Кіріспе
Велосипед компоненті
Велосипедтің төменгі тіректері краншетті (желілік) велосипедке жалғап, краншеттің еркін айналуына мүмкіндік береді. Оның құрамында шпиндельді бекітетін орау және шпиндель мен краншетті айналдыратын подшипниктер бар. Желідегі тізбектер мен педальдер крандарға бекітіледі. Төменгі тіректегі подшипниктер төменгі тіректің қабығының ішіне орналасады, ол велосипедтің рамының бөлігі ретінде орындық түтігін, төменгі түтікті және тізбек тұрақтарын жалғастырады. "Тірек" термині дәнекерленбеген болатты рамалардағы құбырларды бірге ұстауға арналған құбыр фитингтерін білдіреді, сонымен қатар шпиндель мен подшипниктерді қамтитын қабықты құрайды; бұл термин қазір барлық рамаларға қолданылады, тіректің болуына қарамастан. Нақты жағдайларда ось немесе шпиндель сөзін қолдану туралы пікірталас бар. Айырмашылық бірлік қозғалмайтындығына (мысалы, доңғалақтың тоғысындай) немесе айналатындығына (мысалы, төменгі тіректегідей) байланысты. Американдық велосипед механикасы және жазушы Шелдон Браун өзінің төменгі тіректің сөздігінде бір рет ось, ал төрт рет шпиндель сөзін қолданды. Бұл мақалада тұрақтылық үшін шпиндель сөзі қолданылады. Төменгі тіректері әртүрлі типтерде болады және оларды бұрандалы жіптермен құрастырып, бөлшектеуге немесе төменгі тіректің қабығына қысып орнатуға болады. 2000 жылдардан бері және әсіресе 2010 жылдардан бастап стандарттаудың болмауы, немесе жаңа стандарттардың үнемі енгізілуі, олар салыстырмалы түрде қысқа мерзімнен кейін жоғалып кетеді, велосипед компоненттерін сатып алу немесе велосипедтерді күтіп ұстауды жоспарлағандар үшін күрделі мәселе ретінде сипатталды. Көптеген велосипед брендтері төменгі тіректің подшипниктері үшін өз өлшемдерін енгізді.
Ескі американдық термин – ілгіш. Бұл әдетте Аштабула крандарымен байланысты қолданылады, басқаша айтқанда, бір бөліктен тұратын крандар.
Үш бөліктен тұратын
Қазіргі заманғы тұрмыстық велосипедтерде төменгі тіректің білігі кранктардан бөлек болады. Бұл үш бөліктен тұратын кранк жиынтығы (білік, сол жақ кранк және оң жақ кранк) деп аталады. Кранктар білікке ортақ шаршы конус, сапта немесе тісті байланыс арқылы бекітіледі.
Ауыспалы подшипник (түзгіш шашы мен конусы)
Бұрынғы үш бөліктен тұратын кранктар, сыртқа қараған арқалық конустарды (bearing cones) қамтитын шпиндельден, жүргізгіш жағында (конусы бар) бекітілген тостағаннан, жүргізгіш емес жағында (сондай-ақ конусы бар) реттелетін тостағаннан және бос арқалық доңғалақтардан (немесе ұямен ұсталған) тұрады. Толық жөндеу үшін кем дегенде бір тостағанды алып тастау, тостағандарды тазалау, арқалық доңғалақтарды тазалау немесе (көбінесе) жаңаларымен ауыстыру, шпиндельді қайта орнату және тостағандарды реттеу қажет. Бұл конструкция қазіргі уақытта көбінесе қолжетімді велосипедтерде кездеседі, себебі ол қарапайым және арзан, сонымен қатар оңай қызмет көрсетуге болатын дизайн.
