RAH-66 Comanche: АҚШ армиясы үшін жасалған шабуылдық тікұшақ прототипі. Жоба 2004 ж. тоқтатылды, 7 млрд доллар жұмсалды. LHX бағдарламасы, жаңа технологиялар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шабуылдық тікұшақ прототипі (1996–2004)
Attack helicopter prototype (1996–2004)
Boeing–Sikorsky RAH 66 Comanche – АҚШ армиясы үшін жасалған американдық жасырын қаруланған барлау және шабуылдық тікұшақ. Онжылдық зерттеулер мен дамудан кейін, RAH 66 бағдарламасы 2004 жылы жаппай өндіріс басталғанға дейін тоқтатылды, оған дейін бағдарламаға шамамен 7 миллиард АҚШ доллары жұмсалды. 1980 жылдардың басында АҚШ армиясы сол кездегі тікұшақтарын ауыстыру қажеттігі туралы талаптарды айқындауды бастады, нәтижесінде Жеңіл тікұшақтарды сынау (LHX) бағдарламасы іске қосылды. Шамамен он жылдан кейін, талаптарды нақтылаудан, ұсыныстарды бағалаудан және бағдарламаны Жеңіл тікұшақ (LH) бағдарламасы ретінде қайта атаудан кейін, 1991 жылдың сәуірінде Армия Boeing–Sikorsky командасының жобасын байқаудың жеңімпазы деп жариялады, одан кейін прототиптерді құрылысқа тапсырыс берілді. Comanche бірнеше жетілдірілген элементтерді, мысалы, жасырын технологияларды және бұрын сыналмаған дизайндық ерекшеліктерді қамтитын болды. Операциялық тұрғыдан алғанда, ол барлау ролінде AH-64 Apache үшін нысаналарды белгілеу үшін жетілдірілген сенсорларды пайдалануға тиіс болды. Сондай-ақ, ол бір айналмалы пулеметпен қаруланған және жеңіл шабуылдық міндеттер үшін ішкі бөлімдерде және қалаған жағдайда қысқа қанаттарында зымырандар мен ракеталар тасымалдай алатын. RAH 66 прототипінің екеуі 1996 жыл мен 2004 жыл аралығында ұшу сынақтарынан өтті. 2000 жылдың 1 маусымында бағдарлама 3,1 миллиард долларлық инженерлік және өндірістік даму (EMD) кезеңіне кірді. Алайда, 2002 жылы Comanche бағдарламасы күрделі қайта құрылымдаудан өтті; сатып алынатын Comanche тікұшақтарының саны 650-ге дейін азайтылды. Ол кезде мұндай көлемдегі Comanche тікұшақтарының толық өндірісіне қажетті жалпы шығын 26,9 миллиард долларды құрады. 1990 жылдардың соңында АҚШ Есептік палатасы (GAO) бағдарламаға қатысты "қатты күмәндері" бар екенін хабарлады, Comanche "2008 қаржылық жылға қарай барлық авиациялық бюджеттің үштен екі бөлігін жұмсайтынын" атап өтті. Көптеген мемлекеттік органдар тапсырысқа алынған Comanche тікұшақтарының санын азайтуға тырысты, бірақ сатып алынатын тікұшақтар санын қысқартудың нәтижесінде бірлік құны өсті. 2004 жылдың 23 ақпанында АҚШ армиясы Comanche бағдарламасын тоқтату туралы хабарлады, RAH 66 тікұшағының ұрыс даласында тиімді болуы үшін көптеген жаңартулар қажет екенін және қызмет басым бөлігін қолданыстағы шабуылдық, көмекші және барлау тікұшақтарын жаңартуға бағыттайтынын мәлімдеді. Армия сонымен қатар Comanche тікұшағына арналған барлау ролін орындай алатын, бірақ тәуекел деңгейі төмен ұшқышсыз әуе кемелерін (UAV) дамытуды жеделдету жоспарларын жариялады. Бағдарлама тоқтатылғаннан кейін екі прототип те қоғамдық көрмеге қойылды.
