Кіріспе

2002 жылы саяси науқандарды реттейтін американдық заң

2002 жылғы Екіпартиялық науқан реформасы туралы заң (,), көбінесе Маккейн-Фейнгольд актісі немесе BCRA ("/b//ɪ//k//r//ə/ BIKruh") деп аталады, ол 1971 жылғы Федералды сайлау науқанын реттейтін АҚШ-тың федералдық заңына түзету енгізді. Заңның басты демеушілері сенаторлар Расс Фейнгольд (Висконсин штаты, Демократ) және Джон Маккейн (Аризона штаты, Республикалық) болды. Заң 2002 жылдың 6 қарашасында күшіне енді, ал жаңа заңдық шектеулер 2003 жылдың 1 қаңтарында күшіне енді. АҚШ Жоғарғы Сотының BCRA ісі бойынша шешімінде айтылғандай, заң екі мәселені шешуге бағытталған:

Науқандарды қаржыландырудағы «жұмсақ ақшаның» арттырылуы, ұлттық саяси партия комитеттеріне федералды шектеулерге бағынбаған қаражатты жинауға немесе жұмсауға тыйым салу арқылы, тіпті штаттық және жергілікті сайлауларға немесе мәселелерді талқылауға да;

Үгітшілік жарнамалардың көбейіп кетуі, федералды кандидатты алдын ала дауыс беру күнінен 30 күн бұрын немесе жалпы сайлаудан 60 күн бұрын атап көрсеткен телеарна жарнамаларын «сайлау науқаны» деп белгілеу және мұндай жарнаманы корпорация (мысалы, «Өмір құқығы» немесе «Қоршаған ортаны қорғау қоры» сияқты коммерциялық емес ұйымдар) немесе корпоративтік немесе кәсіби одақтың қаражатын пайдаланатын тіркелмеген ұйым төлесе, тыйым салу арқылы. «Citizens United v. FEC» шешімінде бұл ереже күшін жойды, бірақ шетелдік корпорацияларға немесе шетелдік азаматтарға саяси шығындарға қатысты шешімдер қабылдауға тыйым салынбады. Заңнама «Маккейн-Фейнгольд» деп танымал болғанымен, Сенаттағы нұсқасы заңға айналмаған. Оның орнына, Репрезентант Крис Шейс (R CT) ұсынған H. R. 2356 заңға айналды. Шейс-Михан бастапқыда H. R. 380 ретінде ұсынылған.

Заң жобасының тарихы

Уотергейт оқиғасынан кейін Конгресс 1974 жылғы Федералдық сайлау науқаны туралы заңға түзетулер енгізді, ол науқандарға жасалатын үлестерге жаңа шектеулер қойды. 1992 жылы президент Джордж Буш-ұлы Демократиялық Конгресс қабылдаған, басқа нәрселермен қатар, «жұмсақ ақшаны» пайдалануды шектейтін заң жобасына вето қойды. Президент Клинтон осыған ұқсас заң жобасын іске қосты, бірақ екі палатаның бір заң жобасы бойынша келісуіне қол жеткізе алмады. 1998 жылы Сенат заң жобасын қарады, бірақ заң жобасы филибүстерді жеңу үшін қажетті 60 дауысқа жетпеді. Сенаттағы барлық 45 демократ және 6 республикашыл сенатор жабылу процедурасын қолдады, ал қалған 49 республикашыл жабылу процедурасын қолдамауға дауыс берді. Бұл, тиімді түрде, 105-ші Конгрестің қалған бөлігі үшін заң жобасын тоқтатты. Маккейннің 2000 жылғы президенттік науқаны және бірқатар даулар (соның ішінде «Энрон» жанжалы) 2001 жылы сайлау қаржыландыру мәселесін қоғамдық сананың ортасына шығарды. Өкілдер палатасы 240–189 дауыспен заң жобасын мақұлдады және оны Сенатқа жіберді. Алайда, Конгрестің екі палатасы да заңды қабылдағаннан кейін, ол 2002 жылдың наурыз айында заңға қол қойылды.

