Кіріспе
Мормон кітабындағы тұлға. Мормон кітабында Хеламан есімді үш адам туралы айтылады ( /ˈh//iː//l//ə//m//ən/ HEElə mən). Біріншісі б.з.б. 2 ғасырда өмір сүрген, біріккен нефиттік Зарахемла патшалығының патшасы Бенжамин патшаның ұлы болды. Оның шежіресінен басқа, алғашқы Хеламан туралы мәлімет аз. Оның ағасы Мосаях таққа мұрагер болды. Екіншісі – б.з.б. 1 ғасырында өмір сүрген нефиттік пайғамбар және әскери жетекші. Ол Алманың немересі және Алманың (кіші) үлкен ұлы болды, сонымен қатар өз халқы, нефиттердің жазбасын сақтау міндеті оған жүктелді, бұл жазба Алма кітабында сақталған. Діни сенімдерде ол екі мың жас ер жауынгерлерден (екі мың жас сарбаз) тұратын әскерді шайқасқа бастап шықты, оларды өзінің екі мың ұлы деп атады. Хеламан туралы баяндардың көп бөлігі Алма кітабының соңғы жартысынан алынған. Үшінші Хеламан – жоғарыда аталған Хеламанның ұлы. Ол нефиттердің бас судьясы болды және олардың жазбаларын жүргізуге жауапты болды. Хеламан сақтаған жазбалар оның әкесінің жазбаларымен бірге сақталды. Алайда, бұл жазбаны алдымен Хеламан (әкесі) өзінің ағасы Шиблонға тапсырды, ол оны өз немересі Хеламанға берді. Осы екінші Хеламанның жазбалары Хеламан кітабында кездеседі.
Helaman, the son of Alma the Younger, in the Book of Mormon
The Book of Mormon mentions three men named Helaman ('/h//iː//l//ə//m//ən/ HEElə mən). The first was the son of King Benjamin, king of the united Nephite Zarahemla kingdom who lived in the 2nd century BC. Besides his genealogy, information about the first Helaman is limited. His brother, Mosiah, became heir to the throne. The second was a Nephite prophet and military leader who lived around the 1st century BC. He was the grandson of Alma and the oldest son of Alma (the younger), and was entrusted with maintaining a record of their people, the Nephites, as found in the Book of Alma. In LDS theology, he led into battle an army of two thousand young male warriors, which he referred to as his two thousand sons (two thousand stripling warriors). Most of the parts of the narrative involving Helaman come from the latter half of the Book of Alma. The third Helaman was the son of the above mentioned Helaman. He was a chief judge over the Nephites and was also responsible for maintaining a record of this people. The account that Helaman kept was recorded on the same records as his father. This record, however, was first given by Helaman (the father) to his brother Shiblon, who then handed the record down to his nephew, Helaman. The writings of this second Helaman are contained within the Book of Helaman.
Этимология
Бригам Янг университеті Хеламан есімінің бірнеше этимологиясын ұсынады, оның ішінде "Құдайдың балғасы".
Ерте өмір
Хеламан – кіші Алманың үлкен ұлы, тағы бір нефий пайғамбары. Оның нақты қайда және қашан туғаны белгісіз. Оның әкесі Алманың үйі нефийлердің астанасы Зарахимлада орналасқан, және Хеламан да сол жерде тұрған болуы мүмкін. Мормон кітабында Хеламан алғаш рет Алма 31:7-де еске алынады, ал осы қысқаша сілтеуге дейінгі өмірінен көп нәрсе белгілі емес. Осы жолда Хеламанның әкесі Алма және екі кіші інісі Шиблон мен Кориантон зорамиттерге миссионерлік сапарға шығады, бірақ Хеламан олармен бірге жолға шықпайды. Бұл сапар «Соттардың билігінің» 17-ші жылының соңында болды, бұл шамамен б.з.д. 75 жылға сәйкес келеді.