Bayliss Wiley бірлігінің төменгі жақшасы
Bayliss Wiley бірлігінің төменгі тіректері – велосипедтік рамадағы қарапайым, әдеттегіден сәл үлкен төменгі тірек қабығына орналасатын жеке құрылым. Ол стандартты шпиндель мен екі жағында сәл өзгертілген подшипник сақиналары бар темір цилиндрден тұрады. Цилиндр, подшипник және шпиндель қабықшаға орналастырылып, подшипник тостағандарымен бекітіледі, олардың әрқайсысы қабық шетіне тірелетін тар жиекке ие. Bayliss Wiley бірлігінің төменгі тіректері 1940 жылдардың ортасында пайда болды. Ол 1950 жылдары түрлі ағылшын жеңіл велосипедтеріне орнатылды және 1960 жылдардың ортасында Royal Enfield компаниясы өздерінің "Revelation" кішкентай дөңгелекті велосипедінде қолданды. Дегенмен, бұл бірліктің төменгі тіректері кең танылмады және олардың проблемалы екендігі туралы жаман пікір қалыптасты. Нақты бекітілмеуіне байланысты, ол рама ішінде айналып, подшипник тостағандарын босатуы мүмкін болды. Заманауи пайдаланушылар осы мәселені желім немесе бұранда көмегімен құрылымды рамаға бекіту арқылы шешеді.
Томпсон
Томпсон төменгі жақшасы Ashtabula төменгі жақшасындай, төменгі жақша қабығына басылған реттелетін шпиндель конустары мен стақандарын қолданады. Ashtabulaдан өзгешелігі, сол жақтан (қозғалмайтын) педальды алып тастауға болады, бұл төменгі жақша қабығының кішірек болуына мүмкіндік береді. Итальяндық немесе ағылшын типті төменгі жақша қабығы бар (тірісуіне қарамастан) рамалар Томпсон төменгі жақшаларымен жабдықталуы мүмкін. Томпсон төменгі жақшалары сирек кездеседі. Оның құрылысы әдеттегі доңғалақ подшипнігіне ұқсас және теориялық тұрғыдан жүктемені жақсырақ көтереді, бірақ кір мен судан тиімді қорғау қиын.
Сыртқы подшипниктер
2000 жылдардың соңынан бері сыртқы подшипниктері бар интеграцияланған төменгі қақпақтары бар бірнеше конструкциялар пайда болды. Бұл жүйелерді сатудың мақсаты – ішкі төменгі қақпақтармен салыстырғанда салмақты азайту және беріктікті арттыру болды. 1,37 дюйм (ISO үшін 34,9 мм немесе итальян стандарты бойынша бұрандаланған қабықшалар үшін 36 мм) салыстырмалы түрде кішкентай диаметрге ие қабықшаның ішінде подшипниктерді орналастыратын конструкцияларда үлкен подшипниктер мен жұқа білік болуы мүмкін, бұл беріктіктің жетіспеуіне алып келеді, немесе кішкентай подшипниктер мен жуан білік (мысалы, Shimano Octalink) болуы мүмкін, бұл сенімділіктің жетіспеуіне әкеледі. Сыртқы подшипниктер үлкен диаметрлі (демек, берік) және қуыс (демек, жеңіл) білікті қамтамасыз етеді. Олар сондай-ақ екі подшипник беті арасындағы қашықтықты арттырады, бұл беріктікке үлес қосады, сонымен қатар жеңіл компоненттерге мүмкіндік береді (бірақ Q-факторын да арттыруы мүмкін). Бұрандаланған сыртқы подшипниктерге көшуден басқа тәсіл – барлық велосипедтер үшін үлкен диаметрлі пресс-фит BMX қабықша стандарттарының бірін немесе Cannondale енгізген пресс-фит BB30 стандартын қабылдау болар еді. Сыртқы подшипниктердің бірнеше түрлері нарыққа ұсынылды.
