Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Жеделдік құны – тауардың салыстырмалы бағасының төмен ұсыныстан туындап көтерілуін сипаттайтын экономикалық фактор. Жаңа өндірілген өнімдердің бағасы көбінесе өндіріс шығындарына (оларды өндіруге жұмсалған ресурстардың құны, бұл өз кезегінде ресурстардың жетіспеушілігін көрсетеді) байланысты болса, көптеген тауарлардың – мысалы, антиквариат, сирек кездесетін маркалар және сұранысы жоғары шикізаттардың – бағасы өнімдердің өзінің жетіспеушілігін көрсетеді. Ішінара тепе-теңдік ұсыныс және сұраныс тұрғысынан, бағалары «шығынмен анықталатын» нарықтарда сұраныс өсуі өндіріс көлемін бағадан гөрі әлдеқайда артық арттыратын, өте серпімді немесе тіпті көлденең ұсыныс қисығына ие. Баға көбінесе өнімнің емес, қажетті ресурстардың жетіспеушілігін көрсетеді. Ал, жеделдік құны бар тауарлардың ұсыныс қисығы икемсіз немесе тіпті тік болады, сондықтан өнімге сұраныс өсуі көбінесе ұсынылатын көлемді емес, бағаны арттырады. Өнімді сатушы тауарды өндіру шығындарынан жоғары баға алып, сұраныс жоғары болғанда едәуір жеделдік рентасын немесе өндірушінің үстеме пайдасын алады. Өндіріс шығындары сирек маркалардағыдай нөлге жуық болуы мүмкін, сондықтан бағаның барлығы жеделдік рентасынан тұрады. Биологтар Куршамп және авторлар тобы (2006) жариялаған зертмесінде, сирек кездесетін құндылық (олар осылай атайды) кейде жабайы табиғатты немесе сирек биологиялық жүйелерді артық пайдалануға себеп болуы мүмкін екені айтылады. Сирек кездесетін түрлердің бірлік бағасы жоғары болғандықтан, оларды аулауға ынталандыру да жоғары болады, бұл сирек кездесетін жағдайды күшейтеді, бағаны арттырады, ынталандыруды жоғарылатады және т.б. Мұндай экономикалық-биологиялық кері байланысқа мысал ретінде көгілдір тунецтің жағдайы келтірілуі мүмкін.
Scarcity value is an economic factor describing the increase in an item's relative price by a low supply. Whereas the prices of newly manufactured products depends mostly on the cost of production (the cost of inputs used to produce them, which in turn reflects the scarcity of the inputs), the prices of many goods—such as antiques, rare stamps, and those raw materials in high demand—reflects the scarcity of the products themselves. In terms of partial equilibrium supply and demand, the markets where prices are "cost determined" have a supply curve that is very elastic or even horizontal, so that an increase in demand raises the quantity of production much more than the price. The price mostly reflects the scarcity of the inputs but not that of the product. On the other hand, those items with scarcity value have inelastic or even vertical supply curves, so that an increase in the demand for the product mostly increases the price and not the quantity supplied. The seller of the product receives a price higher than the cost of producing the item and so receives a significant scarcity rent or producer's surplus when demand is high. Note that the cost of production may be close to zero, as with a rare stamp, so that the entire price consists of scarcity rent. In a contribution by biologists Courchamp et al. (2006) it is argued that rarity value (as they call scarcity value) may sometimes contribute to the over exploitation of wildlife or rare biological systems. Rarity leads to a high unit price of a species, hence to higher incentives to catch, which in turn increases rarity, inducing a higher price, higher incentives, and so on. An ongoing example of this kind of economic–biological feedback might be the case of the bluefin tuna.
Әдебиетте
Марк Твеннің "Том Сойер" романында ол басты кейіпкердің қызметтің басты себебін түсінуін былайша сипаттайды: "Том өзіне-өзі былай деді: шын мәнінде, әлем осыншалықты бос емес екен. Ол адамның не баланың бір нәрсені қатты қалауы үшін, сол нәрсені алуды қиын ету жеткілікті екенін, тіпті білмей-ақ ашқан еді".
In Mark Twain's novel Tom Sawyer, he describes the titular character's revelation regarding a key driver of activity: "Tom said to himself that it was not such a hollow world, after all. He had discovered a great law of human action, without knowing it – namely, that in order to make a man or a boy covet a thing, it is only necessary to make the thing difficult to attain."