Кіріспе
Шығыс православиелік рухани жазбалар кітабы. Филокалия (φιλοκαλία, гр. philia "сүйіспеншілік" және гр. kallos "сұлулық") – "шығыс православиелік шіркеудің мистикалық есихаст дәстүрінің 4-15 ғасырлар аралығындағы рухани ұстаздары жазған мәтіндер жинағы". Олар монахтарға "зерттеушілік өмір салтын" ұстануда басшылық ету және нұсқау беру үшін жазылған. Жинақты 18 ғасырда Никодим Агиорит және Коринфтік Макарий 472 (12 ғасыр), 605 (13 ғасыр), 476 (14 ғасыр), 628 (14 ғасыр) және 629 (15 ғасыр) кодекстерінің негізінде жинақтаған. Бұл еңбектер Филокалияға енгізілгенге дейін грек православиелік дінтақымының монастырь мәдениетінде жеке-жеке танымал болғанмен, жинақта жарияланғаннан кейін, бірнеше тілге аударылуының арқасында оқырмандарының саны едәуір артты. Ең алғашқы аудармалардың қатарында 1793 жылы Паисий Величковский жасаған таңдалған мәтіндердің шіркеу славян тіліне аудармасы (Добротолюблье, Добротолю́бїе), 1857 жылы Игнатий Брянчаниновтың орыс тіліне аудармасы және 1877 жылы Теофан Оқшаулаушының бес томдық орыс тіліне аудармасы (Добротолюбие) бар. Содан кейін румын, итальян, француз, неміс, испан, фин және араб тілдеріне аударылды. Бұл кітап – барлық Шығыс православиелік шіркеулер үшін "басты рухани мәтін". Ағылшын тіліндегі қазіргі аударманың авторы: "Филокалия православиелік шіркеу тарихында Киелі кітаптан басқа ешбір кітапқа қарағанда зор ықпал етті". Филокалия (кейде Филокалия) – бұл Кесариялық Василий мен Назианский Григорий жинақтаған Оригеннің жазбаларының антологиясы. Жылдар бойы монахтар руханилығы туралы басқа да еңбектерде осы атау қолданылған.
The Philokalia (φιλοκαλία, from [[:wikt:φιλία philia "love" and [[:wikt:κάλλος kallos "beauty") is "a collection of texts written between the 4th and 15th centuries by spiritual masters" of the mystical hesychast tradition of the Eastern Orthodox Church. They were originally written for the guidance and instruction of monks in "the practice of the contemplative life". The collection was compiled in the 18th century by Nicodemus the Hagiorite and Macarius of Corinth based on the codices 472 (12th century), 605 (13th century), 476 (14th century), 628 (14th century) and 629 (15th century) from the library of the monastery of Vatopedi, Mount Athos. Although these works were individually known in the monastic culture of Greek Orthodox Christianity before their inclusion in the Philokalia, their presence in this collection resulted in a much wider readership due to its translation into several languages. The earliest translations included a Church Slavonic language translation of selected texts by Paisius Velichkovsky (Dobrotolublye, Добротолю́бїе) in 1793, a Russian translation by Ignatius Bryanchaninov in 1857, and a five volume translation into Russian (Dobrotolyubie) by Theophan the Recluse in 1877. There were subsequent Romanian, Italian, French, German, Spanish, Finnish and Arabic translations. The book is the "principal spiritual text" for all the Eastern Orthodox churches. The publishers of the current English translation state that "the Philokalia has exercised an influence far greater than that of any book other than the Bible in the recent history of the Orthodox Church." Philokalia (sometimes Philocalia) is also the name given to an anthology of the writings of Origen compiled by Basil of Caesarea and Gregory of Nazianzus. Other works on monastic spirituality have also used the same title over the years.