X-түрі және Hollowtech II
Бір конструкцияда диск жағындағы (оң жақтағы) кранк және төменгі тіректің білігі біріктірілген түйін болып табылады, ал подшипниктердің қабықшалары төменгі тіректің қабығының сыртында орналастырылып, оған бұрандаланады. Осы конструкцияның бірнеше нұсқасы бар: Shimano Hollowtech II, RaceFace X типі, FSA MegaExo. «X типі» және «Hollowtech II» терминдері осы типтегі кез келген конструкцияны білдіру үшін қолданылады, бірақ шындығында бұл жүйелерді сататын корпорациялардың тауарлық белгілері. Бұл сыртқы подшипниктер басқа өндірушілердің подшипниктерімен үйлесімді. Осы жаңа стандартпен бірге басқа өндірушілердің сыртқы подшипниктерін пайдалануға арналған бірнеше кранк жиынтықтары пайда болды, мысалы, DMR-дің «Ex типі» және Charge Bikes «Regular» кранктары. 1990 жылдардың басында Magic Motorcycle компаниясы, кейін Cannondale сатып алған және Cannondale CODA брендіне (Coda Magic 900 кранктары) қайта құрылған, АҚШ-тың шағын компонент өндірушісі, өзіндік сыртқы подшипник төменгі тірегін, үлкен білігін және кранк жүйесін жасады. Конструкция FSA, RaceFace және Shimano компаниялары сататын сыртқы төменгі тіректің конструкциясына ұқсас. Қазіргі нұсқаларында бірдей герметикалық подшипник өлшемі (6805 RS, ішкі диаметрі 25 мм, сыртқы диаметрі 37 мм) қолданылады және бастапқы орнату құралы сәйкес келеді. Кранк екі бөліктен құралған, CNC станогында өңделген кең қуыс кранк қолдарынан тұрады, олар бірге біріктірілген. Дегенмен, Cannondale осы жүйеден бас тартып, SI кранктарын және жаңа BB30 бұрандасыз, пресстеу арқылы орнатылатын төменгі тіректің стандартын жасады. BB30 арнайы кадрларды қажет етеді, оларда диаметрі 42 мм болатын бұрандасыз төменгі тіректің қабығы бар (бұл 34,9 мм бұрандалы ISO стандартынан үлкен), бұл ішкі герметикалық подшипниктерді пайдалануға мүмкіндік береді, ал олардың жоғары деңгейдегі SI кранктары әлі де екі алюминий бөліктен біріктірілген. Қазіргі сыртқы подшипниктердің / білік арқылы өтетін конструкцияның тағы бір алғышарты Sweet Parts компаниясы жасады, бұл жоғары сапалы кранктар мен рульдердің шағын өндірушісі. 1990 жылдардың басындағы Sweet Wings кранктары әр кранк қолдарынан шығатын екі жартылай түтіктерді біріктіру арқылы білік арқылы өтетін тұжырымдаманы енгізді және біліктің қуысында орналасқан бір бұрантпен бірге ұсталды. Олардың төменгі тіректің подшипниктері гибридті ішкі/сыртқы конструкция болды, оң жақ подшипнігі төменгі тіректің қабығының ішінде орналасқан, ал сол жақ подшипнігі сыртқы (және 6805 RS герметикалық подшипнігі де бар).
Giga-X-Pipe
Giga X Pipe – Truvativ-тің (кейін 2004 жылы SRAM сатып алды) тәсілі және ISIS Drive төменгі жақшасының дамуы, бірақ одан ұзын шпиндельді және подшипниктері төменгі жақша қабығының сыртында орналасқан. Шпиндель оң жақ бұрандаға бекітіліп, қатайтылады. Сол жақтан тісті байланыс ұқсас көрінеді, бірақ бұрынғы ISIS Drive кранкармдарын орнатуға жол бермейді, себебі бұл ескі кранкармдарды сыртқы подшипниктері бар төменгі жақшамен қолданғанда Q факторы мен тізбек сызығын сақтау мүмкін емес. Truvativ бұл конструкцияны «Giga X Pipe» немесе «GXP» деп атайды. Олар сонымен қатар «Howitzer» деп аталатын, күштірек сыртқы подшипниктері бар төменгі жақшаны да шығарады. Howitzer BB дәстүрлі төменгі жақшаға көбірек ұқсайды, себебі шпиндель оң жақ бұрандаға бекітілмейді. Қайтадан, Howitzer тісті байланысы ISIS Drive стандартындағы тісті байланысқа ұқсас көрінеді, бірақ іс жүзінде ISIS Drive кранкармдарын сыртқы подшипниктері бар төменгі жақшада пайдалануға жол бермейді, бұл тізбек сызығы мен Q факторына әсер етеді.
Үлкен айналым күші
2006 жылдың соңында Campagnolo Ultra Torque деп аталатын сыртқы подшипник жүйесін ұсынды, онда екі кривошиптің (бұрандалы қолдар) әрқайсысы білік осінің жартысына (жартылай осьтер деп аталады) бекітіліп, төменгі каретканың ортасында Хирт қосылысы және бұранда арқылы біріктіріледі.
T47
T47 – бұрандалы жинағы бар 47 мм төменгі жақша өлшемі. Бұл үлкен оске және ірі шарлы подшипниктерге жеткілікті орын қамтамасыз етеді, дәстүрлі BSA (34,6 мм) төменгі жақшасымен салыстырғанда. 46 мм-лік пресфит төменгі жақшасын 47 мм-лік төменгі жақшаға сәйкес бұрауға болады, оның ішкі диаметрі шамамен 46 мм құрайды. T47 стандартының қабығының ені 68 мм-ге тең. T47a стандартының ені 77 мм. T47i стандартының ені 86,5 мм.