Құқықтық даулар

Заңның ережелері заң жобасына ұзақ уақыт бойы қарсылық білдірген, сол кездегі Сенаттағы көпшілікке ие болған Митч Макконнелл бастаған талапкерлер тобы тарапынан конституцияға қайшы деп шағымданылды. Президент Буш «мәселелік жарнамаға қойылған кең ауқымды тыйымның конституциялық тұрғыдан дұрыс еместігіне қатысты алаңдаушылықтарына» қарамастан заңға қол қойды. Ол Жоғарғы Соттың заңның негізгі ережелерінің кейбірін жоққа шығаратынын күткен. Бірақ 2003 жылдың желтоқсанында Жоғарғы Сот McConnell v. FEC ісінде заңның көп бөлігін қолдады. Кейіннен саяси партиялар мен «күзетші» ұйымдар «Федералды сайлау комиссиясына» (FEC) «саяси ұйымдар» ретінде салықтан босатуды талап ететін, бірақ «саяси комитеттер» ретінде тіркелмейтін «527 ұйымдары» деп аталатын ұйымдардың «жұмсақ ақшаны» жинау және жұмсау туралы шағымдарын жолдады. Бұл ұйымдар саяси аренаның екі жағында құрылды және Медиа қоры және «Шындық үшін» атты «Swift Boat Veterans» сияқты белгілі ұйымдарды қамтыды. 527 ұйымдарының қаржыландыруының басым бөлігі бай адамдар, кәсіподақтар және бизнес тарапынан жүзеге асырылды. 527 ұйымдары McCain-Feingold заңына дейін пайда болған, бірақ заң күшіне енгеннен кейін танымалдылығы артты. 2004 жылдың мамыр айында FEC 527 ұйымдарына қатысты федералдық сайлау науқаны қаржыландыру заңдарын қолдану бойынша жаңа ережелерді жазуға дауыс бермеді. FEC 2004 жылдың күзінде федералдық науқандарға қатысатын 527 ұйымдарының шығындарын төлеу үшін кем дегенде 50% «қатты ақшаны» (Федералдық сайлау науқаны туралы заңмен реттелетін жарналарды) пайдалануын талап ететін жаңа ереже шығарса да, FEC 527 ұйымының федералдық «саяси комитет» ретінде тіркелуі керек екеніне қатысты ережелерін өзгертпеді, бұл 527 ережесін қабылдамағаны үшін FEC-ке қарсы федералдық сотқа шағымдануға шақырды. 2007 жылдың қыркүйек айында Федералды округ соты конгрессмендер Шайс пен Миханға қарсы шешім шығарды. 2006 жылдың желтоқсанында FEC комиссиясы 527 ұйымдарының үш тобымен келісімге келді, комиссия 2004 жылғы сайлау кезеңінде «саяси комитеттер» ретінде тіркелмеуі және жарналар лимитін, көзқарас шектеулерін және ақпарат ашу талаптарын сақтамауы арқылы федералдық заңды бұзғанын анықтады. «Шындық үшін» атты «Swift Boat Veterans» ұйымына 299 500 доллар айыппұл салынды; «Қоршаған ортаны қорғаушы сайлаушылар лигасына» 180 000 доллар айыппұл салынды; «MoveOn.org» ұйымына 150 000 доллар айыппұл салынды. 2007 жылдың ақпан айында 527 ұйымы Progress for America Voter Fund 2004 жылғы сайлау кезеңінде федералдық сайлау науқаны қаржыландыру заңдарын сақтамағаны үшін 750 000 доллар айыппұл төледі. 2007 жылдың маусым айында АҚШ Жоғарғы Соты FEC v. Wisconsin Right to Life, Inc. ісінде BCRA-ның корпоративтік және кәсіподақ қаржыландыруын кандидаттарды атап көрсеткен хабарламаларды таратуға шектеулері, егер жарнаманы кандидатты жақтауға немесе қарсы дауыс беруге шақырудан басқа, ақылға қонымды түсіндіруге болатын болса, конституцияға қайшы келеді деген шешімге келді. Кейбір сайлау заңдары сарапшылары жаңа ерекшелік BCRA-ның «сайлау науқаны туралы ақпарат» ережелерін мағынасыз етеді деп сенді, ал басқалары жаңа ерекшелік өте тар деп санды. 2008 жылдың маусым айында «миллионерлік түзету» деп белгілі заңның бөлігі Дэвис Федералды сайлау комиссиясына қарсы Жоғарғы Сотта жойылды. Бұл ереже сайлау науқанын «теңдетуге» тырысты, бұл заң бойынша қарсылас кандидатқа қарағанда жеке байлығын пайдаланып әлдеқайда көп қаражат жұмсаған кандидат үшін жарнаның заңды шегі артады. 