The Boeing–Sikorsky RAH 66 Comanche is an American stealth armed reconnaissance and attack helicopter designed for the United States Army. Following decades of study and development, the RAH 66 program was canceled in 2004 before mass production began, by which point nearly US$7 billion had been spent on the program. During the early 1980s, the U. S. Army started to formulate requirements for the replacement of its helicopters then in service, which resulted in the launch of the Light Helicopter Experimental (LHX) program. Nearly a decade later, following the refinement of requirements, evaluation of submissions, and the rebranding of the program as the Light Helicopter (LH) program, during April 1991, the Army announced the selection of the Boeing–Sikorsky team's design as the contest winner, shortly after which a contract for construction of prototypes was awarded. The Comanche was to incorporate several advanced elements, such as stealth technologies, and a number of previously untried design features. Operationally, it was to employ advanced sensors in its reconnaissance role, in which it was intended to designate targets for the AH 64 Apache. It was also armed with one rotary cannon and could carry missiles and rockets in internal bays and optionally on stub wings for light attack duties. Two RAH 66 prototypes were constructed and underwent flight testing between 1996 and 2004. On 1 June 2000, the program entered its $3.1 billion engineering and manufacturing development (EMD) phase. However, during 2002, the Comanche program underwent heavy restructuring; the number of Comanches that were to be purchased was cut to 650. At the time, the projected total cost for the full production of the Comanche in such numbers stood at $26.9 billion. As early as the late 1990s, the Government Accountability Office (GAO) had reported that it had "serious doubts" about the program, observing that the Comanche would "consume almost two thirds of the whole Aviation budget by Fiscal Year 2008". Multiple government agencies had acted to cut the number of Comanches on order, but, as a consequence of the heavy reductions to the numbers to be procured, the unit costs soared. On 23 February 2004, the U. S. Army announced the termination of the Comanche program, stating they had determined that the RAH 66 would require numerous upgrades to be viable on the battlefield and that the service would instead direct the bulk of its rotary systems funds to renovating its existing attack, utility, and reconnaissance helicopters. The Army also announced new plans to accelerate the development of unmanned aerial vehicles (UAVs), which could also perform the scouting role intended for the Comanche, but with less risk. Since program cancellation, both of the prototypes have been placed on public display.
Шығу тегі және LHX
1982 жылы АҚШ армиясы UH-1, AH-1, OH-6 және OH-58 тікұшақтарын қоса алғанда, бірнеше қолданыстағы роторлық ұшақтардың орнын басу мақсатымен Жеңіл тікұшақ эксперименталды (LHX) бағдарламасын бастады. Кейін 1988 жылы әртүрлі өндірушілерге ұсыныс беру туралы ресми сұрау (RFP) жіберілді; сол кезде талаптар ұрыс даласын барлауға арналған тікұшаққа қалыптасты. 1990 жылдары бағдарламаның атауы LHX-тен жай ғана Жеңіл тікұшақ (LH) деп өзгертілді. Сол айда тікұшақ ресми түрде RAH-66 Comanche деп аталды. 1995 жылдың 25 мамырында алғашқы Comanche прототипі Sikorsky өндіріс орнатылысында ресми түрде таныстырылды, содан кейін ұшу сынақтарын бастау үшін Флорида штатының Вест-Палм-Бич қаласына жеткізілді. 1996 жылдың 4 қаңтарында сынақ пилоттары Боб Градл мен Рус Стайлз басқарған Comanche прототипі 39 минуттық алғашқы ұшуын жасады. Алғашқы ұшу 1995 жылдың тамызында өткізу жоспарланған еді, бірақ бірқатар құрылымдық және бағдарламалық мәселелерге байланысты кейінге шегерілді. 2000 жылдардың басында АҚШ армиясы 1200-ден астам Comanche тікұшақтарын сатып алу жоспарларын сақтап келді, олар барлау және жеңіл шабуыл рөлін атқаруға тиіс еді; 2003 жылға дейін RAH-66 операциялық үлгілерінің жеткізілімі 2006 жылы жоспарланғандай басталады деп күтілді. 2000 жылдың соңында Comanche тікұшағының бос салмағын шамамен 2,1 пайызға азайтуға бағытталған жұмыс басталғаны белгілі болды, бұл оның белгіленген мақсатты салмағына сәйкес келу үшін жасалды. RAH-66 тікұшақтарының бастапқы өндірісі Block I конфигурациясында аяқталуы тиіс, ол роторлық ұшақтың жоспарланған қару-жарақтары мен сенсорларының көп бөлігін қамтиды. 16-шы Comanche тікұшағынан бастап, барлық жоспарланған мүмкіндіктері бар Block II стандартына сәйкес жеткізілімдер жүзеге асырылатын болады.