Басқа
Lightning Cycle Dynamics, Inc. компаниясы ортасында Hirth буынына ұқсас қосылыс арқылы біріктірілетін жартылай осьтері бар көміртекті дөңгелек осінің төменгі жақтау жинағын ұсынады. Schlumpf екі жылдамдықты эпициклдік берілісті қамтитын төменгі жақтауды шығарады.
Шеңбер мен краншеттің арасындағы аралық
Төменгі жақшаны рамаға орналастырудың әртүрлі тәсілдерімен қатар, кривошиптерді төменгі жақша білігіне қосудың да бірнеше жолы бар. Shimano "Octalink" деп аталатын өзіндік интерфейсті енгізді. Бірнеше басқа өндірушілер (King Cycle Group, Truvativ және Race Face) "ISIS Drive" немесе International Splined Interface Standard үшін "ISIS" деп аталатын "ашық" стандартты құрды.
Қалқымалы
Ең алғашқы коленкалы интерфейс стандарттарының бірі – "коленкалы коленкалар" қазір дамыған елдерде қолданыстан шығып қалған, бірақ дамушы елдерде әлі де кеңінен қолданылады. Шпиндель цилиндр пішіндес және оның бетінде жалпақ бөлік (тіреу) болады. Коленканың шпиндельге киюге арналған тесігі бар, сондай-ақ котер штифтісі үшін көлденең тесігі де бар. Котер штифтісі цилиндр пішіндес, бір жағы бұрыштап тегістеліп, шпиндельдің тіреуіне сәйкес келетін клин түзеді. Бұны қысқанда қарапайым және тиімді байланыс пайда болады. Бірақ, әдетте, котер штифтісі пресі болмаса, интерфейсті жеткілікті түрде қысқа дабылмайды, бұл – арнайы қысым құралы, бірақ ол әлі де өндіріліп, сатылуда. Котер штифтісін басқа мақсатқа арналған, мысалы, шарлы буын ажыратқышы немесе балға сияқты импровизацияланған құралдармен орнатуға болады, бірақ нәтижесі әртүрлі болуы мүмкін. Барлық жүктеме котер штифтісінің және коленка тіреуінің өте кішкентай бөлігіне түседі, котер штифтісі қалыпты пайдалану кезінде пластикалық деформацияға ұшырайды, сондықтан оны үнемі ауыстыру қажет. Егер осылай істемесе, коленка мен шпиндель тозып, оларды ауыстыру қажет болады. Ескірген штифтілердің салдарынан коленкалар ерекше сықырлаған дыбыс шығарып, бұл туралы жүргізушіге ескертеді.
Квадратты конфигурация
Бұрын "котерсіз" деп аталған, себебі бұл котерлі шпиндельдерден кейін енгізілген конструкция болғандықтан, шаршы конус бір кезде ең танымал (және жалғыз) стильді "котерсіз" кранк болды. Бұл интерфейс әр кранктегі шаршы тесіктерге сыятын шаршы пішіндес ұштары бар шпиндельден тұрады. Ол әлі күнге дейін велосипедтер үшін көптеп өндіріледі және велосипедтер сияқты қолданулар үшін танымал болып қалады. Барлық шаршы конусты кранк пен төменгі қақпақ үйлесімді емес. Шамамен барлық шпиндельдерде 2 градус бұрыш қолданылса да, шпиндель ұшындағы жазықтықтың өлшемімен анықталатын екі бәсекелес стандарт бар. JIS өлшемін Shimano және көптеген басқа азиялық өндірушілер қолданады. ISO өлшемін негізінен Campagnolo және басқа еуропалық өндірушілер, сондай-ақ Nihon Jitensha Shinkokai (NJS) кеирин стандарттарына (Sugino 75) сәйкес келетін кранктар қолданады. Кейбір өндірушілер екі техникалық талапқа да сәйкес кранктар мен төменгі қақпақтар жасайды. Кейбір шаршы конусты төменгі қақпақ біліктері ұштарында бұрандалы және гайкаларды пайдаланады. Ал басқа шаршы конусты төменгі қақпақтар қуыс, бұл кранк бұрандаларының ұштарына бұралуына мүмкіндік береді. Титан төменгі қақпақтарды жеңілдету үшін қолданылды, бірақ алғашқы әрекеттер толығымен сәтті болмады. Бірнеше өндіруші титан шпиндельдері мен қорытпа тостағандары бар төменгі қақпақтар жасады, бірақ олардың беріктігі болаттан төмен болды. Алғашқы Campagnolo Super Record титан шпиндельдері (қуыс болған) сенімділікті арттыру үшін қатты, гайкалы шпиндельдерді қолданған кейінгі нұсқамен ауыстырылды. Соңғы жылдары Shimano өнімдерінің көп бөлігін шаршы конустан Octalink деп аталатын тісті бекітуге және сыртқы подшипниктерге көшірді. 2006 жылдың соңында Campagnolo екі тізбекті жұлдызша үшін шаршы конус интерфейсінен бас тартып, Ultra Torque деп аталатын сыртқы подшипник дизайнына көшкенін хабарлады, ол шпиндель жартылары арасында тісті интерфейсті пайдаланады.
