Кіріспе
1993 жылы Ларри Нивен мен Джерри Пурнеллдің "Жығатын қол" романы – 1993 жылы жарық көрген американдық жазушылар Ларри Нивен мен Джерри Пурнеллдің ғылыми-фантастикалық романы. 1974 жылғы "Құдайдың көзіне түскен мота" романының жалғасы болған "Жығатын қол" хронологиялық тұрғыдан Кодоминиум ғаламындағы соңғы роман болып табылады (дегенмен 2010 жылы Пурнеллдің қызы Дженнифер "Оутиз" атты ресми жалғасын жариялады). Ұлыбританияда бұл роман "Мурчисон көзінің айналасындағы бекініс" (кейде "Мурчисон көзінің айналасындағы бекініс" деп қате жазылады) деген атпен шықты. "Жығатын қол" 3046 жылы (алдыңғы "Құдайдың көзіне түскен мота" романының оқиғаларынан жиырма сегіз жыл өткен соң) орын алады және негізінен бірінші кітаптың екі басты кейіпкері – капитан сэр Кевин Реннер (ISN, Резерв) және оның құрметі Хорас Бьюри, Императорлық сауда магнаты төңірегінде өрбиді. Бұл роман сонымен қатар алдыңғы романдағы көптеген қақтығыстар мен шиеленістерді шешеді, бірақ сюжеттің көп бөлігін "Құдайдың көзіне түскен мота" романын оқымайынша түсіну қиын.
The Gripping Hand is a science fiction novel by American writers Larry Niven and Jerry Pournelle, published in 1993. A sequel to their 1974 work The Mote in God's Eye, The Gripping Hand is, chronologically, the last novel to be set in the CoDominium universe (though in 2010, Pournelle's daughter, Jennifer, published an authorized sequel entitled Outies). In the United Kingdom, it was released as The Moat around Murcheson's Eye (sometimes misspelled "The Mote around Murchison's Eye"). The Gripping Hand is set in the year 3046 (twenty eight years after the events of The Mote in God's Eye) and revolves primarily around two characters of the first book, Captain Sir Kevin Renner (ISN, Reserve) and His Excellency Horace Bury, Imperial Trader Magnate. It also resolves many of the conflicts and tension remaining from the preceding novel, but much of the plot cannot be understood without reading The Mote in God's Eye.
Сюжет
"Құдайдың көзіндегі морт" кітабының соңында Реннер мен Бьюри Императорлық Әскери-теңіз барлау қызметіне жасырын түрде тартылады. Басында екеуі де осы жағдайға риза емес, бірақ келесі жиырма бес жылды Империяға қарсы бүліктердің алдын алуға жұмсайды, осылайша Императорлық Әскери-теңіз флоты Мотилерді олардың жұлдыздық жүйесінде блокадалауға мүмкіндік алады. Максройдың сатып алынған планетасындағы күдікті экономикалық қызметті тергелген кезде Реннер мен Бьюри "нағыз қысымда" фразасының кеңінен қолданылуына кездеседі. Бұл фразаның шығу тегі өте қарапайым болып шығады – губернатор осы тіркесті INSS MacArthur кемесінің экипажында Моте Праймға жасалған экспедиция кезінде үйренген. Бірақ осы естеліктер Бьюри үшін тым ауыр болады. Адамзаттың қауіпсіздігі үшін терең қорқынышпен және жайсыз түс көрулермен мазаланған Бьюри Империяның Мотилерден қорғалғанын растауы керек. Реннер мен Бьюри Империяның астанасы Спартаға барады, блокаданы тексеруге рұқсат сұрап. "Моте" кітабында Көмір қапшығы тұмандылығында