During 1982, the U. S. Army initiated the Light Helicopter Experimental (LHX) program with the aim of producing a replacement for several existing rotorcraft, including the UH 1, AH 1, OH 6, and OH 58 helicopters. Then in 1988 a formal request for proposal (RFP) was issued to various manufacturers; the requirement had evolved into a battlefield reconnaissance helicopter by this time. During the 1990s, the program's name was changed from LHX to simply Light Helicopter (LH). Later that month the helicopter was officially named RAH 66 Comanche. On 25 May 1995, the first Comanche prototype was formally rolled out at Sikorsky's production facility, after which it was transferred to West Palm Beach, Florida to commence flight testing activities. On 4 January 1996, the prototype Comanche, flown by test pilots Bob Gradle and Rus Stiles, performed its 39 minute maiden flight. The first flight had been originally planned to take place during August 1995, but had been delayed by a number of structural and software problems that had been encountered. Through the early 2000s, the U. S. Army maintained its plans for the intended purchase of over 1,200 Comanches, which were to fill both the scout helicopter and light attack roles; as late as 2003, it was being anticipated that deliveries of operational RAH 66s would commence as scheduled during 2006. During late 2000, it was revealed that an effort to reduce the Comanche's empty weight by approximately or 2.1 percent in order to conform with its established target weight had been initiated. The initial production RAH 66s were to be completed in a Block I configuration that included the majority of the rotorcraft's planned weapons and sensors. From the 16th Comanche onwards, deliveries would have been made to the Block II standard with all of the planned capabilities.
Күшін жою
2004 жылғы 23 ақпанда АҚШ Армиясы Команч бағдарламасы бойынша барлық жұмыстарды тоқтату туралы шешім қабылдағанын мәлімдеді. Сол кезде RAH 66 ұшағының қазіргі әуе шабуылына қарсы қауіп-қатерлерге қарамастан, майданда өмір сүруіне мүмкіндік беру үшін бірқатар жаңартулар қажет екені анықталды. Алайда, Армия өзінің басым бөлігін роторлық дамуға арналған қаржыны шабуылдық, көмекші және барлау ұшақтарының бар тікұшақ паркін жаңартуға бағыттады. Армия Команч бағдарламасына бөлінген қаражатты қайта пайдалануды жоспарлап отырғаны да белгілі болды, бұл арқылы ұшқышсыз әуе аппаратының (БӘА) дамуын жеделдетуге болады, олар көлікке арналған барлау рөлін де атқара алады. Бағдарлама тоқтатылған кезде, Команч бағдарламасына 6,9 миллиард АҚШ доллары жұмсалған. Келісімшартты бұзу ақысы негізгі бағдарлама серіктестері Сикорский мен Боинг үшін 450–680 миллион АҚШ долларына бағаланды. Кейіннен Армия Қарулы барлау тікұшақтары бағдарламасы аясында тағы бір майданды іздеу тікұшағын әзірлеуді жалғастыруды шешті; нәтижесінде Bell ARH 70 деп аталатын басқа роторлық ұшақ таңдалып, OH 58D орнына, Команч орнына әзірленді. Алайда 2008 жылғы 16 қазанда Қорғаныс министрлігі Конгресс пен Bell компаниясына бағдарламаны тоқтатып отырғанын хабарлады, себебі оның дамуы бойынша шығындар жоспардан асып кеткен. RAH 66 бағдарламасының тоқтатылуына көптеген себептер ықпал етті. Авиация авторы Джеймс Уильямстың айтуынша, тәуекелді азайту шараларын жою арқылы бағдарламаны жеделдету және роторлық ұшақтың жылдық бюджетін қысқарту үшін үздіксіз түзетулер роторлық ұшақтың даму кестесін айтарлықтай ұзартуға әкелген теріс циклдің қалыптасуына себеп болды. 1995 жылы Уильямс Команч бағдарламасын толыққанды жою туралы шешім қабылдалуға тиіс екенін мәлімдеді, өйткені қорғаныс даму бағдарламаларының қайсысын тоқтату керектігін таңдау қажет болды. 1999 жылдың ортасында Команч үкіметтің айтарлықтай бақылауына түсті; Үкіметтік есеп беру кеңсесі (GAO) бағдарламаға қатысты "қатты күмән" бар екенін және Команчтың "2008 қаржы жылына дейін бүкіл авиациялық бюджеттің үштен екісін жұмсайтынын" атап өтті. Сонымен қатар, соғыс уақытындағы тәжірибелер, мысалы, Косово соғысы, Армияның кейбір жоғары лауазымды тұлғаларын ұшқышсыз платформаларды пайдалануға көбірек мән беруге итерді, олар Команч әзірленген рөлдердің көп бөлігін орындай алатын еді. 2000 жылы Уильямс бағдарламаны сақтап қалудың басты себебі – тікұшақ индустриясының жағдайына алаңдаушылық екенін айтты. Сикорскийдің өндірісі мен жұмыспен қамту көрсеткіштері ондаған жылдар бойы ең төменгі деңгейде болды және келісімшарт маңызды деп саналды. Автор Фред Брукс бағдарламаның Команчтың Атлантика мұхитын кесіп өтуге қабілетті болуы керек деген талабын сынға алды, бұл жобаның жобалау кезеңіндегі шамадан тыс талаптар мен олардың қымбат салдарының мысалы. Уильямс Команчтың салмақ талаптары орындалмайтынын атап өтті және бұл дұрыс басқарудың нәтижесі екенін мәлімдеді, онда ешбір тарап роторлық ұшақтың соңғы салмағын білмеді немесе бақыламады; операциялар үшін қажетті жабдықтармен жабдықталған кезде Команчтың қозғалтқыштары тікұшақтың жалпы салмағын көтере алмайды деген алаңдаушылықтар болды. 2008 жылы жарияланған есепте GAO Армия өкілінің "бағдарламаның шығындары енді ақталмайды" деп мәлімдегенін жазды. Автор Синди Уильямс Команчты кесудің себептерін былай түсіндірді: "Команчты кесудің екі себебі бар. Біріншіден, Команчтың ұстанымдық орны жақын арада қажет емес және ұзақ мерзімді перспективада тиімді емес. Екіншіден, барлық роторлық ұшақтар сияқты, Команч та стратегиялық әуе көпірін өте көп пайдаланады". Өндіріс тобы, Сикорский мен Боинг, бағдарламамен проблемаларды тудырған факторлардың, мысалы, бюджетті қысқарту, "талаптардың көбеюі" және ұзақ даму кезеңі, олардың бақылауынан тыс екенін айтты, олардың өзінің жұмыссыздығы емес. Команч бағдарламасы аясында әр компания роторлық ұшақтың әр түрлі элементтерін жасауға жауапты болды. Осыдан кейін екі компания да Армияның болашақ тік көтергіш (FVL) бағдарламасы үшін бірлескен прототипті жасау үшін бірікті, ол SB 1 Defiant деп аталды.