Сплинді
Бірнеше түрлі бәсекелес тісті интерфейстер стандарттары бар. Мұндай кареткаларды орнату және алуға арналған құралдар көбінесе, әдеттегі қол құралдарына арналған драйверлердің орнына, тісті болып келеді.
Окталинк
Octalink жүйесі сегіз тісті білік қолданады. Бұл тістер шайба мен білік арасындағы байланыс аймағын қамтамасыз етеді. Octalink нарықта екі нұсқада қол жетімді: Octalink v1 және Octalink v2, және олар бір-бірімен үйлесімсіз. Екі нұсқаның арасындағы айырмашылықты төменгі қақпақтың білігіндегі бейімдеу ойықтарының тереңдігінен көруге болады. v1 нұсқасының тісті ойықтары 5 мм ұзын, ал v2 нұсқасының тісті ойықтары 9 мм ұзын. Shimano 105, Ultegra 6500 және Dura Ace 7700 шайбалары v1 біліктерімен үйлеседі, ал кейінгі тау велосипедтерінің конструкцияларында терең ойықтары бар v2 қолданылады. Бұл жүйе Shimano патенттерімен қорғалған және лицензиялық төлемдерді талап етеді.
ИМД-ның қозғалысы
ISIS Drive, International Splined Interface Standard – велосипедтің кареткасы мен каретка осі арасындағы қосылысқа арналған, авторлық құқығы жоқ, тісті интерфейс стандарты. Оны King Cycle Group, Truvativ және Race Face компаниялары жасаған. ISIS Drive ашық кодты және оны кез келген мақсатта пайдалануға болады.
Басқа үлгілер
BMX 3 бөлшекті төменгі жақшалар әдетте 19 мм немесе 19,05 мм (3/4 дюйм), 22 мм немесе 22,2 мм (7/8 дюйм) немесе 24 мм диаметрлі біліктерді пайдаланады. Көптеген жаңа немесе Азияда жасалған бөлшектер метрикалық дөңгелек сандармен шығарылады, ал метрикалық және метрикалық емес (мысалы, 19 мм және 19,05 мм) біліктер мен подшипниктердің үйлесімсіздігіне алып келуі мүмкін, бұл бөлшектердің ілігіп қалуына себеп болуы мүмкін. Кейбір жағдайларда біліктер тікшеленген, ал тікшелердің саны краншеттің өндірушісіне/моделіне байланысты, ал кейбір жағдайларда білік краншетке арналған болады. Танымалдылығы әртүрлі басқа да конструкциялар бар. Олардың бірі – Truvativ компаниясының Power Spline интерфейсі. Бұл Truvativ компаниясына тиесілі 12 тікшелі білік, ол басқа тікшелі конструкцияларға қарағанда төмен бағалы балама ретінде ұсынылады. Бұл, негізінен, тікшелермен жабдықталған, бірақ конустық емес, шаршы білік. Phil Wood Shimano төменгі жақшасына ұқсас тікшеленген конструкцияны қолданады. Айырмашылық – Shimano дизайны бойынша 20 тіске қарағанда 18 тіс.
Төменгі жақшаның қабығының өлшемі
Төменгі жақшалардың бірнеше маңызды өлшем параметрлері бар: шпиндель ұзындығы, қабықтың ені және қабықтың диаметрі.