2008 жылы заң жобасының бастамашыларының бірі, Аризона штатының сенаторы Джон Маккейн, өзінің президенттік науқанына қолдау көрсеткен осы және басқа да заң жобаларын жариялады. Сенатор Маккейн үнемі сайлау науқанының жүргізілуі мен оның қаржыландырылуына қатысты алаңдаушылық білдірді. «Саясатта ар-намыстың мәселелері көрініс арқылы да, шындық арқылы да туындайды, және олар халықтың сенімсіздігін тудырғандықтан, оларды заңсыз жемқорлықтың дәлелдерін қарастырғандай тікелей қарастыру қажет», - деп жазды Маккейн 2002 жылы шыққан «Worth the Fighting For» атты естеліктерінде. «Мен сайлауалды қаржы реформасын қолдаушы болған кезде, жұртшылықтың күдіктері әрқашан дұрыс емес екенін түсіндім. Ақша Вашингтонда кіруді сатып алады, ал кіру көбіне көпшіліктің есебінен азғана адамға пайда әкелетін ықпалды арттырады». 2009 жылдың наурызында АҚШ Жоғарғы Соты Citizens United v. Federal Election Commission ісі бойынша ауызша дәлелдемелерді тыңдады, бұл Хиллари Клинтон туралы саяси деректі фильмді Федералдық сайлау науқаны туралы заң бойынша реттелетін қаражатпен төленуге тиіс саяси жарнама деп санауға бола ма деген мәселені қарастырды. 2010 жылдың қаңтар айында Жоғарғы Сот корпорациялардың қызметін шектеген McCain-Feingold заңының бөліктерін жойды, «Егер Бірінші түзетуге қандай да бір күші болса, ол Конгреске азаматтарды немесе азаматтардың бірлестіктерін саяси сөз айтқаны үшін айып салуға немесе түрмеге жабуға тыйым салады» деді. Атап айтқанда, Citizens United корпорациялар мен кәсіподақтарға қатысты сайлау науқаны қаржыландыру заңдарын жойды; бұрын корпорациялар тарапынан төленген «сайлау науқаны туралы ақпаратты» президенттік алға сайлаудан 30 күн бұрын және жалпы сайлаудан 60 күн бұрын телеарналар, кабельдік және спутниктік арналар арқылы таратуға тыйым салынған. Оппозиция корпорациялардың шексіз шығындарын рұхсат етуде сот қателік жасады, себебі корпорациялардың шығындары демократиялық басқаруға қауіпті екенін айтты. Президент Барак Обама 2010 жылғы Мемлекеттік бірлестікке арналған үндеуінде (27 қаңтарда) Жоғарғы Соттың шешіміне алаңдаушылығын білдірді, «Билік бөлінісіне барлық құрметімді сақтай отырып, өткен аптада Жоғарғы Сот менің сенемінше, сайлауларымызда шетелдік корпорациялардың ішкі істеріне араласуына есік ашатын бір ғасырлық заңды кері қайтарды. Менің ойымша, американдық сайлаулар Американың ең қуатты мүдделерімен немесе тіпті шетелдік ұйымдармен қаржыландырылмауы керек. Оларды американ халқы шешуі керек. Мен демократтар мен республикандардан осы мәселелердің кейбірін түзетуге көмектесетін заңды қабылдауды сұраймын». Президент Обама бұл шешімді «ірі мұнай компаниялары, Уолл-стрит банктері, денсаулық сақтау компаниялары және Вашингтонда күнделікті американдықтардың даусын басып тастау үшін күштерін жұмылдыратын басқа да қуатты мүдделер үшін үлкен жеңіс» деп атады.

Әсері

BCRA саяси науқандарда жұмсақ ақшаның рөлін азайтты, себебі заң мүдделік топтар мен ұлттық саяси партиялардың жарналарын шектеді. BCRA-да "Жарнамаңызға жауапкершілікпен қатысыңыз" деген қағида бар, ол АҚШ-тағы федералды саяси лауазымға үміткерлерді, сондай-ақ үміткерді қолдайтын немесе қарсы шығатын мүдделік топтар мен саяси партияларды теледидар мен радиодағы саяси жарнамаларына "үміткерді анықтайтын және үміткердің бұл хабарламаны мақұлдағанын көрсететін мәлімдеме" қосуға міндеттейді. BCRA-ның әсері алғаш рет 2004 жылғы сайлауларда ұлттық деңгейде байқала бастады. Оның бірден көзге түсетін салдары – аталған қағиданың нәтижесінде барлық науқандық жарнамаларда "Мен – [үміткердің аты-жөні] және мен бұл хабарламаны мақұлдаймын" деген сөздік мәлімдеме енгізілді.