On 23 February 2004, the U. S. Army announced that they had decided to terminate all work on the Comanche program. At the time, it was stated that the Army had determined that a number of upgrades would be necessary in order for the RAH 66 to be capable of surviving on the battlefield in the face of current anti aircraft threats; however, the Army had instead decided to re direct the bulk of its funding for rotary development toward the renovation of its existing helicopter fleet of attack, utility, and reconnaissance aircraft. Specifically, the Army also had plans to reuse the funds allocated to the Comanche program to speed up development of unmanned aerial vehicles (UAVs), which could also perform the scouting role intended for the vehicle. At the time of its termination, the Comanche program had reportedly spent US$6.9 billion. The contract termination fees involved were estimated to total US$450–680 million for the main program partners Sikorsky and Boeing. Subsequently, the Army decided to pursue development of another battlefield scout helicopter under the Armed Reconnaissance Helicopter program; this resulted in another rotorcraft, designated as the Bell ARH 70, being selected and developed with the intention to replace the OH 58D in place of the Comanche. However, on 16 October 2008, the Department of Defense notified Congress and Bell that it was canceling the program, reportedly due to cost overruns on its development. A multitude of reasons contributed to the ultimate cancellation of the RAH 66 program. According to aviation author James Williams, efforts to speed up the program via the elimination of risk mitigation measures and the stream of continuous adjustments to account for annual budget cuts to the rotorcraft resulted in the formation of a negative cycle that functioned to greatly extend the rotorcraft's development schedule. As early as 1995, it is claimed by Williams that the Comanche had been facing complete cancellation as a choice between which defense development programs were to be scrapped. During mid 1999, the Comanche was subject to substantial governmental scrutiny; the Government Accountability Office (GAO) reported that it had "serious doubts" about the program and noted that the Comanche would "consume almost two thirds of the whole Aviation budget by Fiscal Year 2008". In addition, wartime experiences, such as from the Kosovo War, had led to some senior figures within the Army to place a greater emphasis on the use of unmanned platforms for conducting many of the same roles for which the Comanche was being developed to perform. By 2000, Williams postulates that the primary reason for retaining the program was out of concern for the state of the helicopter industry—Sikorsky's production and employment figures were at their lowest for decades and the contract was considered critical. Author Fred Brooks criticized the program's requirement for the Comanche to be capable of ferrying itself across the Atlantic as an example of excessive requirements being present in a project's design phase and of their costly repercussions. Williams observes that the Comanche's weight requirements were unachievable, and claimed that this was due to poor management, in which no party was allegedly aware of or in control of the rotorcraft's final weight; there were concerns that, when outfitted with actual equipment required for operations, the Comanche's engines would be incapable of lifting the total weight of the helicopter. In a report published during 2008, the GAO recorded that an Army spokesperson had stated that "the program's costs could no longer be justified". Author Cindy Williams stated of the Comanche: "The rationale for cutting Comanche is twofold. First, the doctrinal niche that the Comanche occupies is unnecessary in the near term and probably not viable in the longer term. Secondly, as with all rotary wing aircraft, the Comanche is a voracious consumer of strategic airlift." The manufacturing team, Sikorsky and Boeing, have attributed factors that were outside of their control, such as budget cuts, "requirement creep", and a protracted development period, to have caused problems with the program, rather than dysfunctionality on their part. Under the Comanche program, each company was responsible for the construction of different elements of the rotorcraft. Since the termination, both companies have decided to team up again to produce a jointly developed prototype, designated as the SB 1 Defiant, for the Army's Future Vertical Lift (FVL) program.