Қабықтың ені мен орау ұзындығы
Жол велосипедтері әдетте бірнеше стандартты қапшық енін қолданады; итальяндық жол велосипедтері; ерте модель тау велосипедтері; кейінгі модельдер (1995 жылдан бастап) одан да жиі қолданылады. Кейбір таудан түсу велосипедтері тіпті кеңейтілген төменгі қапшық енін қолданады. Қар велосипедтері арнайы қапшық енін қолданады. Шпиндельдер әртүрлі ұзындықта болады және олардың мөлшері қапшық еніне ғана емес, сонымен қатар қолдайтын крансет түріне (үштік үшін ұзын, бірлік үшін қысқа, т.б.) сәйкес келеді. Шпиндель ұзындығы, крансет пішінімен бірге, Q факторын немесе педаль аралық қашықтықты анықтайды.
Қабықтың диаметрлері және жіптеу
Қаптаманың диаметрлері бірнеше стандартты, олармен байланысты жіп ұзындығы (24–28 TPI) бар. Көптеген (итальяндық және француздықтардан басқа) конструкциялар сол жақ үшін оң жақ (қалыпты) және оң жақ (жетекші) үшін сол жақ (кері) жіптерді қолданады. Бұл педаль жіптеріне кері, және себебі де сондай: прецессия салдарынан төменгі жақшаның қабығынан шығып кетпеуі үшін. Жаңа велосипедтерде мұндай конструкцияларды кездестіру сирек. 2015 жылға қарай француздық төменгі жақшалары бар велосипедтер өте сирек болды, бірақ компоненттерге қосымша қолдау әлі де сақталған еді. Бұл үлкен диаметрлі конструкциялардың көпшілігі пресстелген подшипниктерді пайдаланады. 2015 жылдан бері үлкен қабық диаметрі және жіптері бар T47 стандарты пайда болды. Кейбір өндірушілер (мысалы, Trek) оны өз велосипедтеріне енгізе бастады, сонымен қатар 46 мм пресс-фитке жіп кесіп, оған T47 тостағандарын орнатуға болады. Төменгі жақша жіп атауы Номиналды жіп сипаттамасы Жіп бағыты Тостаған сыртқы диаметрі Қабық ені Қабық ішкі диаметрі ISO/Ағылшын немесе BSC немесе BSA, Euro (BMX) M34.798×1.058 мм (1.37″ 24 TPI) Итальяндық (сирек, бірақ 2015 жылға қарай қолжетімді) M36×1.058 мм 1.42″ 24 TPI Француздық (өте сирек, бірақ 2015 жылға қарай қолжетімді) M35×1 мм (1.38″ 25.4 TPI) Швейцариялық (сирек) M35×1 мм (1.38″ 25.4 TPI) ISIS Overdrive Пресс-фит, жіпсіз Жіптер жетекші білікте Тостаған жоқ PressFit 30 (SRAM) Пресс-фит, жіпсіз Жіптер жетекші білікте Композиттік тостағандар BBright (BB79) Пресс-фит, жіпсіз Жіптер жетекші білікте Композиттік тостағандар Shimano Press Fit (BB86) Пресс-фит, жіпсіз Жіптер жетекші білікте Композиттік тостағандар BB386EVO Пресс-фит, жіпсіз Жіптер жетекші білікте Композиттік тостағандар Испандық (BMX) Пресс-фит, жіпсіз (19 мм немесе 22 мм білік) Жіптер жетекші білікте Тостаған жоқ Mid (BMX) Пресс-фит, жіпсіз Жіптер жетекші білікте Тостаған жоқ M47×1 мм (1.85″ 25.4 TPI)
Төменгі жақшаның биіктігі
Төменгі жақшаның биіктігі – төменгі жақшаның ортасынан жерге дейінгі тік қашықтық, ол раманың кедергілерден арақашықтығын көрсетеді. Раманы жобалау кезінде төменгі жақшаның биіктігі маңызды. Бұл биіктік – мінушінің бойына қатысты негізгі өлшем. Айнаның ұзындығымен бірге велосипедтің жерге дейінгі арақашықтығын анықтайды. Тау велосипедтері үшін төменгі жақшаның биіктігі жоғарырақ болуы тиімді. Бір жылдамдықты велосипедте төменгі жақша педальдардың бұрылыс кезінде жерге тимейтіндей жеткілікті биік болуы керек, бірақ мұндай нәтиже әрқашан қол жеткізілмейді. Төменгі жақшаның биіктігін төмендету ауырлық орталығын төмендетеді және ыңғайсыздық тудырмай, үлкен рама жасауға мүмкіндік береді.