Кейінгі өмірі
Зорамиттер арасында миссионерлік қызмет атқарғаннан кейін, Алма, оның ұлдары және олардың қалған тобы Зарахемлаға оралды. Осы кезде Алма ұлдарын жинап, әрқайсысына тапсырма берді. Алма Хеламанға өзінің тәңірге бет бұрғанын айтып береді, Хеламанды әділдікке шақырады және қасиетті жазбалар мен басқа да бұйымдарды (оның ішінде "тәржімешілерді", яғни Урим мен Туммимді) басқаруға Хеламанға тапсырады. Бұл қасиетті жазбалар нефиттер тарихы бойы ұрпақтан ұрпаққа беріліп, әр ұрпақ өз заманының тарихын қосты. Мормон мен Морони Мормон кітабын құрастырғанда осы жазбалардан мәліметтер жинап, қысқартты. Хеламан жазбаларды қабылдап, жазбаларды сақтау дәстүрін жалғастырды. Алма кітабының 45-ші тарауында былай делінген: «Бұл – Нефи халқының тарихы, олардың соғыстары мен келіспеушіліктері, Хеламан заманында, Хеламанның өзі сақтаған жазбасына сәйкес». Бұл бөлім, мүмкін, 62-ші тарауға дейін жалғасады, онда Хеламан қайтыс болады. Алма ұлдарына айтқан сөздерінен кейін, ол және оның ұлдары (болжам бойынша, Хеламан да бар) халық арасында Құдай сөзін уағыздады. Көп ұзамай, билердің билігінің 19-шы жылында (б.з.д. 73 жыл) Алма маңызды әңгіме үшін Хеламанға барды. Кейбіреулер бұл бала мен ата-ана арасындағы сұхбатқа жақсы үлгі деп санайды. Алма Хеламанды сұраққа тартып, оның сенімдері үшін мақтады және оны құттықтады. Сондай-ақ, Алма оған нефиттердің жойылуы туралы пайғамбарлық айтты, оны жазып қоюын, бірақ орындалғанша жарияламауын бұйырды. Хеламанға тапсырма бергеннен кейін Алма кетіп, енді ешқашан көрінбеді. Осыдан кейін Хеламан мен оның бауырлары халық арасына барып, Құдай сөзін жариялады және «барлық елдегі барлық қауымдарға басшылық ететін діни қызметкерлер мен тәлімгерлерді» тағайындады. Халықтың мақтанышы мен байлығына байланысты келіспеушіліктер туды, сондықтан халық Хеламан мен оның бауырларының сөздеріне құлақ аспады. Келесі бірнеше жыл бойы Хеламан шіркеуде жоғары рухты қызметкер болып жұмыс істеді, бірақ міндетті түрде шіркеудің бас діни қызметкері болған жоқ. Амалкиях билікке келгенде Хеламанның жұмысы үлкен қиындықтарға тап болды, бірақ Амалкиях нефиттерден ламандықтарға кеткеннен кейін жақсарды.
Нефи-Лехилерге қызмет ету
Хеламан келесі рет Алма 53-те, судьялар билігінің 26-шы жылында (шамамен б.з.д. 66) пайда болады, Анти-Нефий лехилерін, сондай-ақ аммондықтар деп те аталатын, қару алудан қайтаруға тырысады. Осыған дейін, Мәсіхтің Евангелиясына сенгеннен кейін, Анти-Нефий лехилері Құдайға «ешқашан адамның қанын төгу үшін қару қолданбаймыз» деп ант берген еді. Нефиттер мен Ламандықтар соғыста болды, ал Анти-Нефий лехилері соғысқа қосылып, Нефиттермен бірге шайқасуды қалады. Бірақ олар осылай істесе, берген анттарын бұзуға тиіс болар еді. Хеламан «осылай істесе, жандарын жоғалтудан қорқады». Хеламанның көндіруіне көніп, Анти-Нефий лехилері соғыстың куәгері болуға келісті. Алайда, Анти-Нефий лехилерінің көптеген ұлдары болды, олар өз әкелерінен айырмашылығы, соғысқа қару алуға қарсы келісім жасаған емес. Осы ұлдар да Нефиттер үшін соғысып, Хеламанды өздерінің басшылары етіп алуды қалады. Оларды шектеуші ант болмағандықтан және Нефиттер қиын жағдайда болғандықтан, оларға рұқсат берілді. Бұрын мәтінде Хеламанның әскери дайындығы болғаны туралы ешқандай ақпарат жоқ, және ол мүлдем болмауы мүмкін. Анти-Нефий лехилерінің ұлдарының соғыс тәжірибесі болған жоқ. Дегенмен, оқиғаның қызықты бұрылысы Хеламанды екі мың сарбаздық әскердің алдында Анти-Нефий лехилерін жетекке қойды. ӘЛҚ басшысы Ричард Дж. Мейнс осы эпизодтың барлығын жалпы конференцияда келісімді сақтаудың жақсы мысалы ретінде келтірді.
"Стриплинг" жауынгерлерінің қолбасшысы
Хеламанның екі мың жас сарбазы көбінесе екі мың жас жауынгер немесе Хеламанның ұлдары деп аталады. Олардың тарихы Мормон кітабындағы ең белгілі оқиғалардың бірі. Қысқасы, Хеламан және оның жасағы билердің билігінің 26-шы жылы (б.з.б. 66 ж.) Нефиттер жерінің батыс бөлігіне жорық жасап, ондағы Нефиттер әскеріне қосылды. Олар Нефиттердің бірнеше маңызды жеңістерінде шешуші рөл атқарды. Осы жеңістердің арқасында Нефиттер Ламандықтар басып алған батыс қалаларын қайта иеленді. Олардың екі шайқасы өте қанды болғанымен, Хеламан әскерінен ешкім қаза болған жоқ. Хеламан мұны құдайдың қорғауымен байланыстырды. Хеламан Нефит әскерлерінің бас қолбасшысы Морониге хат жолдап, олардың жетістіктерін хабарлады және үкіметтің батыс майданға көбірек күш жібермегеніне қызығушылық танытты. Морони хатты билердің билігінің 30-шы жылы (б.з.б. 62 ж.) алды. Келесі жылы Нефиттер Ламандықтарды оңтүстікке қарай ығыстырып, соғыс соңына жетті.
Соңғы жылдар
Соғыс билердің билігінің 31-ші жылында (б.з.д. 61 ж.) аяқталғаннан кейін, Геламан алдымен қысқа ғана уақытқа "мұрасына оралды". Содан кейін ол бауырластарымен бірге шығып, Құдайдың сөзін уағыздап, Шіркеуді құрды. Шамамен төрт жыл өткен соң, билердің билігінің 35-ші жылында (б.з.д. 57 ж.) Геламан қайтыс болды.