екенін көрсетеді. Бас сүйегінің пішіні және тамақтану әдеттері тұрғысынан, бұл жануар мүмкіндікті пайдаланатын жыртқыш, шақалға көбірек ұқсайды.
A DNA analysis suggest that the closest living relative of the Falkland Islands wolf is the South American maned wolf. In terms of skull shape and feeding habits, the animal was an opportunistic predator, more like a jackal.
Фолкленд аралдарындағы биогеографиялық оқшаулау
Фолкленд аралдарындағы қасқырдың аралдарға қалай келгені ұзақ уақыт бойы белгісіз болды, өйткені аралдар ешқашан материкке қосылмаған және басқа жергілікті құрлық сүтқоректілері жоқ. Фолкленд аралдары сияқты алыс орналасқан басқа мұхиттық аралдарда жергілікті иттәрі жоқ; АҚШ-тағы Калифорния арал түлкісі мен Чилидегі Дарвин түлкісі екеуі де материкке жақын аралдарда мекендейді. Берта және басқа авторлар қасқырдың ата-бабаларының Фолкленд аралдарында соңғы мұз дәуірінен аман қалғаны екіталай екенін, демек олар соңғы он мың жылдың ішінде Оңтүстік Атлантиканың кең аумағын кесіп өтіп келген болуы керек деп болжайды. Оның жақын туысы, *Dusicyon avus* Оңтүстік Америкада бірнеше мың жыл бұрын тіршілік еткен, бірақ қасқыр үшін мұндай қашықтықты жүзу немесе тіпті ағаш кемесімен иыру да тиімді болмайтын сияқты. 2021 жылы Мэн университетінің тобы жасаған зерттеуде Оңтүстік Американың жергілікті халқының аралдарға келгендігіне қатысты деректер келтірілген. Авторлар қасқырдың ата-бабалары үйретілген және келушілермен бірге әкелінген болуы мүмкін деп жорамалдады. Фолкленд аралдарындағы қасқырдың ең көне қалдықтары шамамен 3396–3752 жыл бұрынғы мерзімге жатсады және Батыс Фолклендтегі Спринг Пойнт шаруашылығында табылған, Фолкленд аралдарында қасқырдың жартылай қазылған сүйектері табылған жалғыз орын. Қалдықтардың аздығы Фолкленд аралдарының көп бөлігіндегі қышқыл торфты топырақтардың сүйектерді жылдам тозуына байланысты болуы мүмкін, бұл бастапқы популяцияның генетикалық әртүрлілігі туралы ақпарат береді.
The route by which the Falkland Islands wolf was established in the islands was unknown for a long time, as the islands have never been connected to the mainland and there are no other native land mammals. No other oceanic island as remote as the Falklands has a native canid; the island fox of California in the US and Darwin's fox of Chile both inhabit islands much closer to a continent. Berta and other authors suggest that it was unlikely that the wolf's ancestors could have survived the last Ice Age on the Falklands and they must therefore have arrived later, within the last ten thousand years, crossing a wide expanse of the South Atlantic. Its close relative, Dusicyon avus, did survive in South America until a few thousand years ago, but swimming such a distance or even drifting on a floating log would appear effectively impossible for the wolf. A study by a University of Maine team in 2021 reports evidence of potential visitation to the islands by indigenous South Americans before the Age of Discovery. The authors speculated that the ancestors of the wolf could have been domesticated and brought with the visitors. The oldest known remains of Falklands Islands wolves date to approximately 3396–3752 years Before Present, found at Spring Point Farm in West Falkland, the only place in the Falkland Islands where subfossil bones of the wolf have been found. The scarcity of remains is likely due to the acidic peaty soil of most of the Falklands, which rapidly degrades bones. giving some idea of the genetic diversity of the founding population.
Мұз дәуірі жер көпірі
Көптен бері Фолкленд аралдары мен Оңтүстік Америка арасындағы мұз дәуіріндегі жер көпірі немесе мұз байланысы, түрлердің ата-бабаларына бұл қашықтықты кесіп өтуге мүмкіндік бергені ұсынылып келген. Аралдар мен Оңтүстік Америка арасында толыққанды құрлық көпірі болған емес, бірақ Аргентина жағалау шельфінде соңғы мұздық кезеңде теңіз деңгейі төмендеген кезде пайда болған су асты террасалары табылды. Бұл 20 шақырымға дейін тар, кейде толығымен мұздаған, шалшық судың болатынын көрсетеді. Мүмкін, қасқырлардың алғашқы тобы соңғы мұз дәуірінде осы мұз көпірі арқылы өтіп кеткен. Аралдарда басқа құрлық сүтқоректілерінің болмауы мұз арқылы өтудің қиындығымен байланысты болуы мүмкін.
An Ice Age land bridge or ice connection between the Falkland Islands and South America, enabling the species' ancestors to traverse the gap, has long been suggested. There was never a true land bridge between the islands and South America, but submarine terraces have been found on the Argentine coastal shelf, formed by low sea stands during the last glacial phase. This suggests that there was a shallow strait as narrow as 20 km, which may have frozen completely at times. It is possible that the founding population of the wolf crossed on this ice bridge during the last Ice Age. The absence of other mainland mammals on the islands might be due to the difficulty of an ice crossing.