протожұлдыз пайда болып жатқаны айтылады. Мотилер оны мұқият зерттеген және Моти жүйесіне жасалған жалғыз экспедициядағы астрофизик Джейкоб Бакманды, ол шамамен 1000 жылдан кейін тұтанатынына сендіріп алған. Бьюри мен Реннер қорқынышпен, объектінің жақын арада құлап, тұтанатынын біледі. Жаңа туған жұлдыз жұлдызаралық саяхат үшін бір немесе бірнеше жаңа Альдерсон нүктелерін жасайды, бұл Мотилерге өз жүйесінен басқа да қол жетімді шығу жолын ұсынады. Қазіргі кездегі жалғыз Альдерсон нүктесі Мурчесон Көзінің супергигант қызыл жұлдызының фотосферасына алып келеді, бұл блокаданы тиімдірек етеді. Осы алаңдатарлық ақпаратты алып, ықпалды жолаушыларды тасымалдап, Реннер мен Бьюри Бьюридің кемесі "Синбадпен" Мотеге ең жақын адамдар жүйесі – Жаңа Каледонияға аттанады. Сол жерде Императорлық комиссия бұрын назарда болмаған жұлдыздық жүйеге кемелерді жіберуге шешім қабылдайды, онда жалғыз қауіпті Альдерсон нүктесі пайда болады. Осылайша қысқа мерзімде екі Императорлық соғыс кемесі мен "Синбадты" ғана жіберуге болады. Олар жаңа Альдерсон нүктесінен жеті қарусыз Моти кемесінің шығатынын көруге үлгереді. Мотилер шашырап кетеді, ал үш адам кемесі олардың барлығын ұстауға шамасы жетпейді, бірақ олар шығу жолын тоқтатуға тырысады. Реннер мен Бьюри Медиатордың Моти жүйесіне оралуға шақыруын қабылдауға мәжбүр болады. "Нағыз қысымда" романының екінші жартысы көптеген Моти фракцияларының арасындағы одақтардың өзгеруі, дипломатия және ғарыш шайқастары туралы әңгіме. Лорд және Леди Блейннің өсіп келе жатқан балаларының көмегімен, алғашқы экспедициямен қайтып келген Медиаторлардың арасында тәрбиеленген Бьюри мен Реннер Империяны құтқару үшін күреседі. Олардың стратегиясының кілті – Блейндердің ғылыми-зерттеу институты әзірлеген генетикалық өзгертілген паразит. Ол Мотилерді халық санының артуына және содан кейін соғыстар мен өркениеттің құлдырауына әкелетін шектен тыс көбеюден шектейді. Екі одақ құрылады, біреуі адамдармен бейбіт өмір сүруді жақтайды, ал екіншісі кез келген құнмен Моти жүйесінен қашуға бейім. Адамзатты қолдайтын фракция жеңіске жетеді.
Қабылдау
Джеймс Николл романды «мүлдем қажетсіз жалғасы», «есте қалмайтын» және «көбінесе жалықтыратын», «[т] тым көп артық әрекеттермен толған» деп санады; Николл сондай-ақ «Максройдың барлық сатып алу эпизоды» артық екенін айтты. Publishers Weekly басылымы оны «толыққанды жеткілікті [бірақ] көбінесе маңызсыз» деп сипаттап, «кітаптың алғашқы үштен бірі созылыңқы» екенін және Нивен мен Пурнелл «кітаптың тақырыптары мен мәндік тұжырымдарын жеткілікті терең зерттемейді» деп атап өтті. Kirkus Reviews оны «кейде баяу және сөз көптеу» деп бағалап, бірақ оқырмандардың көңілі қалмайды деп ойлады және кітаптың ең үздік роман үшін Хьюго сыйлығының финалисі болатынын болжады.
Өмірбаян
1991 жылы жарық көрген "Playgrounds of the Mind" жинағында Нивен, ол мен Пурнеллге "The Mote in God's Eye" романының жалғасын аяқтағанша, ешқандай жобада бірлесіп жұмыс істеуге келісімшарт бойынша тыйым салынғанын мәлімдеді.