Кіріспе

Ағылшын адвокаты, журналист, философ, ерлер құқығын жақтаушы, социалист және тарихшы Эрнест Белфорт Бакс (/b//æ//k//s/; 23 шілде 1854 – 26 қараша 1926) – ағылшын адвокаты, журналист, философ, ерлер құқығын жақтаушы, социалист және тарихшы.

Өмірбаян

Эрнест Белфорт Бакс 1854 жылғы 23 шілдеде Леамингтон Спа қаласында, бай макинтош плащтарын шығарушы және дәстүрлі бейдінгелі емес Дэниел Бакстың ұлы болып дүниеге келді. Бакстың ағасы, адвокат Альфред Ридли Бакс, композитор және жазушы Арнольд Бакстың және драматург және очеркші Клиффорд Бакстың әкесі болды. "Орта және соңғы Виктория дәуірінің естеліктері мен ойлары" (1918) еңбегінде ол өзінің тар евангелизм мен сенбі күнін қастерлеу дәстүрінде тәрбиеленгенін сипаттап, оның өмірінде "тұрақты жағымсыз естелік" қалдырғанын айтады. Ол 1864–1875 жылдар аралығында жеке репетиторлармен білім алды және Джордж Льюис, Уильям Лекки, Александр Бэйн, Герберт Спенсер және Джон Стюарт Миллтің ықпалына түсті, бұл оның рационализмге деген құлшынысын күшейтті. Он алты жасында Франко-прус соғысы және одан кейін Коммуна оның қоғамдық істерге қызығушылығын оятты. Осы кезеңдегі оның саяси идеялары экономикалық теңдікке ұмтылыспен байланысты, қарапайым радикализмнен асып түспеді. Жастық шағында Бакс музыкаға қызығушылық танытып, фортепианода ойнай білді, 21 жасында (1875) ол музыканы оқу үшін Германияға барды. Ол 1880 жылы "The Standard" газетінің Берлин тілшісі ретінде тағы да сонда сапар шекті. Осы кезде ол Эдуард фон Хартманмен танысып, жалпы неміс философиясымен жақын танысты. Біраз оқығаннан кейін Милл, Спенсер және Бэйнге деген қызығушылығы неміс философтары Кант пен Гегельге ауысты, ал философиялық қызығушылығы өмір бойы онымен бірге болды.

Философиялық зерттеулер

1880 жылы 26 жасында Бакс Германияда Кант пен Гегельден бастап философияны оқуға кірісті. 1883 жылы ол Канттың «Пролегоменалар» және «Жаратылыстанудың метафизикалық негіздері» атты еңбегін ағылшын тіліне аударды, ал 1884 жылы «Философия тарихына нұсқаулық» еңбегін жазды, ол 1885 жылы Бонның философиялық кітапханасы үшін жарық көрді. Бакстың кейінгі философиялық еңбектеріне «Шындық мәселесі» (1892), «Шындықтың тамыры: философиялық қайта құруға ұсыныстар» (1907), «Адам, сана және мораль мәселелері» (1912) және «Шын, рационалды және алогикалық» (1920) кіреді.

Тарихшы

Философияға, ерлер құқықтары мен социализмге қосқан үлесімен қатар, Бакс жеке тұлғалар мен мәдениеттерді зерттейтін бірнеше терең тарихи еңбектер жариялады. Ол өзінің "Еске алуларында" бала кезінен бастап тарихты түсіндіретін нақты ілімге зәр қажеттігін сезінгенін айтады. Оның тарихи еңбектерінің арасында: «Жан-Поль Марат: Халықтың досы» (1879), «Орта ғасырдың соңындағы неміс қоғамы» (1894), «Германиядағы реформацияның әлеуметтік жақтары» (1894), «Германиядағы шаруалар соғысы» (1899), «Анабаптистердің өрлеуі мен құлдырауы» (1903), «Француз революциясының соңғы эпизоды» (1911) және «Неміс мәдениеті – өткен мен қазіргі» (1913) кіретін еңбектер бар.