Төменгі экцентрикалық жақшалар
Эксцентрик – цилиндр тәрізді тығын немесе арқалық, ол төменгі жақтағы кеңейтілген қабықшаға орналасады. Тығын стандартты төменгі жақшаны қабылдау үшін өңделеді, бірақ тығынның центрінен ығыстырылады, сондықтан тығынды бұру арқылы төменгі жақшаның орны (және осылайша тізбектің тартылуы) реттелуі мүмкін (тізбектің тартылуын қамтамасыз ету үшін алға және артқа жылжытуға болады, ал берілген тізбек ұзындығы үшін төменгі жақша биіктігін нақты реттеу үшін жоғарғы немесе төменгі эксцентрикалық позиция таңдалынады). Дұрыс реттелгеннен кейін тығын екі бұрандамен, төменгі жақша қабықшасын қысып тұратын құрылғымен, тығын ішіндегі кеңейтілген кенеумен немесе тығынның сол және оң жартыларымен бекітіледі, олар бұрандалар арқылы төменгі жақша қабықшасының беттеріне қысылады. Эксцентрикалық төменгі жақшаның ішкі диаметрлері өндірушілерге қарай 42 мм-ден 55 мм-ге дейін (шамамен) өзгереді. Эксцентриктер тізбектің тартылуын дәл реттеуді қажет ететін жағдайларда қолданылады, мысалы, тандем велосипедтерінің тізбектері, от жағушы мен капитанның педальдарын байланыстыратын тізбек. Олар сондай-ақ тік құбырлар немесе артқы дискілі тежегіштердің болуына байланысты артқы дөңгелектің орны реттелмейтін және сыртқы артқы ауыстырғышы жоқ велосипедтерде де қолданылуы мүмкін, мысалы, бір жылдамдықты велосипедтерде немесе ішкі механизмді ступицасы бар велосипедтерде.
Бір-біріне үйлесімділік мәселелері
Төменгі жақша қабығы және төменгі жақша жинағы велосипед қаңқалары мен бөлшектерін өндірудің дамуымен бірге күрт өзгерді. Технологияның жетілуі тұтынушылар үшін көптеген жаңа стандарттарға әкелсе де, бұл рама дизайны мен қосымша нарықтағы бөлшектерді, сондай-ақ қызмет көрсетуді және бөлшектерді ауыстыруды қиындатты. 2001 жылға таяу, Shimano патенттелген төменгі жақша компоненттерін өндірді. Велосипед қаңқаларын жасаушылар патенттелген төменгі жақшаларды қабық аймағындағы бағыт ретінде пайдаланды. Бұл, өз кезегінде, нарықтағы басқа брендтерге OEM Shimano бөлшектерімен келетін велосипедтерге сәйкес келетін төменгі жақша жасау қиындық тудырды. 1998 жылы RaceFace, Chris King және Truvativ (SRAM Corporation) сияқты компаниялар бірлесіп стандартты төменгі жақшаның техникалық талаптарын жасады. 2001 жылдың тамызында ISIS Drive Standard жарияланды және белгіленген талаптарға сәйкес өнімдер жасауға ашық қол жетімді болды. Рама өндірушілері бұл идеяны қабылдап, стандартты қабылдайтын велосипедтер жасады, бұл нарықты кеңейтуге мүмкіндік берді. Алайда, бұл жетістік ұзаққа соқпады, өйткені сәтсіздіктерге байланысты индустрияның одан әрі дамуы және жақсырақ талаптар жасауы қажет болды. Қазіргі кезде, 2019 жылы Shimano HollowTech II және BBR60 сияқты патенттелген және патенттелмеген төменгі жақша дизайндарын жасап шығаруда. Көптеген "OEM емес" бөлшек өндірушілері төменгі жақшаны түрлендіру жиынтықтарын жасады, бұл тұтынушыларға бір стандартқа арналған каретканы екінші стандартқа орнатуға мүмкіндік береді (мысалы, BB/PF30 кареткасын 22/24 мм шпиндельге).