Тарих
Никодим мен Макарий – Солтүстік Грекиядағы таулы жарым аралдағы Афон тауының монахтары. Оның грек тіліндегі алғашқы басылымы 1782 жылы Венецияда, ал екінші грек тіліндегі басылымы 1893 жылы Афинада жарық көрді. Барлық түпнұсқа мәтіндер грек тілінде жазылған, олардың екеуі алғаш латын тілінде жазылған және Византия дәуірінде грек тіліне аударылған. Величковский бастапқыда өз аудармасын Оптина монастырының қабырғаларынан тыс жерде жариялауға асықпады. Ол дүниедегі адамдардың монастырдағы старцтардың тиісті қадағалауы мен басшылығына ие болмайтынына, сондай-ақ монахтардың литургиялық өмірінің қолдауына ие болмайтынына алаңдады. Ақыры Санкт-Петербург митрополиті оны 1793 жылы кітапты басып шығаруға көндірді. Брайанчаниев өз еңбегінде осыған ұқсас пікірлер білдіріп, оқырмандарына Иса дұғасын дұрыс басшылықсыз үнемі оқу тіпті монахтар арасында да рухани алдамшылық пен өркөкіректі тудыратындығын ескертті. Олардың бұл пікірі Филокалияны құрастырған Никодимге қайшы келді, ол Иса дұғасын кез келген адам – монах та, үй иесі де тиімді пайдалана алатынын жазған. Барлығы да үнемі ішкі дұға жасау туралы ілімді рухани ұстаздың, яғни ақсақалдың басшылығымен ұстану керектігіне келісті. 1950 жылдары ағылшын және француз тілдеріне алғашқы ішінара аудармалар көптеген орыс зиялыларын Батыс Еуропаға әкелген большевистік революцияның тікелей емес салдары болды. Т. С. Элиот өзінің Faber and Faber баспасының директорларымен бірге Theophan орыс нұсқасынан ағылшын тіліне ішінара аударма жариялауға көндірді, ол 1951 жылы күтпеген табысқа жетті. Грек тілінен ағылшын тіліне толық аударма 1979 жылы Г. Э. Х. Палмер, Каллистос Уэр және Филип Шеррардтың бірлесіп жұмыс істеуімен басталды. Олар 1979 және 1995 жылдар аралығында «Филокалияның» бес томдығының төртеуін шығарды. 1946 жылы Дмитрий Станилоае әкесінің он томдық румын аудармасының бірінші бөлімі жарық көрді. Грек тіліндегі түпнұсқа мәтіннен басқа, Станилоае өзінің ұзақ түпнұсқа түсіндірмелерін қосты, сондай-ақ Сант-Джон Ледьер, Газаның Сант-Доротеос, Максим Исповедник, Симеон Жаңа теолог және Григорий Паламаның мәтіндерін айтарлықтай кеңейтті. Бұл еңбек 4650 беттен тұрады. Траппист монах Томас Мертонның исихазм туралы жазбалары Филокалияның танымалдылығын таратуға көмектесті, сонымен қатар Дж. Д. Салингердің «Фрэнни мен Зоуи» кітабының тікелей емес әсері болды, онда «Паломниктің жолы» негізгі сюжеттік элемент ретінде пайда болды.
Ұстазы
Жинақтың атауы – «Ниптик әкелердің Филокалиясы», немесе толыққанды айтқанда «Нептик қасиеттілердің Филокалиясы» – біздің қасиетті Теофорлық Әкемізден жинақталған. Оның арқасында аскетикалық тәжірибе мен көрікпенді қарастыру философиясы арқылы сана тазартылып, нұрланады және кемелге жетеді. Филокалияның тұжырымдары қазіргі заманда Томас Китинг пен Томас Мертон үйреткен орталықтандырылған дұға арқылы ішкі дұғаның қайта жаңғыруына да ықпал етті. Филокалия – «сұлулықты, биіктікті, ұлылықты сүю, тіршіліктің мәңгілік көзі және Ақиқаттың ашылуы» деп анықталады. Көрікпенді дұғада сана Құдайды тірі күш ретінде, барлық жаратылыстар мен сезімтал нысандардың бастауы ретінде сезінуге толығады. Ағылшын тілінен аударған авторлар – Каллистос Уэр, Г.Э.Х. Палмер және Филип Шеррардтың сөзіне сәйкес, Филокалия жазбалары басқалардан артық таңдалды, себебі олар:
<blockquote> назар мен сананы ояту және дамыту жолын көрсетеді, сондай-ақ қасиеттіліктің белгісі саналатын сергектік күйіне жетуге көмектеседі. Олар авторлары «өнерлердің өнері және ғылымдардың ғылымы» деп атаған білімді үйрену үшін ең тиімді жағдайларды сипаттайды. Бұл білім – ақпарат немесе ойдың шапшаңдығы емес, адамды оған ашылған ең жоғары мүмкіндіктерге бастайтын, ерік пен жүректің түбірінен өзгеруі, оның көрінбейтін жағын қалыптастырып, күшпен толықтырып, рухани толықтыққа және Құдаймен бірігуге көмектеседі.</blockquote>
<blockquote> show the way to awaken and develop attention and consciousness, to attain that state of watchfulness which is the hallmark of sanctity. They describe the conditions most effective for learning what their authors call the art of arts and the science of sciences, a learning which is not a matter of information or agility of mind but of a radical change of will and heart leading man towards the highest possibilities open to him, shaping and nourishing the unseen part of his being, and helping him to spiritual fulfilment and union with God."