Дизайн
Команч ұшағы алдын ала қаруланған барлау және шабуылдық тікұшақ ретінде жобаланды. Команч, әсіресе АҚШ армиясының OH-58D Kiowa Warrior тікұшағын ауыстыру үшін жасалған, ол Вьетнам соғысы дәуіріндегі бақылау тікұшағының жетілдірілген нұсқасы. Ол AH-64 Apache шабуылдық тікұшағынан кіші және жеңіл болды. RAH-66 екі LHTEC T800 турбошақты қозғалтқышпен жабдықталған, олардың әрқайсысы 1563 а.к. (1165 кВт) дейін қуат бере алады. RAH-66 тікұшағының фюзеляжы 43 фут (13 м) ұзын және композиттік материалдардан жасалған; ол көлік кемелеріне оңай орналасуы үшін жобаланған, бұл Команчты жылдам дамып жатқан жағдайлар мен басқа да ыстық нүктелерге жылдам жеткізуге мүмкіндік берді. Дегенмен, стратегиялық көлік құралдары қолжетімді болмаған жағдайда, тікұшақтың ұшу қашықтығы оған теңіз арқылы өздігінен соғыс алаңдарына ұшуға мүмкіндік беретін еді. RAH-66 тікұшағының сыртқы беттері көп қырлы және радиолокациялық сәулелерді сіңіретін материалмен (RAM) және инфрақызыл сәулелерді басатын бояумен жабылған; сондай-ақ, құйрық роторы жинағы да бар. Команч тікұшағына цифрлық басқару жүйесі орнатылған. Экипаждың әрбір мүшесіне шлемге орнатылған дисплей және көру жүйесімен (HIDSS) қатар, көп функциялы LCD дисплейлері берілді.
The Comanche was intended to be an advanced armed reconnaissance and attack helicopter. The Comanche was specifically tailored to the role of armed scout to replace the U. S. Army's OH 58D Kiowa Warrior, which is an upgraded version of a Vietnam War era observation helicopter. It was both smaller and lighter than the AH 64 Apache attack helicopter that it had been intended to accompany. The RAH 66 was powered by a pair of LHTEC T800 turboshaft engines, each capable of generating up to 1,563 hp (1,165 kW) of power. The RAH 66's fuselage was 43 feet (13 m) long and composed of composite materials; it was designed to be capable of fitting more readily onto transport ships, enabling the Comanche to be more rapidly deployed to flash points and other rapidly developing situations. However, in the event of strategic transport assets not being available, the helicopter's ferry range of would have allowed it to fly itself to battlefields overseas on its own. The exterior surfaces of the RAH 66 were faceted and covered with both radar absorbent material (RAM) coatings and infrared suppressant paint; tail rotor assembly. The Comanche was furnished with a digital fly by wire flight control system. Each of the two crew members were to be provided with a pair of multi functional LCDs in addition to the Helmet Integrated Display and Sight System (HIDSS).
Көрмеге қойылған ұшақтар
Екі прототиптік ұшақ корпусы 94 0327, 95 0001 Алабама штатындағы Форт-Новоселдегі АҚШ Армиясының Әуе күштері мұражайында орналасқан.
Both prototype airframes 94 0327, 95 0001, are located at the United States Army Aviation Museum at Fort Novosel, Alabama.